خلاد بن سوید بن ثعلبه انصاری

آشنایی اجمالی

نامش را به تصحیف خالد نیز گفته‌اند^[۱]. وی منسوب به «بنی امرئ‌القیس»، شاخه‌ای از تیره «بنی حارث بن خزرج» از قبیله بزرگ «خزرج» است^[۲] که گاه به سبب افتادگی در نسب یا انتساب به جد اعلی، نسبش را خلاد بن سوید بن امرئ‌القیس گفته‌اند^[۳]. مادرش عمره یا عمیره، دختر سعد بن قیس از بنی امرئ‌القیس بود^[۴]. به گفته ذهبی^[۵] و ابن حجر^[۶]، ابواحمد عسکری (م ۳۸۲) خلاد بن سوید را با خلاد بن سائب یکی دانسته و می‌گوید: در نام پدرش اختلاف است. به نظر می‌رسد گاهی اطلاعات وی با نواده‌اش خلاد بن سائب بن خلاد با هم آمیخته شده باشند^[۷]. گفتنی است، برخی وی را خلاد بن سوید بن صامت نامیده‌اند^[۸] و جلاس بن سوید و حارث بن سوید را که در شمار منافقین از آنان یاد شده، برادران خلاد مورد بحث دانسته‌اند^[۹] که به یقین اشتباه است؛ زیرا این افراد اوسی هستند و عنوان مورد بحث، از قبیله خزرج است^[۱۰].

خلاد در بیعت عقبه دوم^[۱۱]، جنگ بدر^[۱۲] و نبردهای پس از آن، همچون احد، خندق و بنی‌قریظه، رسول خدا(ص) را یاری داد^[۱۳] و در نبرد اخیر، در حالی که زیر سایه دژ زبیر بن باطا نشسته بود، زنی از یهود بنی‌قریظه به نام رخی (نبانه) سنگ آسیایی از بالای دژ بر سر او انداخت و خلاد به شدت مجروح شد و پس از چندی به شهادت رسید. هنگامی که خبر شهادتش را به پیامبر(ص) رساندند آن حضرت فرمود: اَجر دو شهید دارد و قاتل او را اعدام کرد^[۱۴]. وقتی علت اجر دو شهید داشتن را از رسول خدا(ص) پرسیدند، فرمود: به سبب اینکه به دست یهودیان به شهادت رسیده است^[۱۵]. البته ابونعیم^[۱۶] در ترجمه دیگری با عنوان «خلاد انصاری» ماجرای شهادت خلاد را بیان می‌کند و آن را غیر از خلاد بن سوید دانسته است، در حالی که به نظر می‌رسد هر دو یکی هستند^[۱۷].

روایتی در باب آداب حج و کیفیت تلبیه، از خلاد نقل شده است که مخدوش است^[۱۸]؛ زیرا این روایت گاهی از فرزندش سائب بن خلاد نقل شده است^[۱۹] و گاه ناقل آن را فرزند دیگرش ابراهیم دانسته‌اند^[۲۰] و در مواردی هم ابراهیم به نقل از پدرش (خلاد) روایت کرده است^[۲۱]. این در حالی است که ابراهیم در زمان رسول خدا(ص) کودک بوده و نمی‌توانسته از آن حضرت حدیث شنیده باشد و حدیثش مرسل است^[۲۲]؛ پس به طریق اولی نمی‌تواند از پدرش روایت نقل کند؛ زیرا پدر او در سال پنجم به شهادت رسید. ابن حجر^[۲۳] نیز به این مطلب اشاره کرده است و می‌گوید: ابن سعد^[۲۴]، ابراهیم را فرزند خلاد بن سائب دانسته و پدرش را در طبقه دوم تابعین قرار داده است که با این حساب، نقل حدیث از او ممکن نیست.

