بنی حریم بن جعفی: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = مذحج | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} ==نسب طایفه== این قوم از اعراب قحطانی<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۲۳۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۶۷؛ زرکلی، الاعلام، ص۲۶۷....» ایجاد کرد) |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
==[[نسب]] [[طایفه]]== | ==[[نسب]] [[طایفه]]== | ||
این [[قوم]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۲۳۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۶۷؛ زرکلی، الاعلام، ص۲۶۷.</ref> و از شاخههای [[قبیله]] سعدالعشیرهاند که نسب از حَریم بن جعفی بن سعد العشیرة بن مالک (مذحج) بن ادد میبرند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۳ و ۳۱۰؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۰۹. «حریم» و «مرّان» نام دو مار سمی در عربستاناند که حریم و مرّان فرزندان جعفی به نام آنها نامگذاری شدهاند. (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۳؛ سمعانی، الانساب، ج۴، ص۱۴۲)</ref>. [[عوف]] و مالک دو فرزند [[حریم]] از همسری به نام محیاة بنت زیدالله بن [[سعدالعشیره]] بودند که [[نسل]] بنی حریم از آنان قوام یافت<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>. بنی حریم از [[طوایف]] و شاخههای متعددی تشکیل یافتند که از مشهورترین آنها میتوان از [[بنی کعب بن عوف]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، [[بنی حنظلة بن کعب]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۲؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۳۹۶.</ref>، [[بنی کعب بن سعد]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، [[بنی حری بن کعب]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، [[بنی مجمع بن مالک]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۷۲؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۴۱.</ref>، [[بنی وهب بن منبه]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، [[بنی مالک بن عوف بن سعد]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۴.</ref>، [[بنی ناجیة بن مالک]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳، ص۲۸۷.</ref> و [[بنی ذهل بن مالک بن حریم]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۷.</ref> یاد کرد. از [[بیت]] بنی عبید اللّه بن حارث بن زیاد بن أبی الجنوب هم به عنوان یکی از مهمترین [[بیوت]] این [[قوم]] نام برده شده است<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | این [[قوم]] از [[اعراب قحطانی]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۲۳۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۶۷؛ زرکلی، الاعلام، ص۲۶۷.</ref> و از شاخههای [[قبیله]] سعدالعشیرهاند که نسب از حَریم بن جعفی بن سعد العشیرة بن مالک (مذحج) بن ادد میبرند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۳ و ۳۱۰؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۰۹. «حریم» و «مرّان» نام دو مار سمی در عربستاناند که حریم و مرّان فرزندان جعفی به نام آنها نامگذاری شدهاند. (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۳؛ سمعانی، الانساب، ج۴، ص۱۴۲)</ref>. [[عوف]] و مالک دو فرزند [[حریم]] از همسری به نام محیاة بنت زیدالله بن [[سعدالعشیره]] بودند که [[نسل]] بنی حریم از آنان قوام یافت<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>. بنی حریم از [[طوایف]] و شاخههای متعددی تشکیل یافتند که از مشهورترین آنها میتوان از [[بنی کعب بن عوف]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، [[بنی حنظلة بن کعب]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۲؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۳۹۶.