خالد بن عقبة بن ابی‌معیط قرشی اموی

آشنایی اجمالی

وی از تیره بنی‌معیط، از بنی‌امیة بن عبد شمس، از قبیله قریش^[۱] و برادر «ولید بن عقبه» بود^[۲]. کنیه‌اش را ابوسلمه آورده‌اند^[۳]. وی برادر مادری عثمان^[۴] و از کسانی بود که در فتح مکه اسلام آورد و در «رقه»^[۵]سکونت گزید و نسل او در آنجا بودند^[۶]. «مُعَیْطِیّون» در قرطبه را به همین خالد منسوب کرده‌اند^[۷]. وی به هنگام محاصره عثمان نقش داشت^[۸] و «ازهر بن سیحان» در شعری به نقش وی اشاره کرده است^[۹]. این شعر را برخی به هنگامی دانسته‌اند که سعید بن عثمان، عامل معاویه، از صغد^[۱۰] به مدینه آمد و به دست غلامانی که از صغد آورده بود، کشته شد. عبدالرحمن بن ارطاة بن سیحان همراه او بود که پس از کشته شدن او فرار کرد و خالد مرثیه ای برای سعید خواند. ابن‌سیحان نیز با سرودن شعری عذرخواهی کرد و به فرار خالد در یوم‌الدار اشاره کرد^[۱۱]. سپس ابن‌سیحان و خالد در رثای سعید شعری سرودند^[۱۲]. گفته‌اند هنگامی که اهل مدینه مروان بن حکم را اخراج کردند، خالد شعری سرود و عبدالرحمن بن حکم نیز با سرودن شعری، با اشاره به فرار خالد در یوم‌الدار، به او پاسخ داد^[۱۳].

خالد در زمان مروان بن حکم (سال ۶۶) قاضی مدینه بود^[۱۴]. ابن عبدالبر^[۱۵]، گوید تا آنجا که من می‌دانم از وی روایتی نقل نشده است^[۱۶] ابن اثیر^[۱۷] گوید: پدر وی روایت نقل نکرده است که باید خطا باشد؛ زیرا پدر وی اصلاً مسلمان نشد که روایت داشته باشد. گفته‌اند عبدالله بن عامر بن کریز خانه خالد را که در بازار مدینه بود به ۷۰ یا ۸۰هزار درهم خرید و چون شب شد شنید که خانواده خالد گریه می‌کنند، از این رو، غلامش را فرستاد و گفت خانه و پول آن مال آنها باشد^[۱۸].^[۱۹]

جستارهای وابسته

منابع

خانجانی، قاسم، مقاله «خالد بن عقبة بن ابی‌معيط قرشی اموی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ر.ک: ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۰۱؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۱۴.
↑ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۱۵.
↑ ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۹۵۳؛ ابن جوزی، تلقیح فهوم أهل الأثر فی عیون التاریخ والسیر، ص۱۸۵.
↑ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱، ص۲۵.
↑ شهری مشهور در فرات که تا حران سه روز فاصله دارد؛ ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۵۹.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۳۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۱۰.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۱۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۳۴.
↑ و از یاران عثمان بود اما قرار کرد، ر.ک: امینی، الغدیر، ج۹، ص۲۰۲.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۳۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۱۰.
↑ ناحیه ای شگفت که سمرقند بخشی از آن است، ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۴۰۹.
↑ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۲، ص۲۴۷.
↑ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۲، ص۲۴۸.
↑ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۴، ص۳۱۷.
↑ بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۲۴۶.
↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۱۵.
↑ نیز ر.ک: ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۹۵۳.
↑ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۳۴.
↑ ابن ابی‌الدنیا، مکارم الاخلاق، ص۱۰۸؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۲۶۶.
↑ خانجانی، قاسم، مقاله «خالد بن عقبة بن ابی‌معيط قرشی اموی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۹۹.

[1] ر.ک: ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۰۱؛ ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۱۴.

[2] ابن حزم، جمهره انساب العرب، ص۱۱۵.

[3] ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۹۵۳؛ ابن جوزی، تلقیح فهوم أهل الأثر فی عیون التاریخ والسیر، ص۱۸۵.

[4] ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۱، ص۲۵.

[5] شهری مشهور در فرات که تا حران سه روز فاصله دارد؛ ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۵۹.

[6] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۳۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۱۰.

[7] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۱۶؛ ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۳۴.

[8] و از یاران عثمان بود اما قرار کرد، ر.ک: امینی، الغدیر، ج۹، ص۲۰۲.

[9] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۳۴؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۱۰.

[10] ناحیه ای شگفت که سمرقند بخشی از آن است، ر.ک: یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۴۰۹.

[11] ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۲، ص۲۴۷.

[12] ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۲، ص۲۴۸.

[13] ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۴، ص۳۱۷.

[14] بلاذری، انساب الاشراف، ج۶، ص۲۴۶.

[15] ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۱۵.

[16] نیز ر.ک: ابونعیم، معرفه الصحابه، ج۲، ص۹۵۳.

[17] ابن اثیر، اسدالغابه، ج۲، ص۱۳۴.

[18] ابن ابی‌الدنیا، مکارم الاخلاق، ص۱۰۸؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۲۹، ص۲۶۶.

[19] خانجانی، قاسم، مقاله «خالد بن عقبة بن ابی‌معيط قرشی اموی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۹۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]