دجال کیست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخهها
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
::::::قابل توجه است که [[محمد بن یوسف گنجی]] در کتاب البیان صفحه صد و هشت در این مطلب تردید کرده روایتی را نقل میکند که خود فرزند صائد [[دجال]] بودن خود را انکار میکند، اشاره مینماید به روایتی که مسلم از قول او نقل کرده است که میگوید: [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} فرمود: [[دجال]] فرزند ندارد و من دارم، [[پیامبر خاتم|پیامبر]] فرمود: [[دجال]] وارد بر [[مکه]] و [[مدینه]] نمیشود ولی من در [[مدینه]] به دنیا آمدم و اکنون میخواهم به [[مکه]] بروم. | ::::::قابل توجه است که [[محمد بن یوسف گنجی]] در کتاب البیان صفحه صد و هشت در این مطلب تردید کرده روایتی را نقل میکند که خود فرزند صائد [[دجال]] بودن خود را انکار میکند، اشاره مینماید به روایتی که مسلم از قول او نقل کرده است که میگوید: [[پیامبر خاتم|پیامبر]] {{صل}} فرمود: [[دجال]] فرزند ندارد و من دارم، [[پیامبر خاتم|پیامبر]] فرمود: [[دجال]] وارد بر [[مکه]] و [[مدینه]] نمیشود ولی من در [[مدینه]] به دنیا آمدم و اکنون میخواهم به [[مکه]] بروم. | ||
::::::۲. '''[[دجال]] نوعی و سمبلیک:''' علامه [[سید محمد صدر]] در اینباره میفرمایند: مفهوم [[دجال]] سمبل پیچیدهترین و خطرناکترین دشمن [[اسلام]] و خداست و این در واقع توصیف نمودن و جهانبینی ماتریالیستی غرب است<ref>مهدى علیزاده، نشانههاى یار و چکامه انتظار، ص ۶۷، به نقل از موسوعه امام مهدى، سید محمد صدر.</ref>. | ::::::۲. '''[[دجال]] نوعی و سمبلیک:''' علامه [[سید محمد صدر]] در اینباره میفرمایند: مفهوم [[دجال]] سمبل پیچیدهترین و خطرناکترین دشمن [[اسلام]] و خداست و این در واقع توصیف نمودن و جهانبینی ماتریالیستی غرب است<ref>مهدى علیزاده، نشانههاى یار و چکامه انتظار، ص ۶۷، به نقل از موسوعه امام مهدى، سید محمد صدر.</ref>. | ||
::::::و عدّهای دیگر از بزرگان نیز [[دجال]] را نماد و سمبل میدانند و این نکته را نیز باید توجه داشت، جدا از اینکه روایات [[دجال]] قابل اعتماد هستند یا خیر و اینکه [[شیعه]] هم مانند [[اهل سنت]] مسأله [[دجال]] را قبول دارند یا نه و با چشمپوشی از اینکه [[دجال]] شخصی است یا نوعی یک نظریه دیگری نیز درباره [[دجال]] وجود دارد و آن اینکه [[دجال]] را بعضی جزء اشراط الساعة و علائم [[قیامت]] شمردهاند اگر این احتمال پذیرفته شود، پرونده بحث [[دجال]] در باب | ::::::و عدّهای دیگر از بزرگان نیز [[دجال]] را نماد و سمبل میدانند و این نکته را نیز باید توجه داشت، جدا از اینکه روایات [[دجال]] قابل اعتماد هستند یا خیر و اینکه [[شیعه]] هم مانند [[اهل سنت]] مسأله [[دجال]] را قبول دارند یا نه و با چشمپوشی از اینکه [[دجال]] شخصی است یا نوعی یک نظریه دیگری نیز درباره [[دجال]] وجود دارد و آن اینکه [[دجال]] را بعضی جزء اشراط الساعة و علائم [[قیامت]] شمردهاند اگر این احتمال پذیرفته شود، پرونده بحث [[دجال]] در باب [[علائم ظهور]] بسته خواهد شد، خصوصا که بعضی روایات این برداشت را تأیید مینمایند از جمله روایتی از [[پیامبر خاتم|پیامبر اکرم]] {{صل}} که ده نشانه قبل از وقوع [[قیامت]] را شمارش میفرمایند، از جمله خروج [[دجال]] که در منابع مختلف و معتبر این روایت نقل شده است<ref>شیخ حرّ عاملى، اثبات الهداة، ج ۷، ص ۴۰۵؛ مختصر بصائر الدرجات، ص ۲۰۲؛ الغیبة طوسى، ص ۴۲۶؛ خصال شیخ صدوق، ج ۲، ص ۴۳۱.</ref>. | ||
:::::*'''محل خروج [[دجال]]''' | :::::*'''محل خروج [[دجال]]''' | ||
