واکاوی دیدگاه آیت‌الله صافی درباره ادعای ناسازگاری ولایت تکوینی با توحید افعالی (مقاله)

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
واکاوی دیدگاه آیت‌الله صافی درباره ادعای ناسازگاری ولایت تکوینی با توحید افعالی
رتبه علمیعلمی پژوهشی
زبانفارسی
نویسندگان
موضوع
مذهبشیعه
منتشر شده درنشریه پژوهش دینی
محل نشرقم، ایران
تاریخ نشرزمستان ۱۳۹۹
شماره۱۳۶
تعداد صفحات۲۴
شماره صفحاتاز صفحه ۸۳ تا ۱۰۸ مجله
ناشر الکترونیکپایگاه تخصصی مجلات نور

واکاوی دیدگاه آیت‌الله صافی درباره ادعای ناسازگاری ولایت تکوینی با توحید افعالی عنوان مقاله‌ای است با زبان فارسی که به بررسی و تبیین دیدگاه آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی درباره ولایت تکوینی اولیای الهی و نسبت آن با توحید افعالی می‌پردازد. این مقاله ۲۴ صفحه‌ای به قلم ریحانه حقانی و زینب کبیری نگاشته شده و در نشریه اندیشه‌های قرآنی متفکران معاصر (شماره ۱۳۶، زمستان ۱۳۹۹) منتشر شده است[۱].

چکیده مقاله

نویسنده در چکیده مقاله خود می‌نویسد: «اعتقاد به ولایت تکوینی اولیای الهی، یکی از مهمترین آموزه‌های کلامی - تفسیری شیعه است. عالمان شیعی تلاش کرده‌اند با تبیین صحیح ولایت تکوینی، ادعای منافات داشتن ولایت تکوینی با توحید افعالی را پاسخ دهند. آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی (مدظله العالی) از عالمان بزرگ تشیع، ضمن تبیین ولایت تکوینی و رابطه آن با توحید، تلاش کرده است ادعای مشرک بودن شیعیان و نیز تفویض و واگذاری کامل امور به انسان را پاسخ داده و هم زمان، تفسیرهای ناصحیح توحید افعالی را نیز روشن سازد. ایشان، محدوده معنایی ولایت تکوینی را به پنج قسم سلطنت ولایت تکوینی شخص بر نفس خود، اذن الهی سلطنت فرد بر تمام ممکنات به طور تکوینی، استقلالاً و به اراده الهی، ولایت عامه بر موجودات به صورت حادث و غیر مستقل، قدرت تصرف بر بخشی از کائنات با استفاده از علوم مکتسبه یا به نحو موهوب و لدنّی، تصرف در کائنات به صورت خرق عادت، اعجاز و بر حسب مصالح و مقتضیات خاص و خرق عادت، تقسیم کرده و ضمن تبیین و پذیرش قسم ۴و ۵ و ردّ قسم ۱ و ۲، قائل است قسم ۳ آن به معنای ولایت انسان کامل مانند نبی و ولیّ وقت و عامه موجودات و اداره سازمان کائنات به صورت حادث و غیر مستقل است. در بیان آیت‌الله صافی، این قسم سوم، با توحید منافات ندارد و موجب کفر یا خلاف ضرورت نخواهد بود و اطلاق روایات، مفید ثبوت ولایت به این معنی است؛ لیکن در مقام اثبات، دارای ضعف سندی است و برای اثبات کافی نیست و نمی‌توان از ظواهر آیات، که خدا را فاعل بلاواسطه پدیده‌های عالم می‌‌داند، به سادگی دست برداشت و با سه شرط سازگاری ایجادشده بین قول سوم قاعده فلسفی الواحد لایصدر منه الا الواحد و احادیث به جامانده در خصوص خلقت انواری پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) معقول است».

فهرست مقاله

دربارهٔ پدیدآورنده

ریحانه حقانی (پدیدآورنده)
ریحانه حقانی
خانم دکتر ریحانه حقانی، در کنار دروس متداول حوزوی تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری کلام امامیه در دانشگاه قرآن و حدیث به اتمام رساند. مدیر گروه علمی پژوهشی مطالعات زن و خانواده پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر از جمله فعالیت‌های اجرایی وی می‌باشد. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی، تاکنون چندین مقاله به رشته تحریر درآورده است. «واکاوی دیدگاه آیت‌الله صافی درباره ادعای ناسازگاری ولایت تکوینی با توحید افعالی»، «تحلیل رویکرد آیت الله جوادی آملی نسبت به روایات تفسیری»، «فرجام مقاومت یا سازش با دشمن از منظر قرآن کریم»، «جامعیت قرآن در معناداری زندگی با نگاهی به آرای علامه طباطبایی» برخی از این آثار است.[۲]
زینب کبیری (پدیدآورنده)
زینب کبیری
خانم دکتر زینب کبیری، تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری اخلاق و معارف اسلامی دانشگاه باقرالعلوم به اتمام رساند. او علاوه بر تدریس دروس دانشگاهی تاکنون چندین مقاله به رشته تحریر درآورده است. «تحلیل کارآمدی انتظار در حیات طیبه»، «شاخصه‌های عرفان امام علی در نهج البلاغه»، «گزارشی از کتاب چهل حدیث امام خمینی»، «مبانی و شیوه‌های تربیت اخلاقی در قرآن کریم از دیدگاه علامه طباطبایی» برخی از این آثار است.[۳]

پانویس

دریافت متن