حق صلوات: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
== | ==[[حق صلوات]]== | ||
*[[قرآن کریم]] میفرماید: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود میفرستند، ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref> | * [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] میفرماید: {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا}}<ref>«خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود میفرستند، ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.</ref> در این [[آیه]]، [[مقام پیامبر]] اکرم{{صل}} و [[اهل بیت]]{{ع}} به [[بهترین]] وجه ترسیم شده است؛ چرا که [[خداوند متعال]] در کنار [[فرشتگان]] مقربش بر ایشان [[صلوات]] و [[درود]] میفرستد و به [[مؤمنان]] هم [[دستور]] میدهد آنها نیز این کار را بکنند. درواقع این [[آیه]] علاقۀ خاص [[خداوند متعال]] و [[فرشتگان]] نسبت به [[پیامبر]] و [[حفظ]] [[حرمت]] [[پیامبر]] را نشان میدهد. [[مقام پیامبر]] آنقدر والاست که [[خداوند]] و تمام فرشتگانی که [[تدبیر]] [[جهان]] بر عهده آنها گذاشته شده است، بر او [[درود]] میفرستند، اکنون که چنین است شما نیز با این [[پیام]] [[جهان هستی]] هماهنگ شوید<ref>ر.ک: حبیب الله صمیمی، فضائل و شناخت معصومین با لسان اهل بیت{{ع}}، ص۵۰.</ref>.<ref>ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۰-۱۱۱.</ref> | ||
*برخی از علمای [[اهل سنت]] میگویند: «[[درود]] برای [[خداوند]] قرار داده شده است و [[صلوات]] [[ملائکه]] عطف بر [[صلوات]] [[خداوند]] شده است و این دو با هم یکی شدهاند، چرا؟ به خاطر [[تعظیم]] و [[بزرگداشت]] [[نبی اکرم]]<ref>فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۱. </ref>، اما با وجود [[صلوات]] [[خداوند]] و [[ملائکه]] چه احتیاجی به [[صلوات]] ما هست؟ [[صلوات]] بر ایشان به خاطر نیاز ایشان به آن [[صلوات]] نیست و الا با وجود [[صلوات]] [[خداوند]] به [[صلوات]] [[ملائکه]] هیچ نیازی نبود، این فقط به خاطر اظهار [[تعظیم]] و [[تکریم]] ایشان از سوی ماست، [[شفقت]] و [[دلسوزی]] بر ما، به خاطر همین [[حضرت رسول]] فرمودند: هر کسی که بر من یکبار [[صلوات]] بفرستد [[خداوند]] بر او ده بار [[صلوات]] میفرستد»<ref>فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۲. </ref>. | |||
*منتها باید توجه داشت به [[دلیل]] آنکه [[پیامبر]] و [[اهل بیت]] گرامیشان مخلوق هستند لذا رو به سوی کمال دارند و هر چه بالا بروند باز هم نسبت به مراتب بالاتر نیاز دارند، [[صلوات]] هم برای ایشان مؤثر است، هر چند [[مقرب]] درگاه الهیاند اما از طرف ما به [[دلیل]] آیۀ {{متن قرآن|قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شَاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا}}<ref>«بگو: برای این (پیامبری) از شما مزدی نمیخواهم جز این که هر کس بخواهد به سوی پروردگار خویش راهی پیش گیرد» سوره فرقان، آیه ۵۷.</ref> که نیاز ما و تأثیرات بسیار شگرفی که بر روی [[سعادت]] [[انسانی]] ما دارد [[واجب]] شده است<ref>ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۱- ۱۱۳.</ref>. | |||
==معنای [[صلوات]]== | |||
* [[امام کاظم]]{{ع}} در ضمن [[حدیثی]] که از معنای [[درود]] [[خداوند]]، [[ملائکه]] و [[مؤمن]] بر [[رسول خدا]]{{صل}} سؤال شد، فرمودند: «[[درود]] [[خدا]]، [[رحمت]] خداست و [[درود]] [[ملائکه]]، [[تزکیه]] ایشان است و [[درود]] [[مؤمن]] دعایشان برای اوست...»<ref>{{متن حدیث|قَالَ قُلْتُ مَا مَعْنَی صَلَاةِ اللَّهِ وَ مَلَائِکَتِهِ وَ صَلَاةِ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ صَلَاةُ اللَّهِ رَحْمَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ صَلَاةُ مَلَائِکَتِهِ تَزْکِیَةٌ مِنْهُمْ لَهُ وَ صَلَاةُ الْمُؤْمِنِینَ دُعَاءٌ مِنْهُمْ لَه}}؛ ثواب الأعمال، ص۱۵۶.