::::::نکته بعدی محل خروج [[دجال]] است که در روایات مکانهای مختلفی برایش نقل شده است از جمله [[اصفهان]]، [[خراسان]]، [[سجستان]]، و همچنین سرنوشت [[دجال]] که عاقبت به دست چه کسی به هلاکت میرسد که در اینباره روایات دو دیدگاه را مطرح میکنند، بعضی قائلند که به دستور [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} و دست [[حضرت عیسی]] {{ع}} و بعضی به دست شخص [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}؛ جهت اختصار ما در پی ذکر روایات نیستیم، ولی میتوان به منابع ذیل مراجعه کرد»<ref>[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۴۵-۴۹.</ref>. | ::::::نکته بعدی محل خروج [[دجال]] است که در روایات مکانهای مختلفی برایش نقل شده است از جمله [[اصفهان]]، [[خراسان]]، [[سجستان]]، و همچنین سرنوشت [[دجال]] که عاقبت به دست چه کسی به هلاکت میرسد که در اینباره روایات دو دیدگاه را مطرح میکنند، بعضی قائلند که به دستور [[امام مهدی|امام زمان]] {{ع}} و دست [[حضرت عیسی]] {{ع}} و بعضی به دست شخص [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}}؛ جهت اختصار ما در پی ذکر روایات نیستیم، ولی میتوان به منابع ذیل مراجعه کرد»<ref>[[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ج۲، ص۴۵-۴۹.</ref>. | ||
{{پایان جمع شدن}} | {{پایان جمع شدن}} | ||
{{جمع شدن|۲. پژوهشگران [[مرکز تخصصی مهدویت]]؛}} | |||
[[پرونده:1402.jpg|100px|right|بندانگشتی|]] | |||
::::::''پژوهشگران «[[مرکز تخصصی مهدویت]]»'' در پاسخ به این پرسش در کتاب ''«[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]»'' آوردهاند: | |||
::::::«دجّال، از ریشه "دجل" به معنای "دروغگو و حیلهگر" است. اصل داستان دجّال، در کتابهای مقدس مسیحیان آمده است.<ref>رساله یوحنا، باب ۲، آیه ۱۸ و ۲۲.</ref> در انجیل، این واژه، بارها به کار رفته است و از کسانی که منکر [[حضرت مسیح]]{{ع}} هستند یا "پدر و پسر" را انکار کنند، با عنوان "دجال" یاد شده است. به همین سبب، در ترجمه انگلیسی کتابهای مقدس مسیحی، واژه آنتی کریست "Anti christ" یعنی ضد مسیح، به کار رفته است. | |||
:::::*در روایات زیادی از [[اهل سنت]]، خروج دجّال از نشانههای برپایی قیامت دانسته شده است.<ref>سنن ترمذی، ج۴، ص۵۰۷ _۵۱۹؛ سنن ابوداوود، ج۴، ص۱۱۵؛ صحیح مسلم، ج۱۸، ص ۴۶ _ ۸۱.</ref> اما درکتب روایی [[شیعه]]، تنها دو روایت در باره [[خروج دجال]]، در جایگاه یکی از [[علائم ظهور]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} آمده است<ref>کمال الدین، ترجمه کمره ای، ج۲، باب۴۷.</ref> که هیچ کدام از این دو روایت، از نظر سند، معتبر و قابل قبول نیست؛ بنابراین، از نظر منابع شیعی، دلیل معتبری بر این که [[خروج دجال]] یکی از [[علایم ظهور]] باشد، وجود ندارد؛ امّا در عین حال، با توجه به روایات زیادی که در منابع [[اهل سنت]] آمده است، احتمال دارد اصل قضیه دجّال، به طور اجمال، صحت داشته باشد؛ امّا بدون تردید بسیاری از ویژگیهایی که برای آن بیان شده است، افسانههایی بیش نیست. حال به فرض پذیرش، این سؤال مطرح است که مقصود از دجّال چیست؟ | |||
:::::*دو احتمال اساسی در این باره وجود دارد: | |||
