تمیم بن حذلم ضبی کوفی

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
تمیم بن حذلم ضبی کوفی
تصویر نمادین جنگ صفین
نام کاملتمیم بن حذلم ضبی کوفی
جنسیتمرد
کنیه
  • ابوسلمه
  • ابوحذلم
لقبناجی
اهلکوفه
دیناسلام
از اصحابامام علی(ع)
حضور در جنگجنگ صفین

مقدمه

او را از تیره به و اهل کوفه دانسته[۱] و کنیه وی را «ابوسلمه» آورده‌اند[۲]. کنیه وی را «ابوحذلم» هم گفته‌اند[۳]. نام پدرش در منابع متعدد به صورت‌های گوناگون، مانند «خذیم»، «جذیم»، «خزیم» و «حزیم» ثبت شده که پیداست تصحیف در آنها رخ داده است. ابن حجر، مدخلی در قسم سوم کتابش (مخضرمین) در نام‌ها و مدخلی نیز در کنیه‌ها به او اختصاص داده است که بیانگر صحابی نبودن اوست[۴].

وی جاهلیت را درک کرد و با ابوبکر و عمر دیدار داشت[۵]. برخی از منابع، بر تابعی بودن وی تصریح دارند و می‌گویند از اصحاب عبدالله بن مسعود به شمار می‌رفت[۶]، تنها کسی که از صحابی بودن وی سخن گفته، رکین ضبی است که از تمیم و او از رسول خدا(ص) حدیثی نقل کرده و ضمناً گفته است تمیم از صحابه بود[۷]. منابع شیعی[۸] به تبع منقری[۹] از او با لقب «ناجی» یاد کرده و گفته‌اند: در جنگ صفین در رکاب امام علی(ع) حضور داشت و گزارش‌هایی از این نبرد نیز از او نقل شده است. ابن حجر[۱۰] او را توثیق کرده و می‌نویسد: از طبقه دوم تابعین بود و در سال صدم هجری از دنیا رفت. از مجموع اخبار و تصریح خود ابن حجر استفاده می‌شود که دلیل درستی بر صحابی بودن این شخص وجود ندارد. مرگ تمیم در سال صدم هجری و تعبیر غلام (جوان یا نوجوان) از او در کنار عبدالله بن مسعود[۱۱] در کوفه، جاهلی (مخضرم) بودن وی را با تردید روبه رو می‌کند؛ به ویژه که غیر از ابن حجر[۱۲] کسی از جاهلی بودن وی سخن نگفته است.[۱۳]

منابع

پانویس

  1. بخاری، ج۲، ص۱۵۲.
  2. ابن حبان، ج۴، ص۸۵.
  3. ابن حبان، ج۴، ص۸۵؛ سمعانی، ج۴، ص۱۰.
  4. ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۴۹۵ و ج۷، ص۱۶۸.
  5. ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۴۹۵.
  6. ابن سعد، ج۶، ص۲۳۴؛ ابن ابی شیبه، ج۲، ص۳۵۵.
  7. ابن ابی شیبه، ج۱، ص۳۵۶
  8. طوسی، ص۵۸؛ اختصاص، ص۴.
  9. سنقری، ص۱۶۹، ۴۷۸ و ۵۵۴.
  10. تقریب، ج۱، ص۱۴۳.
  11. بخاری، ج۲، ص۱۵۲ و ج۴، ص۱۲۴.
  12. الاصابه، ج۱، ص۴۹۵.
  13. صادقی، مصطفی، مقاله «تمیم بن حذلم ضبی کوفی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲، ص۲۸۲-۲۸۳.