وراثت از پیامبر خاتم در حدیث

مقدمه

ذهن بشر، هماره با عنوان‌های: ارث، میراث و وراثت، آشنا و آمیخته بوده و گستره این حقیقت، امور مادی و معنوی را درنوردیده است. آنچه انسان‌ها برجای می‌نهند، یا امور مادی است، یا معنوی. در فصل "احادیث وراثت"، متون روایی و تاریخی این حقیقت بر اساس منابع فریقین می‌آید. این متون، شامل جملاتی است که در آنها پیامبر خدا (ص)، به صراحت، علی (ع) را وارث خود، وارث علم و گنجینه دانش خود و نهایتاً وارث پیشوایی امت خویش معرفی می‌نماید^[۱].

وارث‌: پیامبر خدا (ص): ای علی! تو وصی، خلیفه (جانشین)، وزیر (دستْ‌یار)، وارث و پدر فرزندان من هستی... ؛ فرمان تو فرمان من... و نهی تو نهی من است^[۲].
وارث علم پیامبر (ص)‌: پیامبر خدا (ص): قرآن، پیشوایی هدایتگر است و برای آن، رهبری است که به سوی آن می‌خوانَد و با حکمت و پند نیکو، بدان دعوت می‌کند. و آن رهبر علی بن ابی طالب است و پس از من، او فرمانروا (ولی امر) و وارث علم و حکمت من و نهان و آشکار من و نیز وارث هر چیزی است که پیامبران پیش از من به ارث نهاده‌اند- و من ارث برنده و به ارث نهنده‌ام-. پس به شک نیفتید و تردید مکنید^[۳]. امام باقر (ع): علی (ع) علم پیامبر خدا را به ارث بُرد و فاطمه، اموال او را^[۴].^[۵]

↑ محمدی ری‌شهری، محمد، گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین، ص ۱۰۵.
↑ «رسول الله (ص): یا عَلِی، أنتَ وَصِیی، وخَلیفَتی، ووَزیری، ووارِثی، وأبو وُلدی... ، أمرُک أمری... ، ونَهیک نَهیی»، الأمالی، صدوق، ص ۴۱۱، ح ۵۳۳.
↑ «عنه (ص): القُرآنُ إمامٌ هادٍ، ولَهُ قائِدٌ یهدی بِهِ ویدعو إلَیهِ بِالحِکمَةِ وَالمَوعِظَةِ الحَسَنَةِ، وهُوَ عَلِی بنُ أبی طالِبٍ، وهُوَ وَلِی الأَمرِ بَعدی، ووارِثُ عِلمی وحِکمَتی، وسِری وعَلانِیتی وما وَرِثَهُ النبِیونَ قَبلی، وأنَا وارِثٌ ومَوَرثٌ، فَلا تُکذِبُنکم أنفُسُکم»، خصائص الأئمة (ع)، ص ۷۵.
↑ «الإمام الباقر (ع): وَرِثَ عَلِی (ع) عِلمَ رَسولِ اللهِ (ص)، ووَرِثَت فاطِمَةُ تَرَکتَهُ»، بصائر الدرجات، ص ۲۹۴، ح ۶.
↑ محمدی ری‌شهری، محمد، گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین، ص ۱۲۱.