:::::#با توجه به معنای لغوی دجال مقصود از آن، نام شخص معینی نباشد؛ بلکه هر کس که با ادعاهای پوچ و بیاساس و با تمسک به انواع اسباب حیلهگری و نیرنگ، در صدد فریب مردم باشد، دجال است. بر این اساس، دجّالها متعدد خواهند بود. وجود روایاتی که در آن، سخن از دجّالهای متعدد رفته است، این احتمال را تقویت میکند. مانند: این حدیث [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} که فرمود: "پیش از [[خروج دجال]]، بیش از هفتاد دجال، خروج خواهد کرد"<ref>کنز العمال، ج ۱۴، ص۲۰۰.</ref>. با توجه به این احتمال، قضیه دجال، نشانه این است که در آستانه انقلاب [[امام مهدی]]{{ع}} افراد فریب کار و حیلهگری، برای نگهداشتن فرهنگ و نظام جاهلی، همه تلاش خود را به کار میگیرند و با تزویر و حیلهگری، مردم را از اصالت و تحقق انقلاب جهانی منجی، دلسرد یا مردّد میکنند. این که در همین روایات تأکید شده است: "هر پیامبری، امت خویش را از خطر دجّال بر حذر داشته است"؛ خود تأییدی دیگر بر همین احتمال است که مقصود از دجّال، هر شخص حیلهگر و دروغگویی است که پیش از خروج [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}} در صدد فریب مردم است. | |||
::::#دجال، کنایه از کفر جهانی و سیطره فرهنگ مادی بر همه جهان باشد. استکبار، با ظاهری فریبنده و با قدرت مادی و صنعتی و فنی عظیمی که در اختیار دارد، سعی میکند مردم را فریب دهد و مرعوب قدرت و ظاهر فریبنده خود کند. بر این اساس، این که پیامبران، امتهای خود را از فتنه دجال بیم دادهاند.<ref>{{عربی|اندازه=120%|" مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً إِلَّا وَ قَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ الدَّجَّالَ"}}؛ هیچ پیامبری مبعوث نشد، مگر آن که قومش را از فتنه دجال بر حذر داشت؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص۱۹۷</ref> به این معنا است که آنان را از افتادن به دام مادیت و ورطه حاکمیت طاغوت و استکبار جهانی برحذر داشتهاند؛ پس احتمال میرود، منظور از دجال _ با آن شرایط و اوصافی که در این روایات برای او شمرده شده است _ همان استکبار جهانی باشد. در اوصاف دجال گفته شده: "کوهی از طعام و شهری از آب، همراه دارد". این، کنایه از امکانات عظیم و گستردهای است که استکبار در اختیار دارد.<ref>برای آگاهی بیشتر ر.ک: چشم به راه مهدی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامیقم، جمعی از نویسندگان، ص ۲۸۹ و دادگستر جهان، ابراهیم امینی.</ref>»<ref>[[آفتاب مهر ج۱ (کتاب)|آفتاب مهر]]، ج۱، ص ۲۱۴-۲۱۷.</ref>. | |||
{{پایان جمع شدن}} | |||
==پرسشهای وابسته== | ==پرسشهای وابسته== | ||
نسخهٔ ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۰:۲۴
| دجال کیست؟ | |
|---|---|
 | |
| موضوع اصلی | بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت |
| مدخل اصلی | مهدویت |
دجال کیست؟ یکی از پرسشهای مرتبط به بحث مهدویت است که میتوان با عبارتهای متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی مهدویت مراجعه شود.
عبارتهای دیگری از این پرسش
پاسخ نخست
- حجت الاسلام و المسلمین علی رضا رجالی تهرانی، در کتاب «یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان» در اینباره گفته است:
- «یکی از علایم ظهور آن حضرت که در بعضی روایات از نشانههای حتمی شمرده شده، خروج شخصی به نام دجّال است. وی یک طاغوت پرتزویر و حیلهگر است که عدّه بسیاری را به دنبال خود میکشد. ما در اینجا به همان روشی که به معرّفی سفیانی پرداختیم، دجّال و خصوصیات و ویژگیهایش را مورد بررسی قرار میدهیم. در روایات برای او صفات گوناگون و عجیبی ذکر شده است که باهم میخوانیم: حتمی بودن خروج او: امیر المؤمنین (ع) از پیامبر اکرم (ص) نقل میکند که فرمود: پیش از قیامت ده امر حتمی واقع میشود: خروج سفیانی، خروج دجال، دود، دابة الارض، خروج قائم، طلوع خورشید از مغرب، نزول عیسی، فرورفتن در مشرق جزیرة العرب، بیرون آمدن آتشی از قعر یمن که مردم را به محشر براند[۱].
