جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب پیامبر است. جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی در رجال و تراجم، جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط ندارد| جبیر بن مطعم بن عدی نوفلی | |
|---|---|
 تصویر قدیمی مدینه | |
| نام کامل | جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبدمناف القرشی |
| جنسیت | مرد |
| اهل | مدینه |
| از قبیله | بنی نوفل بن عبد مناف |
| پدر | مطعم بن عدی نوفلی |
| پسر | |
| دین | اسلام |
| از اصحاب |
|
آشنایی اجمالی
جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبدمناف قرشی[۱] با کنیه «ابومحمد»، از اهالی مدینه و از اصحاب رسول خدا(ص)[۲] بود. وی از آن حضرت و امام علی(ع) روایت کرده است. او اگرچه دوران امام مجتبی(ع) و امام حسین(ع) را درک نموده، اما روایتی از آن دو بزرگوار نقل نکرده است. جبیر افزون بر معصومین، از محدثانی همچون مطعم و عبدالرحمن بن عوف حدیث آموخته و روایت کرده است[۳]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان نافع بن جبیر، محمد بن طلحه، سلیمان بن صرد وسعید بن مسیب میباشند[۴].
درباره شخصیت جبیر بن مطعم، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی چون علامه شوشتری و علامه مامقانی او را عثمانی و مجهولالحال دانسته و تضعیف کردهاند[۵]. در مقابل، بزرگانی چون علامه حلی[۶]، ابنداوود[۷]، حر عاملی[۸] و نمازی[۹] بر وثاقت این راوی تأکید کردهاند. مستند این توثیق، روایاتی از کشی است که او را از حواریان امام سجاد(ع) و در زمره سه نفری دانسته است که پس از شهادت امام حسین(ع) بر مسیر حق استوار ماندند[۱۰]. با این حال، محققان این توثیقات را ناشی از تحریف در نام راوی شمردهاند؛ زیرا جبیر بن مطعم پیش از واقعه عاشورا درگذشته و گرایش عثمانی داشته است. بر این اساس، آیتالله خویی احتمال داده که مقصود اصلی روایات، «محمد بن جبیر بن مطعم» بوده[۱۱] و علامه شوشتری آن را محرف «حکیم بن جبیر بن مطعم» دانسته است[۱۲]. بر پایه تحقیقات دقیق، هیچیک از این آرا صحیح نیست، بلکه در اسناد کشی تحریف رخ داده و مقصود اصلی «حکیم بن جبیر اسدی» است؛ راوی شیعه و راسخی که روایات فضایل اهلبیت(ع) را نقل کرده و دقیقاً به همین سبب، از سوی رجالیان اهل سنت به رافضیگری و غلو متهم و به شدت تضعیف شده است[۱۳].[۱۴]
جستارهای وابسته
- بنی نوفل بن عبد مناف (قبیله)
- مطعم بن عدی نوفلی (پدر)
- محمد بن جبیر بن مطعم (فرزند)
- ابوسلیمان بن جبیر بن مطعم (فرزند)
منابع
پانویس
- ↑ بضم الجیم و فتح الموحدة علی صیغة التصغیر، و ضم المیم و فتح العین علی اسم المفعول من الإطعام. (رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، (تعلیقه میرداماد)، ج۱، ص۴۳).
- ↑ رجال الطوسی، ص۳۳، ش۱۵۳: جبیر بن مطعم بن عدی بن نوفل بن عبد مناف، یکنی أبا محمد.
- ↑ مناقب آل أبی طالب(ع)، ج۱، ص۸۹؛ مسند احمد، ج۱، ص۱۹۰.
- ↑ مسند احمد، ج۱، ص۱۹۰؛ ج۴، ص۸۰ و ۸۱؛ المحلی، ج۱۱، ص۱۲۳؛ کتاب الأم، ج۴، ص۱۵۴؛ تلخیص الحبیر، ج۳، ص۱۲۷؛ السنه (ابن أبی عاصم)، ص۶۲۴، ح۱۵۲۸؛ المعجم الکبیر، ج۲، ص۱۴۳.
- ↑ تنقیح المقال، ج۱۴، ص۲۶۳، ش۳۶۷۰؛ قاموس الرجال، ج۲، ص۵۷۱-۵۷۲، ش۱۳۷۴: و کیف کان: فهذا هو الذی خالف المهاجرین و الأنصار فی أمر دفن عثمان فإنهم منعوا من دفنه و الصلاة علیه، لاحداثه فی الدین؛ و هذا أحد من حضر خفیة لتجهیزه.
- ↑ خلاصة الأقوال (رجال العلامة الحلی)، ص۳۶، ش۳.
- ↑ ابن داود، الرجال، ص۸۱، ش۲۹۰.
- ↑ وسائل الشیعه، ج۳۰، ص۳۳۰: جبیر بن مطعم روی الکشی مدحه، و نقله العلامة.
- ↑ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۱۹، ش۲۴۴۶: من حواری مولانا السجاد(ع) کما تقدم فی المقدمة، و هو من الثلاثة الذین لم یرتدوا بعد قتل الحسین - صلوات الله علیه-.
- ↑ رجال الکشی، إختیار معرفة الرجال، ص۹-۱۰، ح٢٠؛ ص۱۲۳، ح۱۹۴.
- ↑ رجال الحدیث، ج۴، ص۳۵۶، ش۲۰۷۳.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۱۲، ش۱۱۰۵.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۷، ص۱۶۷-۱۶۸؛ ضعفاء العقیلی، ج۱، ص۳۱۶، ش۳۸۹؛ ضعفاء العقیلی، ج۲، ص۲۴۳، ش۷۹۶.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۵، ص۳۷۸-۳۹۸.