</ref>، [[بنی کعب بن سعد]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، [[بنی حری بن کعب]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، [[بنی مجمع بن مالک]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۷۲؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۴۱.</ref>، [[بنی وهب بن منبه]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.</ref>، [[بنی مالک بن عوف بن سعد]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۴.</ref>، [[بنی ناجیة بن مالک]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳، ص۲۸۷.</ref> و [[بنی ذهل بن مالک بن حریم]]<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۷.</ref> یاد کرد. از [[بیت]] بنی عبید اللّه بن حارث بن زیاد بن أبی الجنوب هم به عنوان یکی از مهمترین [[بیوت]] این [[قوم]] نام برده شده است<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۷.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | ||
==منازل و [[مساکن]] بنی حریم== | |||
از مواطن و مساکن [[جاهلی]] این قوم خبر مستقلی در دست نیست اما به نظر میرسد آنان نیز مانند [[قبیله]] [[مادری]] خود [[بنی جعفی]]، خاستگاهی در [[یمن]] و غرب حضرموت، در [[وادی]] جردان داشتهاند<ref>ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۹۱، ۱۰۱-۱۰۲.</ref>. [[سرزمین]] «جُرْدان» دره بزرگی با روستاهای فراوان بود که تا [[صنعا]] چهل و دو فرسخ فاصله داشت و تا نزدیک حضرموت امتداد یافته بود. به این مخلاف مستقل، «جُعْفِیّ» هم گفته میشد<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۵۱ و ۱۸۸؛ محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۳۹۰.</ref>. ضمن این که برخی منابع از سکونت جماعتی از این [[طایفه]] در [[حیره]] خبر دادهاند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶.</ref>. بر این اساس، [[ذهل بن مالک]]، [[بنی ناجیه]] و بنی سلسله<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶.</ref>، در شمار [[اقوام]] بنی جعفی و بنی حریم به حساب میآمدند که در حیره سکونت داشتند. به نظر میرسد این دسته از [[جعفیها]]، جزء آن گروه از جعفیهایی باشند که اندکی پیش از [[اسلام]] و در [[زمان]] [[حکمرانی]] [[حمیریان]] بر یمن، از سرزمین آباء و اجدادی خود به حیره و مناطق [[فرات]] و [[انبار]] کوچیدند و در این مناطق ساکن شدند. این گروه از [[مردم]] [[جعفی]] به «[[اعراب]] ضاحیه»، [[شهرت]] داشتند<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الطبری، ج۱، ص۶۱۲.</ref>. پس از [[فتوحات اسلامی]] بسیاری از مردم بنی جعفی و [[طوایف]] آن، همراه با [[قبایل]] مادری خود [[مذحج]] و [[سعدالعشیره]] به مناطق مفتوحه بهویژه [[عراق]] و [[کوفه]] کوچیدند<ref>ر.ک: ابن حبان، مشاهیر علماء الأمصار، ص۲۹۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۸۰؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۷، ص۴۱۸ و ج۷۲، ص۳۵۸.</ref>. شمار [[زیاد]] [[مذحجیان]] ساکن در کوفه - و به تبع نقش آنان در وقایع و حوادث این [[شهر]] - را زمانی میتوان بهتر دریافت که بنابر نقل برخی گزارشات [[تاریخی]]، با ایجاد [[نظام]] ارباع<ref>در نظام ارباع، کل قبایل کوفه به چهار قسمت «اهل مدینه»، «تمیم و همدان»، «ربیعه و کنده» و «مذحج و اسد» تقسیم میشدند و هریک از این نواحی دارای حکمران و فرماندهای بود.</ref> توسط [[زیاد بن ابیه]] - [[فرماندار کوفه]] - در [[سال ۵۰ هجری]]، [[قبایل]] [[مذحج]] و اسد به [[تنهایی]] یک چهارم [[جمعیت کوفه]] را به خود اختصاص داده بودند<ref>نعمت الله صفری فروشانی، «مردمشناسی کوفه»، مشکوة، شماره ۵۳، زمستان ۵۷، ص۲۹-۳۰</ref>. بلاد جزیره هم از دیگر مناطقی بود که جمعی از [[بنی مالک بن عوف بن سعد بن عوف بن حریم]] را در خود جای داده بود<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۵.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | |||
==بنی حریم و [[دوران جاهلیت]]== | |||