- نام و نسب او: عدهای گویند که نام دجّال صائد بن صید یا ابن صیاد است، و برخی مخالف رأی ایشان را گفتهاند. در کتابهای لغت، دجّال، به معنی کذّاب است، و فعل آن را به معنی آب طلا و آب نقره دادن نوشتهاند. دجّال را در زبانهای فرانسه و انگلیسی، آنتی کریست نامیدهاند که به معنی دشمن و ضد مسیح است[۲]
- خصوصیات فردی او: حضرت امیر المؤمنین (ع) میفرماید: او چشم راست ندارد، و چشم دیگرش در پیشانی اوست، و مانند ستاره صبح میدرخشد، چیزی در چشم اوست که گویی آمیخته به خون است. وی در یک قحطی سختی میآید، و بر الاغ سفیدی سوار است ... و در صحیح مسلم در کلام رسول خدا (ص) دجّال چنین توصیف شده است: او مردی چاق، سرخرو، با موی سر مجعّد، و اعور است، چشمش همچون دانه انگوری است که بر روی آب قرار گرفته باشد[۳].
- عقیده او: امیر المؤمنین (ع) میفرماید: او با صدای بلندی فریاد میزند که بین مشرق و مغرب، صدایش را جنّ و انس و شیاطین میشنوند "به فرض صحّت روایت، ممکن است این عمل به وسیله رادیو و تلویزیون صورت بگیرد" و میگوید: ای دوستان من! به سوی من آیید. من هستم کسی که آفریده است، پس استوار ساخته و مقرّر کرده و هدایت نموده است. من پروردگار برتر شما هستم.[۴]
- مکان خروج: امیر المؤمنین (ع) میفرماید: او از شهری که آن را اصفهان میگویند و قریهای که معروف به یهودیه است بیرون میآید. مرگ او: رسول خدا (ص) میفرماید: دجّال در امّت من بیرون میشود در چهل روز، پس خداوند عیسی بن مریم را مأمور میکند او را طلب میکند و از بین میبرد[۵]. و امیر المؤمنین (ع) ضمن یک خطبه طولانی فرمود: مهدی(ع) با یارانش از مکه به بیت المقدس میآیند، و در آن مکان بین آن حضرت با دجّال و ارتش او، جنگ واقع میشود، دجّال و ارتش او مفتضحانه شکست میخورند، به طوری که از اوّل تا آخر آنها به هلاکت میرسند و دنیا آباد میشود و امام مهدی (ع) عدالت و قسط را در جهان به پا میدارد، و طبق روایتی آن حضرت دجّال را در کناسه کوفه به دار میزند[۶].
- بعضی از علماء چون شیخ صدوق با استناد به پارهای از روایات از جمله روایت امیر المؤمنین (ع)- معتقدند که غرض و هدف الهی، بر این تعلّق گرفته است که دجّال زنده باشد و کسی نتواند او را بکشد تا دجّال آینده باشد[۷]
- محدث قمی گوید: در روایت ابو امامه است که رسول خدا (ص) فرمودند: هر مؤمنی که دجّال را ببیند آب دهان خود را بر روی او بیندازد و سوره مبارکه حمد را بخواند، تا سحر آن ملعون دفع شود و در او اثر نکند. چون او ظاهر شود، عالم را پر از فتنه و آشوب نماید، و میان او و لشگر قائم (ع) جنگ واقع شود، بالاخره آن ملعون به دست مبارک حضرت حجّت (ع) یا به دست عیسی بن مریم(ع) کشته شود.[۸] البته عقیده شیعه بر این است که امام مهدی (ع) است که دجّال را میکشد، نه عیسی. باتوجّه به خصوصیاتی که ذکر شد و در بعضی موارد باهم اختلاف دارند، بعضی معتقدند: همانگونه که از ریشه لغت دجّال از یکسو و از منابع حدیث از سوی دیگر استفاده میشود، دجّال منحصر به فرد معینی نیست، بلکه عنوانی است کلّی برای افراد پرتزویر و حیلهگر که برای کشیدن تودههای مردم به دنبال خود از هر وسیلهای استفاده میکنند، چنانکه پیامبر اکرم (ص) فرموده است: هر پیامبری بعد از نوح قوم خود را از فتنه دجّال برحذر داشت و من نیز شما را برحذر میدارم[۹]. ممکن است که این نظر درست باشد، چون اگر از مفاهیم رمزی و کفایی روایات مورد بحث صرفنظر کنیم، بیشتر آنها از نظر ضوابط سندی، اخبار واحدی میباشند که چندان معتبر نیستند»[۱۰].
پاسخهای دیگر
با کلیک بر «ادامه مطلب» پاسخ باز و با کلیک بر «نهفتن» بسته میشود:
| ۱. سید جعفر موسوینسب؛ |
|---|
|
| ۲. پژوهشگران مرکز تخصصی مهدویت؛ |
|---|
|
پرسشهای وابسته
منبعشناسی جامع مهدویت
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ اثبات الهداة، شیخ حرّ عاملی، ج ۷، ص ۴۰۵
- ↑ مهدی موعود، ترجمه و نگارش علی دوانی، ص ۹۷۲.
- ↑ صحیح بخاری، ج ۹، باب ۱۰۹۴، ح ۱۹۴۷
- ↑ مهدی موعود، ترجمه و نگارش علی دوانی، ص ۹۶۵.
- ↑ صحیح مسلم، با شرح نووی، ج ۱۸، ص ۶۵
- ↑ اثبات الهداة، شیخ حرّ عاملی، ج ۷، ص ۲۳۹.
- ↑ کمال الدّین و تمام النّعمة، شیخ صدوق، ص ۵۲۹
- ↑ منتهی الآمال، شیخ عبّاس قمی، ج ۲، ص ۳۳۶.
- ↑ صحیح ترمذی، باب ما جاء فی الدّجال، ص ۴۲.
- ↑ یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص ۱۸۴ تا ۱۸۶.
- ↑ نگرش بر اخبار و علائم ظهور حضرت مهدى، على اکبر عارف، چاپ شریعت، ص ۱۸۱.
- ↑ دادگستر جهان، ابراهیم امینى، ص ۲۲۴، چاپ ۷۸.
- ↑ دادگستر جهان، ابراهیم امینى، ص ۲۲۵، چاپ ۷۸.
- ↑ تاریخ غیبت کبرى، سید محمد صدر، ترجمه افتخارزاده، ص ۶۴۳.
- ↑ صحیح مسلم، ج ۹، باب ۱۰۹۴، ح ۱۹۴۷.
- ↑ محمد باقر مجلسى، بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۳، چاپ اسلامى.
- ↑ مهدى علیزاده، نشانههاى یار و چکامه انتظار، ص ۶۷، به نقل از موسوعه امام مهدى، سید محمد صدر.
- ↑ شیخ حرّ عاملى، اثبات الهداة، ج ۷، ص ۴۰۵؛ مختصر بصائر الدرجات، ص ۲۰۲؛ الغیبة طوسى، ص ۴۲۶؛ خصال شیخ صدوق، ج ۲، ص ۴۳۱.
- ↑ دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ج۲، ص۴۵-۴۹.
- ↑ رساله یوحنا، باب ۲، آیه ۱۸ و ۲۲.
- ↑ سنن ترمذی، ج۴، ص۵۰۷ _۵۱۹؛ سنن ابوداوود، ج۴، ص۱۱۵؛ صحیح مسلم، ج۱۸، ص ۴۶ _ ۸۱.
- ↑ کمال الدین، ترجمه کمره ای، ج۲، باب۴۷.
- ↑ کنز العمال، ج ۱۴، ص۲۰۰.
- ↑ " مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً إِلَّا وَ قَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ الدَّجَّالَ"؛ هیچ پیامبری مبعوث نشد، مگر آن که قومش را از فتنه دجال بر حذر داشت؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص۱۹۷
- ↑ برای آگاهی بیشتر ر.ک: چشم به راه مهدی، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامیقم، جمعی از نویسندگان، ص ۲۸۹ و دادگستر جهان، ابراهیم امینی.
- ↑ آفتاب مهر، ج۱، ص ۲۱۴-۲۱۷.