</ref>. [[امام صادق]]{{ع}} نیز در این باره میفرماید: «شخصی که بر [[پیامبر]] [[صلوات]] میفرستد مفهومش آن است که من بر سر [[پیمان]] خود باقی هستم و به «بلی» که در عالم «ذَر» به سؤال «أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ» گفتهام [[وفا]] دارم»<ref>{{متن حدیث|قَالَ الصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع مَنْ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ ص فَمَعْنَاهُ أَنِّی أَنَا عَلَی الْمِیثَاقِ وَ الْوَفَاءِ الَّذِی قَبِلْتُ حِینَ قَوْلِهِ- أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلی}}؛ معانی الأخبار، ص۱۱۶؛ ابن طاوس، فلاح السائل، ص ۱۱۳ـ ۱۱۴..</ref>.<ref>ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۰-۱۱۱.</ref> | |||
==چگونگی [[صلوات]]== | ==چگونگی [[صلوات]]== | ||
*در مورد چگونگی [[صلوات بر پیامبر]] | *در مورد چگونگی [[صلوات بر پیامبر]] [[روایات]] فراوانی از [[منابع شیعه]] و [[سنی]] وجود دارد که باید "[[آل محمد]]" را به هنگام [[صلوات]] بر "[[محمد]]" اضافه کرد: یکی از [[یاران پیامبر]] به نام "کعب" [[نقل]] میکند: هنگامی که [[آیه صلوات]] نازل شد عرض کردم: [[سلام]] بر تو را میدانیم ولی "صلاة" بر تو چگونه است؟ فرمود: بگویید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا صَلَّیْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ اللَّهُمَّ وَ بَارِکْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا بَارَکْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ}}<ref>«بار خدایا بر محمد و خاندانش درود بفرست آنگونه که بر ابراهیم وآل ابراهیم درود فرستادی و برکتت را بر محمد و آل محمد فرو فرست همانگونه که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم نازل نمودی، تویی ستوده عزتمند"؛ مجمع البیان، ج۱۱، ص۵۶۴؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۵، ص۲۱۵ و ۲۱۶؛ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۲.</ref>. [[سیوطی]] از بزرگان علمای [[اهل سنت]] نزدیک به ۱۸ [[روایت]] شبیه به این [[روایت]] بیان میکند که همه آنها به طور صریح دلالت دارند براینکه: لفظ "[[آل محمد]]" در تحقق [[صلوات]] مدخلیت دارد و [[صلوات]] بر "[[محمد]]" بدون عطف کلمه "[[آل محمد]]" بر آن، از [[درجه]] اعتبار ساقط است. | ||
*در روایتی از خود [[رسول خدا]]{{صل}} [[نقل]] شده فرمودند: «هرگز بر من [[صلوات]] ناقص نفرستید! عرض کردند: [[صلوات]] ناقص چیست؟ فرمود: اینکه فقط بگوئید {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّد}} و ادامه ندهید، بلکه باید بگوئید: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ}}<ref>السمهودی، جواهر العقدین، ج۲، ص۴۹؛ ینابیع المودة، ج۱، ص۳۷.</ref>.<ref>ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۱- ۱۱۳.</ref> | |||
* | * [[معاویه]] بن [[عمار]] میگوید نزد [[امام صادق]] از برخی [[انبیا]] یاد کردم و بر آنها [[صلوات]] فرستادم [[حضرت]] فرمود: "هنگامی که یاد یکی از [[انبیاء]] شد پس اول بر [[محمد و آلش]]، سپس بر او [[صلوات]] بفرستید و اینگونه بگویید [[صلوات بر محمد و آلش]] و بر جمیع [[انبیاء]]<ref>{{متن حدیث|صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ عَلَی جَمِیعِ الْأَنْبِیَاء}}؛ شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۸۰.</ref>.<ref>ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۳- ۱۱۴.</ref> | ||
* | |||
==[[آثار صلوات]]== | ==[[آثار صلوات]]== | ||
نسخهٔ ۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۸:۳۳
متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.
