صبر در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۱۵

مقدمه

صبر در برابر جزَع در لغت به معنای خویشتن داری و بی‌تابی نکردن در برابر مصائب، ناملایمات و مکروهات است.^[۱]

در حدیثی از رسول خدا (ص) آمده است: صبر بر سه قسم است: صبر بر مصائب که با بی‌تابی نکردن و زبان به شکوه نگشودن و مانند آن تحقق می‏‌یابد؛ صبر بر طاعت که با انجام دادن طاعت و استمرار بر آن و از مسیر شرع و دیانت خارج نشدن محقق می‏‌شود و صبر بر معصیت و گناه که با ترک گناه و بازداشتن نفس خود از گرایش به سوی آن تحقق می‏‌یابد.^[۲]

برترین اخلاق پسندیده که ریشه و اصل بسیاری از خوی‌ها و خصلت‌های نیکو است و در آیات و روایات فراوان به آن سفارش شده، صبر است. خداوند در قرآن کریم می‌‏فرماید: ﴿وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ﴾^[۳]، ﴿الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ﴾^[۴].

امام صادق (ع) می‌‏فرماید: «جایگاه صبر نسبت به ایمان، همچون جایگاه سر است نسبت به تن، که چون سر برود، تن نیز می‏رود، همچنین اگر صبر برود، ایمان هم خواهدرفت»^[۵].

صبر بر بلاها، مصیبت‌ها و مرگ خویشاوندان، به‌ویژه فرزند و تأسی جستن به انبیا و اولیای الهی در مصائب مستحب است.^[۶]

صبر بر طاعت به انجام دادن واجبات و نیز صبر از معصیت به ترک محرمات، واجب است.^[۷].^[۸]

منابع

هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت

پانویس

↑ مجمع البحرین، واژه «صبر»؛ مرآة العقول، ج۸، ص:۱۲۰.
↑ الکافی (کلینی)، ج۲، ص:۹۱.
↑ «و بی‌گمان شما را با چیزی از بیم و گرسنگی و کاستی دارایی‌ها و کسان و فرآورده‌ها می‌آزماییم، و شکیبایان را نوید بخش!» سوره بقره، آیه ۱۵۵.
↑ «همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد می‌گویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون» (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم)» سوره بقره، آیه ۱۵۶.
↑ الکافی (کلینی)، ج۲، ص:۸۷.
↑ تذکرة الفقهاء، ج۲، ص:۱۱۷؛ وسائل الشیعة، ج۳، ص:۲۴۳ و ۲۵۵؛ العروة الوثقی، ج۲، ص:۱۲۵؛ توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص:۳۴۷.
↑ وسائل الشیعة، ج۱۵، ص:۲۳۶.
↑ هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵، صفحه ۴۴-۴۵.

[1] مجمع البحرین، واژه «صبر»؛ مرآة العقول، ج۸، ص:۱۲۰.

[2] الکافی (کلینی)، ج۲، ص:۹۱.

[3] «و بی‌گمان شما را با چیزی از بیم و گرسنگی و کاستی دارایی‌ها و کسان و فرآورده‌ها می‌آزماییم، و شکیبایان را نوید بخش!» سوره بقره، آیه ۱۵۵.

[4] «همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد می‌گویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون» (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم)» سوره بقره، آیه ۱۵۶.

[5] الکافی (کلینی)، ج۲، ص:۸۷.

[6] تذکرة الفقهاء، ج۲، ص:۱۱۷؛ وسائل الشیعة، ج۳، ص:۲۴۳ و ۲۵۵؛ العروة الوثقی، ج۲، ص:۱۲۵؛ توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص:۳۴۷.

[7] وسائل الشیعة، ج۱۵، ص:۲۳۶.

