ابن مسکویه
این مدخل زیرشاخهٔ بحث تاریخنگاران اسلامی قرن پنجم هجری است. ابن مسکویه از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ابن مسکویه در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
احمد ـ مشکویه (حدود ۳۲۰ ـ ۴۲۱ه): ابوعلی احمد بن محمد بن یعقوب مشکویه رازی خازن، مشهور به ابن مسکویه. او در حدود سال ۳۲۰ه متولد شد. خاندان او اهل ری بوده و خود وی نیز دو دهه نخست عمر خود را در ری زیسته است. مشکویه در آغاز کار، سخت در اندیشه کیمیاگری بود و آن را نزد ابوطیب کیمیائی رازی آموخت و به دلیل کسب علم و دانش و به واسطه سمتهایی که در دربار آل بویه داشت، به شهرهای گوناگونی از جمله بغداد، شیراز و اصفهان سفر کرد. تاریخ طبری را نزد ابن کامل که از شاگردان محمد بن جریر طبری بود، خواند و علوم اوایل را نزد ابن خمار آموخت. در منطق و پزشکی دستی قوی داشت؛ به گونهای که او را بقراط دوم دانستهاند. ابوعلی فیلسوف، طبیب، ریاضیدان، متکلم، لغوی، مورخ و نویسنده و در مرتبه والایی از دانش، ادب، بلاغت و شعر بود. برخی ابوحیان توحیدی را از شاگردان مشکویه دانستهاند. مشکویه مدتی مصاحب و ندیم خاص و از تربیتیافتگان ابومحمد مهلبی وزیر معزالدوله، سپس در خدمت ابوالفضل ابن عمید وزیر رکن الدوله بویهی و کتابدار او بود[۱]. پس از آن به خدمت ابوالفتح ابن عمید وزیر رکن الدوله و مؤیدالدوله درآمد و پس از آن در شیراز به عضدالدوله سلطان بزرگ آل بویه پیوست و در زمره همراهان و مسئول کتابخانه و بیت المال او شد[۲]. یاقوت، مذهب او را مجوسی نومسلمان[۳] و بیشتر منابع، شیعه دانسته اند[۴]. آثار وی عبارتاند از: «تجارب الامم و تعاقب الهمم»، «السیاسة للملک»، «طهارة الاعراق فی تکمیل النفس و تهذیبها»، «الفوز الاصغر» چاپ شده، «الفوز الاکبر»، «آداب الدنیا و الدین»، «انس الخواطر»، نزهت نامه علائی به فارسی که برای علاءالدوله دیلمی نوشت، «آداب العرب و الفرس و الهند»، «جاویدان خرد»، «ترتیب العادات»، «ندیم الفرید»، «الاشربة و ما یتعلق بها من الاحکام الطبیه»، «الطبخ و الطبیخ»، «حقائق النفوس»، «نورالسعاده»، «اقسام الحکمة و الریاضی»، «تعلیق فی المنطق»، «احوال الحکماء السلف و صفات بعض الانبیاء السالفین»، «الجامع»، «السیر»[۵]، «رسالة فی ماهیة العقل»، «الادویة المفرده»[۶]، «تهذیب الاخلاق»، «حقائق النفوس»، «فوز السعاده»، «تفصیل النشأتین و تحصیل السعادتین»، و گزیده اشعار ابوعلی مشکویه[۷]. سرانجام وی در نهم ماه صفر سال ۴۲۰ یا ۴۲۱ه در اصفهان درگذشت و در محله خواجو دفن شد[۸].[۹]
جستارهای وابسته
منابع
جمعی از پژوهشگران، فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۳
