خوله بنت ثعلبه

این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب پیامبر خاتم است. خوله بنت ثعلبه از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: خوله بنت ثعلبه در قرآن - پرسش مرتبط ندارد

مقدمه

خوله دختر ثعلبة بن اصرم بن فهر بن ثعلبة بن غنم بن عوف است. وی با پسرعمویش اوس بن صامت بن قیس بن اصرم بن فهر که برادر عبادة بن صامت است، ازدواج کرد. او مسلمان شد و با پیامبر اکرم(ص) بیعت کرده است. خوله همان کسی است که آیات اول سوره مجادله در حق او نازل شده است. به روزگار جاهلی هرکس با همسر خود «ظهار» می‌کرد، همسرش بر او حرام ابدی می‌شد، نخستین کس که در اسلام نسبت به همسر خویش ظهار کرده، اوس بن صامت واقفی است که اگرچه شیفته همسر خود بود، با این حال به همسر خویش گفت که تو برای من همچون مادرم هستی. خوله گفت: به خدا سوگند سخنی بزرگ گفتی که نمی‌دانم به کجا می‌انجامد. آن‌گاه از خانه بیرون آمد و به حضور پیامبر اکرم(ص) رفت و داستان خود را با شوهر خویش به عرض رساند. آن حضرت به اوس بن صامت پیام داد که بیاید و چون آمد به او فرمود: دخترعمویت چه می‌گوید؟ راست می‌گوید. نسبت به او ظهار کردم و او را به منزله مادر خویش قرار دادم. ای رسول خدا! در این باره چه فرمان می‌دهی؟ پیش او مرو و با او هم‌بستر مشو تا آگاهت سازم.

در این هنگام خوله گفت: ای رسول خدا! اوس را مالی نیست و کسی جز من بر او انفاق نمی‌کند و در این باره ساعتی با آن حضرت گفتگو کرد و سپس خطاب به پروردگار عرضه داشت که: پروردگارا! من شدت درماندگی و درد جدایی از شوهرم را به پیشگاه تو عرضه می‌دارم. خدایا بر زبان پیامبرت وحی‌ای نازل فرمای که برای ما گشایشی فراهم آورد! خداوند آیه‌های نخست سوره مجادله را نازل فرمود که: «خداوند سخن زنی را که درباره شوهرش به تو مراجعه کرده بود و به خداوند شکایت می‌کرد شنید (و تقاضای او را اجابت کرد)؛ خداوند گفتگوی شما را با هم (و اصرار آن زن را درباره حل مشکلش) می‌شنید؛ و خداوند شنوا و بیناست. کسانی که از شما نسبت به همسرانشان ظهار می‌کنند و می‌گویند: أَنْتِ عَلَيَّ كَظَهْرِ أُمِّي تو نسبت به من به منزله مادرم هستی، آنان هرگز مادرانشان نیستند؛ مادرانشان تنها کسانی‌اند که آنها را به دنیا آورده‌اند! آنها سخنی زشت و باطل می‌گویند؛ و خداوند بخشنده و آمرزنده است! کسانی که همسران خود را ظهار می‌کنند، سپس از گفته خود باز می‌گردند، باید پیش از آمیزش جنسی با هم، برده‌ای را آزاد کنند؛ این دستوری است که به آن اندرز داده می‌شوید؛ و خداوند به آنچه انجام می‌دهید آگاه است! و کسی که توانایی (آزاد کردن برده‌ای) نداشته باشد، دو ماه پیاپی قبل از آمیزش روزه بگیرد؛ و کسی که این را هم نتواند، شصت مسکین را اطعام کند؛ این برای آن است که به خدا و رسولش ایمان بیاورید؛ اینها مرزهای الهی است؛ و کسانی که با آن مخالفت کنند، عذاب دردناکی دارند! پس از نزول این آیات پیامبر اکرم(ص) همان‌گونه که خدایش فرمان داده بود به اوس فرمان داد تا کفاره ظهار را انجام دهد. چون اوس از همه اینها عاجز بود، رسول الله(ص) فرمود: پس نیم شتروار خرما بگیرد و آن را به شصت درویش صدقه دهد، اوس این کار را انجام داد و خطاب به رسول الله(ص) عرض کرد: اگر خوله نباشد، نابود می‌شوم.

جصتارهای وابسته

• خزرج (قبیله)
• بنی غنم بن عوف (قبیله)
• اوس بن صامت انصاری (همسر)
• عبادة بن صامت خزرجی (برادر همسر)

منابع

1. محمدزاده، مرضیه، زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم