سلام در حدیث: تفاوت میان نسخهها
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
}} | }} | ||
==مدارک [[عامه]]== | == مدارک [[عامه]] == | ||
در مدارک عامه موارد فراوانی وجود دارد که [[سلم]] و [[سلام الهی]] را بر [[اهل بیت]]{{عم}} حمل کردهاند و این جدای از مدارکی است که [[حضرت علی]]{{ع}} را [[افضل]]، [[اعلم]] و اشبه خلایق در [[طهارت]] و [[عصمت]] به [[رسول اکرم]]{{صل}} معرفی میکنند. اگر بنا بر [[اتفاق]] [[فریقین]]، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} [[مظهر]] سلام الهی است، بنابراین، حضرت علی{{ع}} نیز [[تالی]] تلو ایشان در سلام الهی است. چنانکه در ذیل [[آیه مباهله]]<ref>برهان پنجم از این مجموعه.</ref> به برخی از این [[روایات]] اشاره شد. | در مدارک عامه موارد فراوانی وجود دارد که [[سلم]] و [[سلام الهی]] را بر [[اهل بیت]] {{عم}} حمل کردهاند و این جدای از مدارکی است که [[حضرت علی]] {{ع}} را [[افضل]]، [[اعلم]] و اشبه خلایق در [[طهارت]] و [[عصمت]] به [[رسول اکرم]] {{صل}} معرفی میکنند. اگر بنا بر [[اتفاق]] [[فریقین]]، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} [[مظهر]] سلام الهی است، بنابراین، حضرت علی {{ع}} نیز [[تالی]] تلو ایشان در سلام الهی است. چنانکه در ذیل [[آیه مباهله]]<ref>برهان پنجم از این مجموعه.</ref> به برخی از این [[روایات]] اشاره شد. | ||
{{متن حدیث|عَنْ جَعْفَرٍ الْفَزَارِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحُسَيْنِ... عَنْ شَرِيكٍ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}} قَالَ فِي وَلَايَةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}<ref>تفسیر فرات الکوفی (ط. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۴۱۰ه.ق)، ص۶۶.</ref>. | {{متن حدیث|عَنْ جَعْفَرٍ الْفَزَارِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحُسَيْنِ... عَنْ شَرِيكٍ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}} قَالَ فِي وَلَايَةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ {{ع}}}}<ref>تفسیر فرات الکوفی (ط. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۴۱۰ه. ق)، ص۶۶.</ref>. | ||
{{متن حدیث|أخرج في المناقب عن مسعدة بن صدقة عن جعفر الصادق عن أبيه عن جده عن الحسين عن امير المؤمنين على{{ع}} قال: الا العلم الذي هبط به [[آدم]]{{ع}} و جميع ما فضلت به النبيون إلى خاتم النبيين في عترة خاتم النبيين فأين يتاه بكم و أين تذهبون، و انهم فيكم كأصحاب الكهف و مثلهم باب حطة و هم باب السلم في قوله تعالى: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ}}<ref>«ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید و از گامهای شیطان پیروی نکنید که او برای شما دشمنی آشکار است» سوره بقره، آیه ۲۰۸.</ref>}}<ref>احقاق الحق و ازهاق الباطل (ط. مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، ۱۴۰۹ه.ق)، ج۳، ص۵۳۷.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۵ ص ۱۸۳.</ref> | {{متن حدیث|أخرج في المناقب عن مسعدة بن صدقة عن جعفر الصادق عن أبيه عن جده عن الحسين عن امير المؤمنين على {{ع}} قال: الا العلم الذي هبط به [[آدم]] {{ع}} و جميع ما فضلت به النبيون إلى خاتم النبيين في عترة خاتم النبيين فأين يتاه بكم و أين تذهبون، و انهم فيكم كأصحاب الكهف و مثلهم باب حطة و هم باب السلم في قوله تعالى: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ}}<ref>«ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید و از گامهای شیطان پیروی نکنید که او برای شما دشمنی آشکار است» سوره بقره، آیه ۲۰۸.</ref>}}<ref>احقاق الحق و ازهاق الباطل (ط. مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، ۱۴۰۹ه. ق)، ج۳، ص۵۳۷.</ref>.<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۵ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۵ ص ۱۸۳.</ref> | ||
==مدارک [[شیعه]]== | == مدارک [[شیعه]] == | ||
در [[فرهنگ]] کلمات اهل بیت{{عم}}، [[مقام]] سلم با [[حقیقت]] [[دین]] و [[اسلام]] کامل و [[ولایت ائمه]]{{عم}} عجین شده است. ریشه این امور برگرفته از [[قرآن]] است که [[خداوند]] در [[آیات]] متعدد، دین [[حقیقی]] و اسلام [[مرضی]] خود را تنها تحت [[ولایت امام]] [[معصوم]] میپذیرد؛ چنانکه در [[آیه اکمال]]، که بعد از [[واقعه غدیر]] و [[انتصاب]] حضرت علی{{ع}} به [[وصایت]] [[رسول خدا]]{{صل}} نازل شد، میفرماید: | در [[فرهنگ]] کلمات اهل بیت {{عم}}، [[مقام]] سلم با [[حقیقت]] [[دین]] و [[اسلام]] کامل و [[ولایت ائمه]] {{عم}} عجین شده است. ریشه این امور برگرفته از [[قرآن]] است که [[خداوند]] در [[آیات]] متعدد، دین [[حقیقی]] و اسلام [[مرضی]] خود را تنها تحت [[ولایت امام]] [[معصوم]] میپذیرد؛ چنانکه در [[آیه اکمال]]، که بعد از [[واقعه غدیر]] و [[انتصاب]] حضرت علی {{ع}} به [[وصایت]] [[رسول خدا]] {{صل}} نازل شد، میفرماید: | ||
{{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}}<ref>«امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم» سوره مائده، آیه ۳.</ref>. | {{متن قرآن|الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا}}<ref>«امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم» سوره مائده، آیه ۳.</ref>. | ||
بر این اساس است که در [[جوامع روایی]] [[شیعه]]، همه ارکان اصلی [[دین]] همچون [[اسلام]] و [[تسلیم]] و [[اخلاص]] و دین [[قیّم]] و تعابیری شبیه به آن، به [[ولایت حضرت علی]]{{ع}} [[تطبیق]] داده شده است. ذیلاً به برخی از این [[روایات]] اشاره مینماییم: | بر این اساس است که در [[جوامع روایی]] [[شیعه]]، همه ارکان اصلی [[دین]] همچون [[اسلام]] و [[تسلیم]] و [[اخلاص]] و دین [[قیّم]] و تعابیری شبیه به آن، به [[ولایت حضرت علی]] {{ع}} [[تطبیق]] داده شده است. ذیلاً به برخی از این [[روایات]] اشاره مینماییم: | ||
{{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ{{ع}} فِي قَوْلِهِ {{متن قرآن|إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ}}<ref>«بیگمان دین (راستین) نزد خداوند، اسلام است» سوره آل عمران، آیه ۱۹.</ref> قَالَ التَّسْلِيمُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ{{ع}} بِالْوَلَايَةِ}}. | {{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ {{ع}} فِي قَوْلِهِ {{متن قرآن|إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ}}<ref>«بیگمان دین (راستین) نزد خداوند، اسلام است» سوره آل عمران، آیه ۱۹.</ref> قَالَ التَّسْلِيمُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ {{ع}} بِالْوَلَايَةِ}}. | ||
{{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامَانِ الْبَاقِرُ وَ الصَّادِقُ{{عم}} فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {{متن قرآن|إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ* وَإِنَّ الدِّينَ لَوَاقِعٌ}}<ref>«که بیگمان آنچه به شما نوید میدهند، راستین است * و (روز) پاداش و کیفر، رخدادنی است» سوره ذاریات، آیه ۵.</ref> قَالا الدِّينُ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ{{ع}}}}. | {{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامَانِ الْبَاقِرُ وَ الصَّادِقُ {{عم}} فِي قَوْلِهِ تَعَالَى {{متن قرآن|إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ* وَإِنَّ الدِّينَ لَوَاقِعٌ}}<ref>«که بیگمان آنچه به شما نوید میدهند، راستین است * و (روز) پاداش و کیفر، رخدادنی است» سوره ذاریات، آیه ۵.</ref> قَالا الدِّينُ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ {{ع}}}}. | ||
{{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ{{ع}} فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَكُمُ الدِّينَ فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ}}<ref>«و ابراهیم آن را به پسران خود سفارش کرد و یعقوب نیز: که ای فرزندان من! خداوند برای شما این دین را برگزیده است پس، جز در فرمانبرداری (از او) از این جهان نروید» سوره بقره، آیه ۱۳۲.</ref> لِوَلَايَةِ عَلِيٍّ{{ع}}}}<ref>هر سه روایت از بحار الأنوار (ط. دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ه.ق.)، ج۳۵، ص۳۴۲.</ref>. | {{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ {{ع}} فِي قَوْلِهِ: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَكُمُ الدِّينَ فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ}}<ref>«و ابراهیم آن را به پسران خود سفارش کرد و یعقوب نیز: که ای فرزندان من! خداوند برای شما این دین را برگزیده است پس، جز در فرمانبرداری (از او) از این جهان نروید» سوره بقره، آیه ۱۳۲.</ref> لِوَلَايَةِ عَلِيٍّ {{ع}}}}<ref>هر سه روایت از بحار الأنوار (ط. دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ه. ق.)، ج۳۵، ص۳۴۲.</ref>. | ||
در روایاتی که به طور خاص پیرامون [[آیه]] مورد بحث وارد شده، [[مقام]] [[سلم]]، به [[اطاعت]] و [[معرفت ائمه]] [[هدی]]{{عم}} [[تفسیر]] شده است. | در روایاتی که به طور خاص پیرامون [[آیه]] مورد بحث وارد شده، [[مقام]] [[سلم]]، به [[اطاعت]] و [[معرفت ائمه]] [[هدی]] {{عم}} [[تفسیر]] شده است. | ||
{{متن حدیث|عَنْ زُرَارَةَ وَ حُمْرَانَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالُوا سَأَلْنَاهُمَا عَنْ قَوْلِ اللَّهِ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}} قَالَ أُمِرُوا بِمَعْرِفَتِنَا}}<ref>بحار الأنوار، ج۳۵، ص۱۰۲.</ref>. | {{متن حدیث|عَنْ زُرَارَةَ وَ حُمْرَانَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} قَالُوا سَأَلْنَاهُمَا عَنْ قَوْلِ اللَّهِ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}} قَالَ أُمِرُوا بِمَعْرِفَتِنَا}}<ref>بحار الأنوار، ج۳۵، ص۱۰۲.</ref>. | ||
{{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ{{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>«ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید و از گامهای شیطان پیروی نکنید که او برای شما دشمنی آشکار است» سوره بقره، آیه ۲۰۸.</ref> قَالَ فِي وَلَايَتِنَا}}<ref>الکافی، ج۱، ص۴۱۷.</ref>. | {{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ {{ع}} فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>«ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید و از گامهای شیطان پیروی نکنید که او برای شما دشمنی آشکار است» سوره بقره، آیه ۲۰۸.</ref> قَالَ فِي وَلَايَتِنَا}}<ref>الکافی، ج۱، ص۴۱۷.</ref>. | ||
در [[آیه شریفه]]، [[خداوند]] خروج از [[مقام]] [[سلم]] خود را به هر عنوان - خواه در چهره [[دین]] و یاکفر و [[شرک]] با عنوان کلی [[تبعیت از شیطان]] تعبیر میفرماید. از آنجا که برای [[توده]] [[مردم]] [[شرک جلی]] و [[بتپرستی]] روشن بود، در بیانات [[اهل بیت]]{{عم}} [[پیروی]] از خطوات [[شیطان]] در آیه شریفه به [[تولی]] به [[ولایت ائمه]] [[جور]] و [[دشمنان اهل بیت]]{{ع}} [[تفسیر]] شده است. | در [[آیه شریفه]]، [[خداوند]] خروج از [[مقام]] [[سلم]] خود را به هر عنوان - خواه در چهره [[دین]] و یاکفر و [[شرک]] با عنوان کلی [[تبعیت از شیطان]] تعبیر میفرماید. از آنجا که برای [[توده]] [[مردم]] [[شرک جلی]] و [[بتپرستی]] روشن بود، در بیانات [[اهل بیت]] {{عم}} [[پیروی]] از خطوات [[شیطان]] در آیه شریفه به [[تولی]] به [[ولایت ائمه]] [[جور]] و [[دشمنان اهل بیت]] {{ع}} [[تفسیر]] شده است. | ||
{{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامَانِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ وَ جَعْفَرٌ الصَّادِقُ{{عم}} قَالا {{متن قرآن|ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}}فِي وَلَايَةِ عَلِيٍّ {{متن قرآن وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ}} قَالا لَا تَتَّبِعُوا غَيْرَهُ}}<ref>مناقب آل أبی طالب{{عم}}(لابن شهر آشوب) (ط. علامه، ۱۳۷۹ ه.ق.)، ج۳، ص۹۶.</ref>. | {{متن حدیث|قَالَ الْإِمَامَانِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ وَ جَعْفَرٌ الصَّادِقُ {{عم}} قَالا {{متن قرآن|ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}}فِي وَلَايَةِ عَلِيٍّ {{متن قرآن وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ}} قَالا لَا تَتَّبِعُوا غَيْرَهُ}}<ref>مناقب آل أبی طالب {{عم}}(لابن شهر آشوب) (ط. علامه، ۱۳۷۹ ه. ق.)، ج۳، ص۹۶.</ref>. | ||
{{متن حدیث|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} يَقُولُ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ}} قَالَ أَ تَدْرِي مَا السِّلْمُ قَالَ قُلْتُ أَنْتَ أَعْلَمُ قَالَ وَلَايَةُ عَلِيٍّ وَ الْأَئِمَّةِ الْأَوْصِيَاءِ مِنْ بَعْدِهِ{{عم}} قَالَ وَ خُطُوَاتُ الشَّيْطَانِ وَ اللَّهِ وَلَايَةُ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ}}<ref>تفسیر العیاشی (ط. مکتبة العلمیة الإسلامیة، ۱۳۸۰ ه.ق)، ج۱، ص۱۰۲.</ref>. | {{متن حدیث|عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ}} قَالَ أَ تَدْرِي مَا السِّلْمُ قَالَ قُلْتُ أَنْتَ أَعْلَمُ قَالَ وَلَايَةُ عَلِيٍّ وَ الْأَئِمَّةِ الْأَوْصِيَاءِ مِنْ بَعْدِهِ{{عم}} قَالَ وَ خُطُوَاتُ الشَّيْطَانِ وَ اللَّهِ وَلَايَةُ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ}}<ref>تفسیر العیاشی (ط. مکتبة العلمیة الإسلامیة، ۱۳۸۰ ه. ق)، ج۱، ص۱۰۲.</ref>. | ||
[[امام باقر]]{{ع}} در بیانی [[زیبا]]، دارالسلام [[الهی]] را دار [[ولایت امیرالمؤمنین]] [[علی]]{{ع}} بیان میدارند که خداوند به همه [[مسلمانان]] ورود به آن را امر ایجابی فرموده است: | [[امام باقر]] {{ع}} در بیانی [[زیبا]]، دارالسلام [[الهی]] را دار [[ولایت امیرالمؤمنین]] [[علی]] {{ع}} بیان میدارند که خداوند به همه [[مسلمانان]] ورود به آن را امر ایجابی فرموده است: | ||