[8] هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۵، صفحه ۴۴-۴۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۶: / خط ۶: @@
 }}
-==مقدمه==
+== مقدمه ==
 [[صبر]] در برابر جزَع در لغت به معنای [[خویشتن داری]] و [[بی‌تابی]] نکردن در برابر [[مصائب]]، [[ناملایمات]] و مکروهات است.<ref>مجمع البحرین، واژه «صبر»؛ مرآة العقول، ج۸، ص:۱۲۰.</ref>
-در [[حدیثی]] از [[رسول خدا]]{{صل}} آمده است: صبر بر سه قسم است: صبر بر مصائب که با بی‌تابی نکردن و زبان به شکوه نگشودن و مانند آن تحقق می‏‌یابد؛ [[صبر بر طاعت]] که با انجام دادن [[طاعت]] و استمرار بر آن و از مسیر [[شرع]] و [[دیانت]] خارج نشدن محقق می‏‌شود و [[صبر بر معصیت]] و [[گناه]] که با [[ترک گناه]] و بازداشتن نفس خود از [[گرایش]] به سوی آن تحقق می‏‌یابد.<ref>الکافی (کلینی)، ج۲، ص:۹۱.</ref>
+در [[حدیثی]] از [[رسول خدا]] {{صل}} آمده است: صبر بر سه قسم است: صبر بر مصائب که با بی‌تابی نکردن و زبان به شکوه نگشودن و مانند آن تحقق می‏‌یابد؛ [[صبر بر طاعت]] که با انجام دادن [[طاعت]] و استمرار بر آن و از مسیر [[شرع]] و [[دیانت]] خارج نشدن محقق می‏‌شود و [[صبر بر معصیت]] و [[گناه]] که با [[ترک گناه]] و بازداشتن نفس خود از [[گرایش]] به سوی آن تحقق می‏‌یابد.<ref>الکافی (کلینی)، ج۲، ص:۹۱.</ref>
 [[برترین]] [[اخلاق پسندیده]] که ریشه و اصل بسیاری از خوی‌ها و خصلت‌های [[نیکو]] است و در [[آیات]] و [[روایات]] فراوان به آن سفارش شده، صبر است. [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] می‌‏فرماید: {{متن قرآن|وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ}}<ref>«و بی‌گمان شما را با چیزی از بیم و گرسنگی و کاستی دارایی‌ها و کسان و فرآورده‌ها می‌آزماییم، و شکیبایان را نوید بخش!» سوره بقره، آیه ۱۵۵.</ref>، {{متن قرآن|الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد می‌گویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون» (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز می‌گردیم)» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref>.
-[[امام صادق]]{{ع}} می‌‏فرماید: «جایگاه صبر نسبت به [[ایمان]]، همچون جایگاه سر است نسبت به تن، که چون سر برود، تن نیز می‏رود، همچنین اگر صبر برود، [[ایمان]] هم خواهدرفت»<ref>الکافی (کلینی)، ج۲، ص:۸۷.</ref>.
+[[امام صادق]] {{ع}} می‌‏فرماید: «جایگاه صبر نسبت به [[ایمان]]، همچون جایگاه سر است نسبت به تن، که چون سر برود، تن نیز می‏رود، همچنین اگر صبر برود، [[ایمان]] هم خواهدرفت»<ref>الکافی (کلینی)، ج۲، ص:۸۷.</ref>.
 صبر بر [[بلاها]]، مصیبت‌ها و [[مرگ]] [[خویشاوندان]]، به‌ویژه فرزند و [[تأسی]] جستن به [[انبیا]] و [[اولیای الهی]] در مصائب [[مستحب]] است.<ref>تذکرة الفقهاء، ج۲، ص:۱۱۷؛ وسائل الشیعة، ج۳، ص:۲۴۳ و ۲۵۵؛ العروة الوثقی، ج۲، ص:۱۲۵؛ توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص:۳۴۷.</ref>
-صبر بر طاعت به انجام دادن [[واجبات]] و نیز [[صبر از معصیت]] به ترک [[محرمات]]، [[واجب]] است.<ref>وسائل الشیعة،ج۱۵، ص:۲۳۶.</ref>.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۵، صفحه ۴۴-۴۵.</ref>
+صبر بر طاعت به انجام دادن [[واجبات]] و نیز [[صبر از معصیت]] به ترک [[محرمات]]، [[واجب]] است.<ref>وسائل الشیعة، ج۱۵، ص:۲۳۶.</ref>.<ref> [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۵، صفحه ۴۴-۴۵.</ref>
 == منابع ==