افراط در فقه اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{امامت}}
{{مدخل مرتبط  
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = افراط
| موضوع مرتبط = افراط
| عنوان مدخل  = [[افراط]]
| عنوان مدخل  = افراط
| مداخل مرتبط = [[افراط در فقه اسلامی]]
| مداخل مرتبط = [[افراط در فقه اسلامی]] - [[افراط در معارف و سیره معصوم]]
| پرسش مرتبط  =  
| پرسش مرتبط  =  
}}
}}
== مقدمه ==
== مقدمه ==
[[افراط]] دارای [[احکام تکلیفی]] و وضعی است و در ابواب [[طهارت]]، [[صلات]]، [[خمس]]، [[تجارت]]، [[قرض]]، [[حجر]]، شرکت، مزارعه، عاریه، [[وکالت]]، اطعمه و اشربه و شهادات آمده است.
[[افراط]] دارای [[احکام تکلیفی]] و وضعی است و در ابواب [[طهارت]]، [[صلات]]، [[خمس]]، [[تجارت]]، [[قرض]]، [[حجر]]، شرکت، مزارعه، عاریه، [[وکالت]]، اطعمه و اشربه و شهادات آمده است.


افراط در بلند خواندن [[حمد]] و [[سوره]] به حدّی که خارج از متعارف باشد، [[نماز]] را [[باطل]] می‏‌کند. <ref>تذکرة الفقهاء، ج ۱۰، ص۲۰۳ ـ ۲۰۴ و (ق) ج ۲، ص۴۴۶؛ کشف الغطاء، ج ۴، ص۲۶۵</ref>
افراط در بلند خواندن [[حمد]] و [[سوره]] به حدّی که خارج از متعارف باشد، [[نماز]] را [[باطل]] می‏‌کند<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۱۰، ص۲۰۳ ـ ۲۰۴ و (ق) ج ۲، ص۴۴۶؛ کشف الغطاء، ج ۴، ص۲۶۵</ref>.


[[زیاده روی]] در [[مصرف]]، [[اسراف]] است. افراط کردن در صرف [[مال]] در کارهای خیر با [[رشید]] بودن منافات ندارد<ref>جامع المقاصد، ج ۵، ص۱۸۳ ـ ۱۸۶.</ref>.
[[زیاده روی]] در [[مصرف]]، [[اسراف]] است. افراط کردن در صرف [[مال]] در کارهای خیر با [[رشید]] بودن منافات ندارد<ref>جامع المقاصد، ج ۵، ص۱۸۳ ـ ۱۸۶.</ref>.


چنانچه افراط موجب زیان به دیگری گردد، افراط کننده ضامن است، مانند اینکه افراط در آب دادن مزرعه باعث خرابی ساختمان [[همسایه]] شود. <ref>مجمع المسائل، ج۲، ص۱۰۱.</ref>
چنانچه افراط موجب زیان به دیگری گردد، افراط کننده ضامن است، مانند اینکه افراط در آب دادن مزرعه باعث خرابی ساختمان [[همسایه]] شود<ref>مجمع المسائل، ج۲، ص۱۰۱.</ref>.


فرد [[امین]]، مانند رهن گیرنده (مرتهن)، <ref>جواهر الکلام، ج۲۵، ص۱۷۴.</ref> دلاّل، <ref>مجمع‏ الفائدة، ج۸، ص۵۴۰.</ref> [[وکیل]] و [[شریک]] <ref>مجمع‏ الفائدة، ج ۱۰، ص۲۰۳.</ref> در صورتی ضامن است که افراط یا [[تفریط]] کند.
فرد [[امین]]، مانند رهن گیرنده (مرتهن)<ref>جواهر الکلام، ج۲۵، ص۱۷۴.</ref>، دلاّل<ref>مجمع‏ الفائدة، ج۸، ص۵۴۰.</ref>، [[وکیل]] و [[شریک]]<ref>مجمع‏ الفائدة، ج ۱۰، ص۲۰۳.</ref> در صورتی ضامن است که افراط یا تفریط کند.