از معدود [[اخبار]] به جای مانده از دوران [[جاهلی]] این [[طایفه]]، علاوه بر [[مهاجرت]] برخی از آنان به [[حیره]]<ref>طبری، تاریخ الطبری، ج۱، ص۶۱۲. نیز ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶.</ref>، کشته شدن [[أبو جمیر بن علبة بن حارث بن خنساء]] - از [[رجال]] نامی [[بنی ناجیه]] - به دست [[بنی مراد]] است<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶. چنانچه این واقعه قبل از کوچ این قوم به حیره اتفاق نیفتاده باشد، این خبر میتواند گویای حضور لااقل جمعی از مردم این طایفه در خاستگاه اصلیشان یمن باشد.</ref> که میتواند از [[روابط خصمانه]] آنان با بنی مراد حکایت داشته باشد. از جنبه [[عقیدتی]] نیز میتوان به این نتیجه رسید که بنی حریمهایی که در [[یمن]] ساکن بودند، - مانند دیگر [[جعفیها]] و مذحجیها، - در [[جاهلیت]]، بر [[آیین]] [[بتپرستی]] بودند و به احتمال، بتی به نام «فراض» - [[بت]] [[قوم]] مادریشان [[سعد العشیره]] - را میپرستیدند<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۷؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۶، ص۳۳۸.</ref>. با این حال، بخشی از آنها که در [[عراق]] سکنی یافته بودند به جهت مجاورت با نصرانیها، به تدریج به [[آیین مسیحیت]] در آمدند<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶؛ بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۵۱.</ref>. آنان در این دوره، بمانند بسیاری دیگر از [[اعراب]]، به [[عادات]] و رسومی تن داده بودند که اجتناب از خوردن [[قلب]] حیوانات از آن جمله بود<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۴۵-۲۴۶؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۶، ص۳۱۴.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
نسخهٔ ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۰:۳۵
نسب طایفه
این قوم از اعراب قحطانی[۱] و از شاخههای قبیله سعدالعشیرهاند که نسب از حَریم بن جعفی بن سعد العشیرة بن مالک (مذحج) بن ادد میبرند[۲]. عوف و مالک دو فرزند حریم از همسری به نام محیاة بنت زیدالله بن سعدالعشیره بودند که نسل بنی حریم از آنان قوام یافت[۳]. بنی حریم از طوایف و شاخههای متعددی تشکیل یافتند که از مشهورترین آنها میتوان از بنی کعب بن عوف[۴]، بنی حنظلة بن کعب[۵]، بنی کعب بن سعد[۶]، بنی حری بن کعب[۷]، بنی مجمع بن مالک[۸]، بنی وهب بن منبه[۹]، بنی مالک بن عوف بن سعد[۱۰]، بنی ناجیة بن مالک[۱۱] و بنی ذهل بن مالک بن حریم[۱۲] یاد کرد. از بیت بنی عبید اللّه بن حارث بن زیاد بن أبی الجنوب هم به عنوان یکی از مهمترین بیوت این قوم نام برده شده است[۱۳].[۱۴]
منازل و مساکن بنی حریم
از مواطن و مساکن جاهلی این قوم خبر مستقلی در دست نیست اما به نظر میرسد آنان نیز مانند قبیله مادری خود بنی جعفی، خاستگاهی در یمن و غرب حضرموت، در وادی جردان داشتهاند[۱۵]. سرزمین «جُرْدان» دره بزرگی با روستاهای فراوان بود که تا صنعا چهل و دو فرسخ فاصله داشت و تا نزدیک حضرموت امتداد یافته بود. به این مخلاف مستقل، «جُعْفِیّ» هم گفته میشد[۱۶]. ضمن این که برخی منابع از سکونت جماعتی از این طایفه در حیره خبر دادهاند[۱۷]. بر این اساس، ذهل بن مالک، بنی ناجیه و بنی سلسله[۱۸]، در شمار اقوام بنی جعفی و بنی حریم به حساب میآمدند که در حیره سکونت داشتند. به نظر میرسد این دسته از جعفیها، جزء آن گروه از جعفیهایی باشند که اندکی پیش از اسلام و در زمان حکمرانی حمیریان بر یمن، از سرزمین آباء و اجدادی خود به حیره و مناطق فرات و انبار کوچیدند و در این مناطق ساکن شدند. این گروه از مردم جعفی به «اعراب ضاحیه»، شهرت داشتند[۱۹]. پس از فتوحات اسلامی بسیاری از مردم بنی جعفی و طوایف آن، همراه با قبایل مادری خود مذحج و سعدالعشیره به مناطق مفتوحه بهویژه عراق و کوفه کوچیدند[۲۰]. شمار زیاد مذحجیان ساکن در کوفه - و به تبع نقش آنان در وقایع و حوادث این شهر - را زمانی میتوان بهتر دریافت که بنابر نقل برخی گزارشات تاریخی، با ایجاد نظام ارباع[۲۱] توسط زیاد بن ابیه - فرماندار کوفه - در سال ۵۰ هجری، قبایل مذحج و اسد به تنهایی یک چهارم جمعیت کوفه را به خود اختصاص داده بودند[۲۲]. بلاد جزیره هم از دیگر مناطقی بود که جمعی از بنی مالک بن عوف بن سعد بن عوف بن حریم را در خود جای داده بود[۲۳].[۲۴]