{{متن حدیث|عَنْ جَابِرِ رَضِىَ اللّهُ عَنْهُ، عَنْ الْإِمَامِ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}}، قَالَ: «السِّلْمُ: وَلَايَةُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ وَلَايَةُ أَوْلَادِهِ»، وَ قَالَ: «اقْبِلَوهَا كَافَّةً وَ لَا تُنْكِرُوهَا»}}<ref>غرر الأخبار (ط. دلیل ما، ۱۴۲۷ ه.ق.)، ص۱۵۹.</ref>. | {{متن حدیث|عَنْ جَابِرِ رَضِىَ اللّهُ عَنْهُ، عَنْ الْإِمَامِ أَبِي جَعْفَرٍ {{ع}} فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً}}، قَالَ: «السِّلْمُ: وَلَايَةُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ وَلَايَةُ أَوْلَادِهِ»، وَ قَالَ: «اقْبِلَوهَا كَافَّةً وَ لَا تُنْكِرُوهَا»}}<ref>غرر الأخبار (ط. دلیل ما، ۱۴۲۷ ه. ق.)، ص۱۵۹.</ref>. | ||
[[نماز]] معراجیه [[رسول خدا]]{{صل}} در [[شب معراج]]، بیانگر جلوههای گوناگون دارالسلام الهی است. ایشان از آغاز تا پایان نماز خود در مقام وصل، جلوههای [[ولایت الهی]] را [[مشاهده]] کردند و در مراتب این مقام با خداوند تکلم مینمودند؛ در پایان نماز که رسول خدا{{صل}} صفوف به هم فشرده [[انبیا]]{{عم}} و [[ملائکه]] [[الهی]] را در پشت سر خود دیدند، به ایشان خطاب شد: {{متن حدیث|یَا مُحَمَّدُ، سَلِّم عَلَیْهِمْ}}. و [[رسول خدا]]{{صل}} نیز بلافاصله فرمود: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ}}. بدین ترتیب، این ذکر در [[سلام]] [[نماز]] قرار گرفت. سپس به رسول خدا{{صل}} [[وحی]] شد: | [[نماز]] معراجیه [[رسول خدا]] {{صل}} در [[شب معراج]]، بیانگر جلوههای گوناگون دارالسلام الهی است. ایشان از آغاز تا پایان نماز خود در مقام وصل، جلوههای [[ولایت الهی]] را [[مشاهده]] کردند و در مراتب این مقام با خداوند تکلم مینمودند؛ در پایان نماز که رسول خدا {{صل}} صفوف به هم فشرده [[انبیا]] {{عم}} و [[ملائکه]] [[الهی]] را در پشت سر خود دیدند، به ایشان خطاب شد: {{متن حدیث|یَا مُحَمَّدُ، سَلِّم عَلَیْهِمْ}}. و [[رسول خدا]] {{صل}} نیز بلافاصله فرمود: {{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ}}. بدین ترتیب، این ذکر در [[سلام]] [[نماز]] قرار گرفت. سپس به رسول خدا {{صل}} [[وحی]] شد: | ||
{{متن حدیث|فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ السَّلَامَ وَ التَّحِيَّةَ وَ الرَّحْمَةَ وَ الْبَرَكَاتِ أَنْتَ وَ ذُرِّيَّتُكَ}}<ref>الکافی، ج۳، ص۴۸۶.</ref>. | {{متن حدیث|فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ السَّلَامَ وَ التَّحِيَّةَ وَ الرَّحْمَةَ وَ الْبَرَكَاتِ أَنْتَ وَ ذُرِّيَّتُكَ}}<ref>الکافی، ج۳، ص۴۸۶.</ref>. | ||
نسخهٔ ۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۳۴
این مدخل زیرشاخهٔ بحث سلام است. سلام از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: سلام در لغت - سلام در قرآن - سلام در حدیث - سلام در فقه اسلامی - سلام در جامعهشناسی اسلامی - پرسش مرتبط نداردمدارک عامه
در مدارک عامه موارد فراوانی وجود دارد که سلم و سلام الهی را بر اهل بیت (ع) حمل کردهاند و این جدای از مدارکی است که حضرت علی (ع) را افضل، اعلم و اشبه خلایق در طهارت و عصمت به رسول اکرم (ص) معرفی میکنند. اگر بنا بر اتفاق فریقین، پیامبر اکرم (ص) مظهر سلام الهی است، بنابراین، حضرت علی (ع) نیز تالی تلو ایشان در سلام الهی است. چنانکه در ذیل آیه مباهله[۱] به برخی از این روایات اشاره شد.
«عَنْ جَعْفَرٍ الْفَزَارِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْحُسَيْنِ... عَنْ شَرِيكٍ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً﴾ قَالَ فِي وَلَايَةِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ (ع)»[۲].
