جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی

جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی
جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی
	تصویر قدیمی مدینه
نام کامل	جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبدمناف القرشی
جنسیت	مرد
اهل	مدینه
از قبیله	بنی نوفل بن عبد مناف
پدر	مطعم بن عدی نوفلی
پسر	محمد بن جبیر بن مطعم; ابوسلیمان بن جبیر بن مطعم;
دین	اسلام
از اصحاب	پیامبر اکرم(ص); امام علی(ع);
	v; t; e;

آشنایی اجمالی

جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبدمناف قرشی^[۱] با کنیه «ابومحمد»، از اهالی مدینه و از اصحاب رسول خدا(ص)^[۲] بود. وی از آن حضرت و امام علی(ع) روایت کرده است. او اگرچه دوران امام مجتبی(ع) و امام حسین(ع) را درک نموده، اما روایتی از آن دو بزرگوار نقل نکرده است. جبیر افزون بر معصومین، از محدثانی همچون مطعم و عبدالرحمن بن عوف حدیث آموخته و روایت کرده است^[۳]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان نافع بن جبیر، محمد بن طلحه، سلیمان بن صرد وسعید بن مسیب می‌باشند^[۴].

درباره شخصیت جبیر بن مطعم، میان علما و رجال‌نویسان اختلاف است: برخی چون علامه شوشتری و علامه مامقانی او را عثمانی و مجهول‌الحال دانسته و تضعیف کرده‌اند^[۵]. در مقابل، بزرگانی چون علامه حلی^[۶]، ابن‌داوود^[۷]، حر عاملی^[۸] و نمازی^[۹] بر وثاقت این راوی تأکید کرده‌اند. مستند این توثیق، روایاتی از کشی است که او را از حواریان امام سجاد(ع) و در زمره سه نفری دانسته است که پس از شهادت امام حسین(ع) بر مسیر حق استوار ماندند^[۱۰]. با این حال، محققان این توثیقات را ناشی از تحریف در نام راوی شمرده‌اند؛ زیرا جبیر بن مطعم پیش از واقعه عاشورا درگذشته و گرایش عثمانی داشته است. بر این اساس، آیت‌الله خویی احتمال داده که مقصود اصلی روایات، «محمد بن جبیر بن مطعم» بوده^[۱۱] و علامه شوشتری آن را محرف «حکیم بن جبیر بن مطعم» دانسته است^[۱۲]. بر پایه تحقیقات دقیق، هیچ‌یک از این آرا صحیح نیست، بلکه در اسناد کشی تحریف رخ داده و مقصود اصلی «حکیم بن جبیر اسدی» است؛ راوی شیعه و راسخی که روایات فضایل اهل‌بیت(ع) را نقل کرده و دقیقاً به همین سبب، از سوی رجالیان اهل سنت به رافضی‌گری و غلو متهم و به شدت تضعیف شده است^[۱۳].^[۱۴]

جستارهای وابسته

منابع

جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵

پانویس

↑ بضم الجیم و فتح الموحدة علی صیغة التصغیر، و ضم المیم و فتح العین علی اسم المفعول من الإطعام. (رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، (تعلیقه میرداماد)، ج۱، ص۴۳).
↑ رجال الطوسی، ص۳۳، ش۱۵۳: جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبد مناف، یکنی أبا محمد.
↑ مناقب آل أبی طالب(ع)، ج۱، ص۸۹؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۹۰.
↑ مسند احمد، ج۱، ص۱۹۰؛ ج۴، ص۸۰ و ۸۱؛ المحلی، ج۱۱، ص۱۲۳؛ کتاب الأم، ج۴، ص۱۵۴؛ تلخیص الحبیر، ج۳، ص۱۲۷؛ السنه (ابن أبی عاصم)، ص۶۲۴، ح۱۵۲۸؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۳.
↑ تنقیح المقال، ج۱۴، ص۲۶۳، ش۳۶۷۰؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۵۷۱-۵۷۲، ش۱۳۷۴: و کیف کان: فهذا هو الذی خالف المهاجرین و الأنصار فی أمر دفن عثمان فإنهم منعوا من دفنه و الصلاة علیه، لاحداثه فی الدین؛ و هذا أحد من حضر خفیة لتجهیزه.
↑ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۳۶، ش۳.
↑ ابن داود، الرجال، ص۸۱، ش۲۹۰.
↑ وسائل الشیعه، ج۳۰، ص۳۳۰: جبیر بن مطعم روی الکشی مدحه، و نقله العلامة.
↑ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۱۹، ش۲۴۴۶: من حواری مولانا السجاد(ع) کما تقدم فی المقدمة، و هو من الثلاثة الذین لم یرتدوا بعد قتل الحسین - صلوات الله علیه-.
↑ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۹-۱۰، ح٢٠؛ ص۱۲۳، ح۱۹۴.
↑ رجال الحدیث، ج۴، ص۳۵۶، ش۲۰۷۳.
↑ رجال الطوسی، ص۱۱۲، ش۱۱۰۵.
↑ تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۶۷-۱۶۸؛ ضعفاء العقیلی، ج۱، ص۳۱۶، ش۳۸۹؛ ضعفاء العقیلی، ج۲، ص۲۴۳، ش۷۹۶.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۳۷۸-۳۹۸.

[1] بضم الجیم و فتح الموحدة علی صیغة التصغیر، و ضم المیم و فتح العین علی اسم المفعول من الإطعام. (رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، (تعلیقه میرداماد)، ج۱، ص۴۳).

[2] رجال الطوسی، ص۳۳، ش۱۵۳: جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبد مناف، یکنی أبا محمد.

[3] مناقب آل أبی طالب(ع)، ج۱، ص۸۹؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۹۰.

[4] مسند احمد، ج۱، ص۱۹۰؛ ج۴، ص۸۰ و ۸۱؛ المحلی، ج۱۱، ص۱۲۳؛ کتاب الأم، ج۴، ص۱۵۴؛ تلخیص الحبیر، ج۳، ص۱۲۷؛ السنه (ابن أبی عاصم)، ص۶۲۴، ح۱۵۲۸؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۳.

[5] تنقیح المقال، ج۱۴، ص۲۶۳، ش۳۶۷۰؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۵۷۱-۵۷۲، ش۱۳۷۴: و کیف کان: فهذا هو الذی خالف المهاجرین و الأنصار فی أمر دفن عثمان فإنهم منعوا من دفنه و الصلاة علیه، لاحداثه فی الدین؛ و هذا أحد من حضر خفیة لتجهیزه.

[6] خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۳۶، ش۳.

[7] ابن داود، الرجال، ص۸۱، ش۲۹۰.

[8] وسائل الشیعه، ج۳۰، ص۳۳۰: جبیر بن مطعم روی الکشی مدحه، و نقله العلامة.

[9] مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۱۹، ش۲۴۴۶: من حواری مولانا السجاد(ع) کما تقدم فی المقدمة، و هو من الثلاثة الذین لم یرتدوا بعد قتل الحسین - صلوات الله علیه-.

[10] رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۹-۱۰، ح٢٠؛ ص۱۲۳، ح۱۹۴.

[11] رجال الحدیث، ج۴، ص۳۵۶، ش۲۰۷۳.

[12] رجال الطوسی، ص۱۱۲، ش۱۱۰۵.

[13] تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۶۷-۱۶۸؛ ضعفاء العقیلی، ج۱، ص۳۱۶، ش۳۸۹؛ ضعفاء العقیلی، ج۲، ص۲۴۳، ش۷۹۶.

[14] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۳۷۸-۳۹۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]