افراط در خوردن [[مکروه]] است و اگر موجب ضرر قابل اعتنا شود یا [[گمان]] آن برود، [[حرام]] می‏‌گردد.<ref>جواهر الکلام، ج ۳۶، ص۴۶۱.</ref> مقدار مصرف شده از درآمد، مئونه به شمار می‌‏رود و [[خمس]] ندارد، مگر آنکه در مصرف زیاده روی شده باشد، در این صورت مقدار زیاده روی شده خمس دارد. <ref>سؤال و جواب (یزدی)، ص۲۷۴.</ref>
افراط در خوردن [[مکروه]] است و اگر موجب ضرر قابل اعتنا شود یا [[گمان]] آن برود، [[حرام]] می‏‌گردد<ref>جواهر الکلام، ج ۳۶، ص۴۶۱.</ref>. مقدار مصرف شده از درآمد، مئونه به شمار می‌‏رود و [[خمس]] ندارد، مگر آنکه در مصرف زیاده روی شده باشد، در این صورت مقدار زیاده روی شده خمس دارد<ref>سؤال و جواب (یزدی)، ص۲۷۴.</ref>.


افراط در [[شوخی]] اگر مصداق خلاف مروّت باشد، بنابر قول به اعتبار آن در [[عدالت]]، موجب [[سقوط]] عدالت می‏‌شود<ref>ایضاح الفوائد، ج ۴، ص۴۲۵.</ref><ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت]] ج۱، صفحه ۶۱۹-۶۲۰.</ref>
افراط در شوخی اگر مصداق خلاف مروّت باشد، بنابر قول به اعتبار آن در [[عدالت]]، موجب [[سقوط]] عدالت می‏‌شود<ref>ایضاح الفوائد، ج ۴، ص۴۲۵.</ref>.<ref>[[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)|فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱]]، ص ۶۱۹-۶۲۰.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
# [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت''']]
# [[پرونده:1368945.jpg|22px]] [[سید محمود هاشمی شاهرودی|هاشمی شاهرودی، سید محمود]]، [[فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


خط ۲۹: خط ۲۹:
{{پانویس}}
{{پانویس}}


{{فضایل اخلاقی}}
{{مفاهیم اخلاقی}}
{{فضیلت}}
{{ارزش‌های اجتماعی}}
[[رده:مدخل]]
[[رده:افراط]]
[[رده:افراط]]
[[رده:فضایل اخلاقی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۱

مقدمه

افراط دارای احکام تکلیفی و وضعی است و در ابواب طهارت، صلات، خمس، تجارت، قرض، حجر، شرکت، مزارعه، عاریه، وکالت، اطعمه و اشربه و شهادات آمده است.

افراط در بلند خواندن حمد و سوره به حدّی که خارج از متعارف باشد، نماز را باطل می‏‌کند[۱].

زیاده روی در مصرف، اسراف است. افراط کردن در صرف مال در کارهای خیر با رشید بودن منافات ندارد[۲].

چنانچه افراط موجب زیان به دیگری گردد، افراط کننده ضامن است، مانند اینکه افراط در آب دادن مزرعه باعث خرابی ساختمان همسایه شود[۳].

فرد امین، مانند رهن گیرنده (مرتهن)[۴]، دلاّل[۵]، وکیل و شریک[۶] در صورتی ضامن است که افراط یا تفریط کند.

افراط در خوردن مکروه است و اگر موجب ضرر قابل اعتنا شود یا گمان آن برود، حرام می‏‌گردد[۷]. مقدار مصرف شده از درآمد، مئونه به شمار می‌‏رود و خمس ندارد، مگر آنکه در مصرف زیاده روی شده باشد، در این صورت مقدار زیاده روی شده خمس دارد[۸].

افراط در شوخی اگر مصداق خلاف مروّت باشد، بنابر قول به اعتبار آن در عدالت، موجب سقوط عدالت می‏‌شود[۹].[۱۰]

منابع

پانویس

  1. تذکرة الفقهاء، ج ۱۰، ص۲۰۳ ـ ۲۰۴ و (ق) ج ۲، ص۴۴۶؛ کشف الغطاء، ج ۴، ص۲۶۵
  2. جامع المقاصد، ج ۵، ص۱۸۳ ـ ۱۸۶.
  3. مجمع المسائل، ج۲، ص۱۰۱.
  4. جواهر الکلام، ج۲۵، ص۱۷۴.
  5. مجمع‏ الفائدة، ج۸، ص۵۴۰.
  6. مجمع‏ الفائدة، ج ۱۰، ص۲۰۳.
  7. جواهر الکلام، ج ۳۶، ص۴۶۱.
  8. سؤال و جواب (یزدی)، ص۲۷۴.
  9. ایضاح الفوائد، ج ۴، ص۴۲۵.
  10. هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ج۱، ص ۶۱۹-۶۲۰.