ایله
ایله از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ایله در قرآن - پرسش مرتبط نداردمعناشناسی
اَیله در زبان عبری به معنای درختان است[۱]. برخی منابع تاریخی آن را نام شهری میان «یَنْبُع» و مصر، یا روستایی میان «مَدْیَن» و کوه طور دانستهاند[۲]؛ ولی بنابر قول مشهور شهری است بر کرانه دریای سرخ و نزدیک شام و به نقلی در آخر حجاز و اول شام[۳]. در کتب تاریخ بسیار از آن سخن به میان آمده است. امروزه این شهر به نام «عقبه» شناخته میشود که بندری است در رأس «خلیج عقبه» در مملکت پادشاهی اردن. عقبه در حال حاضر شهری است آبادان و تجاری و دارای هتلها و پارکهایی در ساحل؛ و خلیج عقبه و بندر آن پر است از کشتی. از دیگر شهرهایی که با نام عقبه شناخته میشود، شهر عقبه آل بُوَیب است که تا سال ۱۳۷۹ هجری قمری مرز بین دو پادشاهی اردن و عربستان سعودی بود، و سپس با اسلاحات مرزی صورت گرفته، این شهر به اردن واگذار شد. علاوه بر آن، یاقوت حموی به نقل از ابوعبیده از شهری بین فسطاط و مکه در کرانه دریای سرخ و از بلاد شام به نام ایله خبر داده و آورده است که یوحنّه بن رؤیه به هنگام حضور رسول خدا(ص) در تبوک، از ایله نزد حضرت رفت و با پرداخت جزیه با ایشان صلح کرد[۴].[۵]
برخی آن را منسوب به دختر مَدْیَن بن ابراهیم(ع) دانستهاند[۶]. در عهد عتیق چندین بار از ایلا (Ila) یا ایلت (Elath) یا ایلوت (Eloth) نام برده شده است که در ساحل شرقی دریای قُلزُم واقع بوده و اسرائیلیان هنگام خروج از مصر از این شهر گذشتهاند و حضرت داوود(ع) آن را مسخّر کرده و در زمان حضرت سلیمان(ع) آباد شده است[۷].
در قرآن کریم، لفظ اَیله به طور صریح نیامده؛ اما در برخی آیات به ماجراهای مربوط به آن اشاراتی شده است[۸].[۹]
موقعیت تاریخی و جغرافیایی
ایله از شهرها و بنادر باستانی فلسطین و در دورههای گوناگون تاریخی از مراکز مهم تلاقی راههای تجاری مصر، شام، عراق و عربستان بوده است. این شهر سالیانی چند تحت فرمان حاکمان یونانی مصر بود و کانون ارتباط تجاری نبطیان به شمار میرفت. در سال ۱۰۶ میلادی و پس از پایان حاکمیت نبطیان، رومیان بر آنجا مستولی شدند. نخستین ارتباط ایله با مسلمانان در سال ۹ قمری اتفاق افتاد[۱۰]. در این سال وقتی پیامبراکرم(ص) در تبوک بود یوحنا بن رؤبه ـ اسقف ایله ـ به شرط پرداخت جزیه و تسهیل عبور مسلمانان از شهر، پیمان صلحی را با آن حضرت امضا کرد[۱۱]. در دوره جنگهای صلیبی، آسیبهای فراوانی به شهر ایله وارد شد. در سال ۵۶۵ قمری (۱۱۷۰ میلادی) صلاح الدین ایوبی، آن را از صلیبیها بازپس گرفت و ضمیمه مصر کرد. ایله در سالهای ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۳ قمری (۱۹۱۷ ـ ۱۹۲۵ میلادی) جزئی از سرزمین حجاز به شمار میآمد؛ اما از آن پس به اردن منضم شد و سرانجام در سال ۱۹۵۶ میلادی اسرائیل آن را اشغال کرد. ویرانههای این شهر باستانی در گوشه غربی خلیج عقبه و در یک کیلومتری شمال بندر عقبه (اردن) قرار دارد[۱۲].[۱۳]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ قاموس کتاب مقدس، ص۱۴۲.
- ↑ مجمعالبحرین، ج ۱، ص۱۴۰، «ایل»؛ معجم البلدان، ج ۴، ص۴۸.
- ↑ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۹۱.
- ↑ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۲۹۲.
- ↑ بلادی، عاتق بن غیث، معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة ص۳۵.
- ↑ نمونه، ج ۶، ص۴۱۸.
- ↑ قاموس کتاب مقدس، ص۱۴۲؛ اعلام قرآن، ص۱۴۴؛ المفصل، ج ۱، ص۱۴۲.
- ↑ سوره بقره، آیه ۶۵؛ سوره مائده، آیه ۷۸؛ سوره اعراف، آیه ۱۶۳ ـ ۱۶۶.
- ↑ صفری، امیر مسعود، مقاله «ایله»، دائرة المعارف قرآن کریم ج۵.
- ↑ الموسوعهالذهبیه، ج۶، ص۲۸۳ـ۲۸۴؛ دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۰، ص۷۱۱.
- ↑ فتوح البلدان، ص۷۱؛ التنبیه والاشراف، ص۲۳۶؛ الکامل، ج ۲، ص۲۸۰.
- ↑ دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، ج ۱۰، ص۷۱۱.
- ↑ صفری، امیر مسعود، مقاله «ایله»، دائرة المعارف قرآن کریم ج۵.