بیشتر خانواده خلاد در شمار صحابی رسول خدا(ص) و راوی حدیث هستند. از جمله همسرش لیلا، خواهر سعد بن عباده، دخترش مندوس که با رسول خدا(ص) بیعت کرد، فرزندانش ابراهیم و سائب (وی از سوی معاویه حاکم یمن بود) و نیز نواده‌اش خلاد بن سائب. البته برخی^[۲۵] خلاد بن سائب را تابعی می‌دانند^[۲۶].^[۲۷]

جستارهای وابسته

منابع

بانشی، رحمت‌الله، مقاله «خلاد بن سويد بن ثعلبه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳

پانویس

↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۱۳.
↑ ر.ک: ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶؛ ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۸۰.
↑ ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۶۳.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۰۱؛ خلیفة بن خیاط، کتاب الطبقات، ص۱۶۳.
↑ ذهبی، تجرید أسماء الصحابة، ج۱، ص۱۶۱.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۸۶.
↑ ر.ک: مدخل مربوط.
↑ ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۲.
↑ مقریزی، إمتاع الأسماع، ج۱۴، ص۳۴۶.
↑ ر.ک: مدخل‌های مربوط.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۴۰۱؛ ابن سیدالناس، عیون الأثر، ج۱، ص۱۹۵.
↑ واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۵؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۴۸.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۰۱.
↑ واقدی، المغازی، ج۲، ص۵۱۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۴.
↑ موصلی، المفارید عن رسول‌الله، ص۱۰۱؛ عاملی، الصحیح من سیرة النبی الأعظم، ج۱۱، ص۲۰۴.
↑ ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۶۵.
↑ ابن اثیر، اسدالغابة، ج۲، ص۱۸۳.
↑ ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث، ج۳، ص۱۸۴؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۳، ص۲۲۴.
↑ احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۵۶.
↑ طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱، ص۳۳۳.
↑ ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۴، ص۱۸.
↑ متقی هندی، کنز العمال، ج۵، ص۱۴۶.
↑ ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۲۳۳ و ج۲، ص۲۸۶.
↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۰۷.
↑ عجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۳۳۷.
↑ ر.ک: مدخل‌های مربوط.
↑ بانشی، رحمت‌الله، مقاله «خلاد بن سويد بن ثعلبه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۴۷-۲۴۸.

[1] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۳۱۳.

[2] ر.ک: ابن کلبی، نسب معد والیمن الکبیر، ج۲، ص۵۶؛ ابن سلام، کتاب النسب، ص۲۸۰.

[3] ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۶۳.

[4] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۰۱؛ خلیفة بن خیاط، کتاب الطبقات، ص۱۶۳.

[5] ذهبی، تجرید أسماء الصحابة، ج۱، ص۱۶۱.

[6] ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۸۶.

[7] ر.ک: مدخل مربوط.

[8] ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۲.

[9] مقریزی، إمتاع الأسماع، ج۱۴، ص۳۴۶.

[10] ر.ک: مدخل‌های مربوط.

[11] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۲، ص۴۰۱؛ ابن سیدالناس، عیون الأثر، ج۱، ص۱۹۵.

[12] واقدی، المغازی، ج۱، ص۱۶۵؛ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۳۴۸.

[13] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۴۰۱.

[14] واقدی، المغازی، ج۲، ص۵۱۷؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۳۴.

[15] موصلی، المفارید عن رسول‌الله، ص۱۰۱؛ عاملی، الصحیح من سیرة النبی الأعظم، ج۱۱، ص۲۰۴.

[16] ابونعیم، معرفة الصحابة، ج۲، ص۹۶۵.

[17] ابن اثیر، اسدالغابة، ج۲، ص۱۸۳.

[18] ابن اثیر، النهایة فی غریب الحدیث، ج۳، ص۱۸۴؛ هیثمی، مجمع الزوائد، ج۳، ص۲۲۴.

[19] احمد بن حنبل، مسند، ج۴، ص۵۶.

[20] طبرانی، المعجم الکبیر، ج۱، ص۳۳۳.

[21] ابن ابی‌عاصم، الآحاد والمثانی، ج۴، ص۱۸.

[22] متقی هندی، کنز العمال، ج۵، ص۱۴۶.

[23] ابن حجر، الاصابه، ج۱، ص۲۳۳ و ج۲، ص۲۸۶.

[24] ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۲۰۷.

[25] عجلی، معرفة الثقات، ج۱، ص۳۳۷.

[26] ر.ک: مدخل‌های مربوط.

[27] بانشی، رحمت‌الله، مقاله «خلاد بن سويد بن ثعلبه انصاری»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۴۷-۲۴۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

[۲۶]

[۲۷]