«أخرج في المناقب عن مسعدة بن صدقة عن جعفر الصادق عن أبيه عن جده عن الحسين عن امير المؤمنين على (ع) قال: الا العلم الذي هبط به آدم (ع) و جميع ما فضلت به النبيون إلى خاتم النبيين في عترة خاتم النبيين فأين يتاه بكم و أين تذهبون، و انهم فيكم كأصحاب الكهف و مثلهم باب حطة و هم باب السلم في قوله تعالى: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ﴾[۳]»[۴].[۵]
مدارک شیعه
در فرهنگ کلمات اهل بیت (ع)، مقام سلم با حقیقت دین و اسلام کامل و ولایت ائمه (ع) عجین شده است. ریشه این امور برگرفته از قرآن است که خداوند در آیات متعدد، دین حقیقی و اسلام مرضی خود را تنها تحت ولایت امام معصوم میپذیرد؛ چنانکه در آیه اکمال، که بعد از واقعه غدیر و انتصاب حضرت علی (ع) به وصایت رسول خدا (ص) نازل شد، میفرماید: ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا﴾[۶].
بر این اساس است که در جوامع روایی شیعه، همه ارکان اصلی دین همچون اسلام و تسلیم و اخلاص و دین قیّم و تعابیری شبیه به آن، به ولایت حضرت علی (ع) تطبیق داده شده است. ذیلاً به برخی از این روایات اشاره مینماییم: «قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ (ع) فِي قَوْلِهِ ﴿إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ﴾[۷] قَالَ التَّسْلِيمُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ (ع) بِالْوَلَايَةِ».
«قَالَ الْإِمَامَانِ الْبَاقِرُ وَ الصَّادِقُ (ع) فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ﴿إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌ* وَإِنَّ الدِّينَ لَوَاقِعٌ﴾[۸] قَالا الدِّينُ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ (ع)».
«قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ (ع) فِي قَوْلِهِ: ﴿إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى لَكُمُ الدِّينَ فَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ﴾[۹] لِوَلَايَةِ عَلِيٍّ (ع)»[۱۰].
در روایاتی که به طور خاص پیرامون آیه مورد بحث وارد شده، مقام سلم، به اطاعت و معرفت ائمه هدی (ع) تفسیر شده است. «عَنْ زُرَارَةَ وَ حُمْرَانَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ وَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالُوا سَأَلْنَاهُمَا عَنْ قَوْلِ اللَّهِ ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً﴾ قَالَ أُمِرُوا بِمَعْرِفَتِنَا»[۱۱].
«قَالَ الْإِمَامُ الْبَاقِرُ (ع) فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ﴾[۱۲] قَالَ فِي وَلَايَتِنَا»[۱۳].
در آیه شریفه، خداوند خروج از مقام سلم خود را به هر عنوان - خواه در چهره دین و یاکفر و شرک با عنوان کلی تبعیت از شیطان تعبیر میفرماید. از آنجا که برای توده مردم شرک جلی و بتپرستی روشن بود، در بیانات اهل بیت (ع) پیروی از خطوات شیطان در آیه شریفه به تولی به ولایت ائمه جور و دشمنان اهل بیت (ع) تفسیر شده است.
«قَالَ الْإِمَامَانِ زَيْنُ الْعَابِدِينَ وَ جَعْفَرٌ الصَّادِقُ (ع) قَالا ﴿ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً﴾فِي وَلَايَةِ عَلِيٍّ الگو:متن قرآن وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ قَالا لَا تَتَّبِعُوا غَيْرَهُ»[۱۴].
«عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (ع) يَقُولُ ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ﴾ قَالَ أَ تَدْرِي مَا السِّلْمُ قَالَ قُلْتُ أَنْتَ أَعْلَمُ قَالَ وَلَايَةُ عَلِيٍّ وَ الْأَئِمَّةِ الْأَوْصِيَاءِ مِنْ بَعْدِهِ(ع) قَالَ وَ خُطُوَاتُ الشَّيْطَانِ وَ اللَّهِ وَلَايَةُ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ»[۱۵].
امام باقر (ع) در بیانی زیبا، دارالسلام الهی را دار ولایت امیرالمؤمنین علی (ع) بیان میدارند که خداوند به همه مسلمانان ورود به آن را امر ایجابی فرموده است: «عَنْ جَابِرِ رَضِىَ اللّهُ عَنْهُ، عَنْ الْإِمَامِ أَبِي جَعْفَرٍ (ع) فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً﴾، قَالَ: «السِّلْمُ: وَلَايَةُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ وَلَايَةُ أَوْلَادِهِ»، وَ قَالَ: «اقْبِلَوهَا كَافَّةً وَ لَا تُنْكِرُوهَا»»[۱۶].
نماز معراجیه رسول خدا (ص) در شب معراج، بیانگر جلوههای گوناگون دارالسلام الهی است. ایشان از آغاز تا پایان نماز خود در مقام وصل، جلوههای ولایت الهی را مشاهده کردند و در مراتب این مقام با خداوند تکلم مینمودند؛ در پایان نماز که رسول خدا (ص) صفوف به هم فشرده انبیا (ع) و ملائکه الهی را در پشت سر خود دیدند، به ایشان خطاب شد: «یَا مُحَمَّدُ، سَلِّم عَلَیْهِمْ». و رسول خدا (ص) نیز بلافاصله فرمود: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ». بدین ترتیب، این ذکر در سلام نماز قرار گرفت. سپس به رسول خدا (ص) وحی شد: «فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ السَّلَامَ وَ التَّحِيَّةَ وَ الرَّحْمَةَ وَ الْبَرَكَاتِ أَنْتَ وَ ذُرِّيَّتُكَ»[۱۷].
از این عبارت روشن میشود که مقام امامت و ولایت به دلیل استقرار در مقام ایمان کامل، تسلیم محض و اسلام تام، مظهر اسم سلام الهی است و همه تحیات و برکات و رحمتهای عام و خاص الهی از طریق مقام ولایت بر خلایق جاری میشود. این مطلب علاوه بر آنکه با ادله عقلی ثابت شده است، در نصوص گوناگون قرآنی و روایی نیز بیان گردیده.[۱۸]
منابع
پانویس
- ↑ برهان پنجم از این مجموعه.
- ↑ تفسیر فرات الکوفی (ط. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۴۱۰ه. ق)، ص۶۶.
- ↑ «ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید و از گامهای شیطان پیروی نکنید که او برای شما دشمنی آشکار است» سوره بقره، آیه ۲۰۸.
- ↑ احقاق الحق و ازهاق الباطل (ط. مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، ۱۴۰۹ه. ق)، ج۳، ص۵۳۷.
- ↑ فیاضبخش و محسنی، ولایت و امامت از منظر عقل و نقل، ج۵ ص ۱۸۳.
- ↑ «امروز دینتان را کامل و نعمتم را بر شما تمام کردم و اسلام را (به عنوان) آیین شما پسندیدم» سوره مائده، آیه ۳.
- ↑ «بیگمان دین (راستین) نزد خداوند، اسلام است» سوره آل عمران، آیه ۱۹.
- ↑ «که بیگمان آنچه به شما نوید میدهند، راستین است * و (روز) پاداش و کیفر، رخدادنی است» سوره ذاریات، آیه ۵.
- ↑ «و ابراهیم آن را به پسران خود سفارش کرد و یعقوب نیز: که ای فرزندان من! خداوند برای شما این دین را برگزیده است پس، جز در فرمانبرداری (از او) از این جهان نروید» سوره بقره، آیه ۱۳۲.
- ↑ هر سه روایت از بحار الأنوار (ط. دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ه. ق.)، ج۳۵، ص۳۴۲.
- ↑ بحار الأنوار، ج۳۵، ص۱۰۲.
- ↑ «ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید و از گامهای شیطان پیروی نکنید که او برای شما دشمنی آشکار است» سوره بقره، آیه ۲۰۸.
- ↑ الکافی، ج۱، ص۴۱۷.
- ↑ مناقب آل أبی طالب (ع)(لابن شهر آشوب) (ط. علامه، ۱۳۷۹ ه. ق.)، ج۳، ص۹۶.
- ↑ تفسیر العیاشی (ط. مکتبة العلمیة الإسلامیة، ۱۳۸۰ ه. ق)، ج۱، ص۱۰۲.
- ↑ غرر الأخبار (ط. دلیل ما، ۱۴۲۷ ه. ق.)، ص۱۵۹.
- ↑ الکافی، ج۳، ص۴۸۶.
- ↑ فیاضبخش و محسنی، ولایت و امامت از منظر عقل و نقل، ج۵ ص ۱۸۴.