مفهوم‌شناسی غیب در قرآن (پایان‌نامه)

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
مفهوم‌شناسی غیب در قرآن
زبانفارسی
پژوهشگرعصمت نیری (ایران)
استاد راهنمامحمد تقی دیاری (ایران)
موضوععلم، علم غیب علم غیب در قرآن
مذهبشیعه
سال دفاع۱۳۹۲
تعداد صفحات۱۴۰
وبگاه معرفپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایران داک)

مفهوم‌شناسی غیب در قرآن پایان‌نامه‌ای است که به موضوع امامت می‌پردازد و به بحث علم امام - به ویژه مفهوم غیب در قرآن نگاه تخصصی‌تری دارد. این پایان‌نامه توسط خانم عصمت نیری نگاشته و در دانشگاه معارف اسلامی دفاع شده است. استاد راهنمای این پایان‌نامه آقای محمد تقی دیاری و استاد مشاور آن آقای سید محسن میرباقری است.[۱]

چکیده پایان‌نامه

  • پژوهشگر در ابتدای چکیده می‌نویسد: «غیب در لغت و اصطلاح به چیزی گفته می‌شود که از چشم‌ها پنهان است و کسی جز خدا یا به اذن خدا، از آن آگاهی ندارد؛ و از آن جهت که در تحت حواسّ ظاهری نمی‌گنجد با شهود متفاوت است».
  • وی در رابطه با امکان علم غیب برای غیر خدا می‌نویسد: «طبق تقسیم بندی آیاتی که در مورد غیب صورت گرفت، علم غیب اصالتا و بالذات برای خداست که با اذن الهی، پیامبران و اولیای خدا از آن بهره‌مند می‌گردند؛ بر خلاف غیب مطلق که در همه مقاطع وجودی و برای همگان پوشیده است، غیب نسبی ازدیگر اقسام غیب است که در برخی از مقاطع وجودی، بر بعضی از افراد پوشیده نیست».
  • در انتهای چکیده این پایان‌نامه آمده است: «هم چنین وحی، ملائکه، قیامت، ملکوت، اسماء الهی و رجعت، علاوه بر این که از همسان‌های غیب به شمار می‌روند از جمله مصادیق آن نیز هستند. ملائکه محافظان غیب‌اند که از طریق آن‌ها‌، وحی به پیامبران می‌رسد. قیامت یکی دیگر از مصادیق غیب است که انسان را وا می‌دارد تا از جهان محسوسات فراتر رفته، به ساحل همیشگی حقیقت برسد. البته پرداختن به شبهاتی که در این بحث جلوه‌گر می شود ضرورت دارد؛ که به آن‌ها نیز پاسخ داده شده است»[۱].

فهرست پایان‌نامه

بخش اول: کلیات و مفاهیم

فصل اول: طرح تحقیق

فصل دوم: مفهوم‌شناسی

فصل سوم: هم‌خوان‌ها و هم‌سان‌های واژه غیب

  • هم‌خوان‌های واژه غیب در قرآن؛
  • هم‌سان‌های واژه غیب؛
  • نتیجه فصل؛
  • نتیجه بخش.

بخش دوم: بیان آیات مربوط به غیب و تقسیم‌بندی آن‌ها

فصل اول: بیان آیات مربوط به غیب به طور کلی

  • نتیجه فصل.

فصل دوم: تقسیم‌بندی آیات مربوط به غیب

  • آیات دال بر انحصار علم غیب به خدا (آیات نافیه)؛
  • آیات انحصار علم غیب؛
  • آیات دال بر شمول علم غیب بر ماسوی الله و حدود آن‌ها؛
  • آیات در مورد تعلیم اسماء؛
  • آیات شهادت بر اعمال؛
  • آیات علم به ملکوت اشیاء؛
  • آیات تعلیم زبان پرندگان؛
  • آیات علم غیب به موارد جزئی؛
  • اخبار غیبی پیامبران یا برخی از بندگان خدا؛
  • نتیجه فصل؛
  • نتیجه بخش.

بخش سوم: بیان اقسام و شبهات و طرق دستیابی بشر به علم غیب

فصل اول: اقسام و گونه‌های غیب

  • نتیجه فصل اول.

فصل دوم: نقد و بررسی شبهات مربوط به علم غیب

  • شبهه اول؛
  • شبهه دوم؛
  • شبهه سوم؛
  • شبهه چهارم؛
  • نتیجه فصل.

فصل سوم: طرق دستیابی بشر به علم غیب

  • نتیجه فصل؛
  • نتیجه بخش.

بخش چهارم: (مصادیق) گونه‌های کاربرد واژه غیب در قرآن

  • نمودار غیب از طریق وحی؛
  • گونه‌های کاربرد وحی در قرآن کریم؛
  • نتیجه بخش؛
  • نتیجه گیری کلی؛
  • فهرست منابع؛
  • فهرست نمایه.[۲]

دربارهٔ پدیدآورندگان

عصمت نیری (پژوهشگر)
lead-empty
محمد تقی دیاری (استاد راهنما)
محمد تقی دیاری بیدگلی
حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد تقی دیاری بیدگلی (متولد ۱۳۳۸ ش، کاشان)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: عبدالله جوادی آملی، ناصر مکارم شیرازی، محمد فاضل‌ لنکرانی و حسین مظاهری به اتمام رساند. عضو شورای پژوهشی دانشگاه قم، مسئول آموزش مرکز تربیت مدرس و نماینده انجمن علوم قرآن و حدیث ایران در استان قم از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «آموزه‌هایی از متون قرآن و حدیث»، «نزول آیه ولایت در شأن امیرالمؤمنین علی (ع)»، «فاطمه زهرا در اندیشه امام خمینی»، «بررسی علم غیب ائمه در مکتب کلامی علامه طباطبایی و شاگردان وی» و «نقل و نقد اسرائیلیات در تفسیر ابوالفتوح رازی» برخی از این آثار است.[۳]
سید محسن میرباقری (استاد مشاور)
سید محسن میرباقری
آقای دکتر سید محسن میرباقری (متولد ۱۳۲۸ ش، قم)، در کنار دروس متداول حوزوی تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه آزاد اسلامی به اتمام رساند. مسئول کتابخانه مرکز تربیت معلم شهید باهنر، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، کارشناس قرآنی و مذهبی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، عضو هیئت تحریریه مجلات سفینه و رشد آموزش قرآن از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌های دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «جبر و اختیار یا سیمای مختار انسان در قرآن کریم»، «ظاهر قرآن باطن قرآن»، «به رنگ محبوب» و «پیامبر اکرم شاهد بر اعمال همه انسان‌ها» برخی از این آثار است.[۴]

استخراج مقاله از پایان‌نامه

چاپ پایان‌نامه به صورت کتاب

جستارهای وابسته

پانویس

پیوند به بیرون