بنی حریم و دوران جاهلیت
از معدود اخبار به جای مانده از دوران جاهلی این طایفه، علاوه بر مهاجرت برخی از آنان به حیره[۲۵]، کشته شدن أبو جمیر بن علبة بن حارث بن خنساء - از رجال نامی بنی ناجیه - به دست بنی مراد است[۲۶] که میتواند از روابط خصمانه آنان با بنی مراد حکایت داشته باشد. از جنبه عقیدتی نیز میتوان به این نتیجه رسید که بنی حریمهایی که در یمن ساکن بودند، - مانند دیگر جعفیها و مذحجیها، - در جاهلیت، بر آیین بتپرستی بودند و به احتمال، بتی به نام «فراض» - بت قوم مادریشان سعد العشیره - را میپرستیدند[۲۷]. با این حال، بخشی از آنها که در عراق سکنی یافته بودند به جهت مجاورت با نصرانیها، به تدریج به آیین مسیحیت در آمدند[۲۸]. آنان در این دوره، بمانند بسیاری دیگر از اعراب، به عادات و رسومی تن داده بودند که اجتناب از خوردن قلب حیوانات از آن جمله بود[۲۹].[۳۰]
منابع
حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت
پانویس
- ↑ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۲۳۳؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۱، ص۲۶۷؛ زرکلی، الاعلام، ص۲۶۷.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۳ و ۳۱۰؛ ابن حزم، جمهرة أنساب العرب، ص۴۰۹. «حریم» و «مرّان» نام دو مار سمی در عربستاناند که حریم و مرّان فرزندان جعفی به نام آنها نامگذاری شدهاند. (ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۰۳؛ سمعانی، الانساب، ج۴، ص۱۴۲)
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۲؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۱، ص۳۹۶.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰؛ قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ج۱، ص۷۲؛ عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، ج۳، ص۱۰۴۱.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۰.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۴.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۳، ص۲۸۷.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۷.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۷.
- ↑ حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.
- ↑ ر.ک: حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۹۱، ۱۰۱-۱۰۲.
- ↑ حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۱۵۱ و ۱۸۸؛ محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۳۹۰.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶.
- ↑ محمد بن جریر طبری، تاریخ الطبری، ج۱، ص۶۱۲.
- ↑ ر.ک: ابن حبان، مشاهیر علماء الأمصار، ص۲۹۴؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ج۲، ص۶۸۰؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۳۷، ص۴۱۸ و ج۷۲، ص۳۵۸.
- ↑ در نظام ارباع، کل قبایل کوفه به چهار قسمت «اهل مدینه»، «تمیم و همدان»، «ربیعه و کنده» و «مذحج و اسد» تقسیم میشدند و هریک از این نواحی دارای حکمران و فرماندهای بود.
- ↑ نعمت الله صفری فروشانی، «مردمشناسی کوفه»، مشکوة، شماره ۵۳، زمستان ۵۷، ص۲۹-۳۰
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۵.
- ↑ حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.
- ↑ طبری، تاریخ الطبری، ج۱، ص۶۱۲. نیز ر.ک: ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶. چنانچه این واقعه قبل از کوچ این قوم به حیره اتفاق نیفتاده باشد، این خبر میتواند گویای حضور لااقل جمعی از مردم این طایفه در خاستگاه اصلیشان یمن باشد.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۵۷؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۶، ص۳۳۸.
- ↑ ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۱۶؛ بلاذری، فتوح البلدان، ج۲، ص۳۵۱.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۲۴۵-۲۴۶؛ صالحی شامی، سبل الهدی و الرشاد، ج۶، ص۳۱۴.
- ↑ حسینی ایمنی، سید علی اکبر، مکاتبه اختصاصی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت.