بررسی فقهی نقش رشوه در تحقق جرم رانت‌خواری از منظر فقه امامیه (مقاله)

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
بررسی فقهی نقش رشوه در تحقق جرم رانت‌خواری از منظر فقه امامیه
رتبه علمیعلمی پژوهشی
زبانفارسی
نویسندگان
با راهنماییسید محمد تقی قبولی درافشان
موضوع
مذهبشیعه
منتشر شده درنشریه مطالعات اسلامی
محل نشرایران
تاریخ نشربهار ۱۴۰۲
شماره۱۳۲
تعداد صفحات۱۹
شماره صفحاتاز صفحه ۹۸ تا ۱۱۶ مجله
ناشر الکترونیکپایگاه تخصصی مجلات نور

بررسی فقهی نقش رشوه در تحقق جرم رانت‌خواری از منظر فقه امامیه عنوان مقاله‌ای است با زبان فارسی که به بررسی فقهی نقش رشوه در تحقق جرم رانت‌خواری می‌پردازد. این مقاله ۱۹ صفحه‌ای به قلم محمد علی شیخ الاسلامی و محمد تقی فخلعی نگاشته شده و در نشریه مطالعات اسلامی (شماره ۱۳۲، بهار ۱۴۰۲) منتشر شده است[۱].

چکیده مقاله

نویسنده در چکیده مقاله خود می‌نویسد: «نوشتار حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیلی‌توصیفی در پی بررسی فقهیِ نقش رشوه در تحقق جرم رانت‌خواری است. باتوجه ‌به تعریف رشوه و صدق اطلاق آن در غیرمورد حکم و قضاوت، آنچه که رانت‌خوار به دیگری اعطا می‌کند تا از یک سری امتیازات که استحقاق آن را ندارد برخوردار شود، رشوه محسوب و بنا بر اجماع فقها حرام است. با تتبع در کلام فقها روشن می‌شود که صدق رشوه علاوه بر مال، بر قول و فعل نیز صحیح است؛ در نتیجه، هرآنچه که شخص رانت‌خوار راجع به مقام مسئول انجام می‌دهد تا از امتیازات ویژه بهره‌مند شود در حکمِ رشوه است. شخص رانت‌ساز که همان مرتشی است نیز ملزم به بازگرداندن مال‌الرشوه است و در خصوص آن ضامن راه خلاصی از آن، عودت مال به مالک است».

فهرست مقاله

  • چکیده
  • مقدمه
  1. مفهوم رانت
    1. مفهوم لغوی رانت
    2. مفهوم اصطلاحی رانت
    3. رانت‌خواری
    4. رانت‌سازی
  2. ماهیت رشوه
    1. تعریف رشوه
    2. رابطه رشوه و رانت
    3. متعلق رشوه
    4. رشوه در غیرداوری
      1. الغای خصوصیت و تنقیح مناط
      2. ظهور ادله لفظی
      3. تعمیم حکم رشوه
  3. حکم رشوه
    1. حکم تکلیفی رشوه از منظر فقه امامیه
    2. حکم وضعی رشوه از منظر فقه امامیه
  • نتیجه‌گیری
  • منابع

دربارهٔ پدیدآورنده

محمد تقی فخلعی (پدیدآورنده)
محمد تقی فخلعی
آقای دکتر محمد تقی فخلعی، در کنار دروس متداول حوزوی تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران به اتمام رساند. عضو شورای فرهنگی دانشگاه فردوسی مشهد، عضو گروه علوم انسانی دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی، مدیر گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد و سردبیر فصلنامه مطالعات اسلامی فقه و اصول از جمله فعالیت‌های وی است[۲]. او علاوه بر تدریس دروس دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تا کنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «مجموعه گفتمان‌های مذاهب اسلامی»، «طریق تفاهم شیعه‌شناسی»، «آشنایی با تقریب مذاهب اسلامی»، «التشیع نشأته و عقائده»، «بازخوانی حکم فقهی شرکت در نماز جماعت مخالفان و اقتدا به آنان با رویکرد ویژه به دیدگاه امام خمینی»، «تحلیل و نقد ادله جواز غیبت مخالفان مذهبی»، «بررسی مسئله انتساب تصویب به اهل‌سنت»، «تأملی در مفهوم رفض و کفر رافضی»، «مفهوم‌شناسی نصب در آرای فقهای امامیه» و «در جستجوی سلیم بن قیس هلالی» برخی از این آثار است.[۳]
محمد علی شیخ الاسلامی (پدیدآورنده)
محمد علی شیخ الاسلامی

آقای دکتر محمد علی شیخ الاسلامی، تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی در دانشگاه فردوسی مشهد به اتمام رساند. او تا کنون چندین جلد مقاله به رشته تحریر درآورده است. «بررسی فقهی نقش رشوه در تحقق جرم رانت‌خواری از منظر فقه امامیه»، «بررسی فقهی حکم رانت‌خواری با استناد به قاعده لاضرر»، «بررسی فقهی حکم درآمدهای ناشی از رانت با استناد به آیه تجارت»، «واکاوی معنا و مفهوم اعانه بر اثم در آرای فقهای امامیه» و

«شاخص‌های مسجد هویت ساز با تکیه بر اندیشه‌های مقام معظم رهبری» برخی از این آثار است.[۴]

پانویس

دریافت متن