- این مدخل از زیرشاخههای بحث حق اهل بیت است. "حق صلوات" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل حق صلوات (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
حق صلوات
- خداوند در قرآن کریم میفرماید: ﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾[۱] در این آیه، مقام پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) به بهترین وجه ترسیم شده است؛ چرا که خداوند متعال در کنار فرشتگان مقربش بر ایشان صلوات و درود میفرستد و به مؤمنان هم دستور میدهد آنها نیز این کار را بکنند. درواقع این آیه علاقۀ خاص خداوند متعال و فرشتگان نسبت به پیامبر و حفظ حرمت پیامبر را نشان میدهد. مقام پیامبر آنقدر والاست که خداوند و تمام فرشتگانی که تدبیر جهان بر عهده آنها گذاشته شده است، بر او درود میفرستند، اکنون که چنین است شما نیز با این پیام جهان هستی هماهنگ شوید[۲].[۳]
- برخی از علمای اهل سنت میگویند: «درود برای خداوند قرار داده شده است و صلوات ملائکه عطف بر صلوات خداوند شده است و این دو با هم یکی شدهاند، چرا؟ به خاطر تعظیم و بزرگداشت نبی اکرم[۴]، اما با وجود صلوات خداوند و ملائکه چه احتیاجی به صلوات ما هست؟ صلوات بر ایشان به خاطر نیاز ایشان به آن صلوات نیست و الا با وجود صلوات خداوند به صلوات ملائکه هیچ نیازی نبود، این فقط به خاطر اظهار تعظیم و تکریم ایشان از سوی ماست، شفقت و دلسوزی بر ما، به خاطر همین حضرت رسول فرمودند: هر کسی که بر من یکبار صلوات بفرستد خداوند بر او ده بار صلوات میفرستد»[۵].
- منتها باید توجه داشت به دلیل آنکه پیامبر و اهل بیت گرامیشان مخلوق هستند لذا رو به سوی کمال دارند و هر چه بالا بروند باز هم نسبت به مراتب بالاتر نیاز دارند، صلوات هم برای ایشان مؤثر است، هر چند مقرب درگاه الهیاند اما از طرف ما به دلیل آیۀ ﴿قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شَاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا﴾[۶] که نیاز ما و تأثیرات بسیار شگرفی که بر روی سعادت انسانی ما دارد واجب شده است[۷].
معنای صلوات
- امام کاظم(ع) در ضمن حدیثی که از معنای درود خداوند، ملائکه و مؤمن بر رسول خدا(ص) سؤال شد، فرمودند: «درود خدا، رحمت خداست و درود ملائکه، تزکیه ایشان است و درود مؤمن دعایشان برای اوست...»[۸]. امام صادق(ع) نیز در این باره میفرماید: «شخصی که بر پیامبر صلوات میفرستد مفهومش آن است که من بر سر پیمان خود باقی هستم و به «بلی» که در عالم «ذَر» به سؤال «أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ» گفتهام وفا دارم»[۹].[۱۰]
چگونگی صلوات
- در مورد چگونگی صلوات بر پیامبر روایات فراوانی از منابع شیعه و سنی وجود دارد که باید "آل محمد" را به هنگام صلوات بر "محمد" اضافه کرد: یکی از یاران پیامبر به نام "کعب" نقل میکند: هنگامی که آیه صلوات نازل شد عرض کردم: سلام بر تو را میدانیم ولی "صلاة" بر تو چگونه است؟ فرمود: بگویید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا صَلَّیْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ اللَّهُمَّ وَ بَارِکْ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ کَمَا بَارَکْتَ عَلَی إِبْرَاهِیمَ وَ آلِ إِبْرَاهِیمَ إِنَّکَ حَمِیدٌ مَجِیدٌ»[۱۱]. سیوطی از بزرگان علمای اهل سنت نزدیک به ۱۸ روایت شبیه به این روایت بیان میکند که همه آنها به طور صریح دلالت دارند براینکه: لفظ "آل محمد" در تحقق صلوات مدخلیت دارد و صلوات بر "محمد" بدون عطف کلمه "آل محمد" بر آن، از درجه اعتبار ساقط است.
- در روایتی از خود رسول خدا(ص) نقل شده فرمودند: «هرگز بر من صلوات ناقص نفرستید! عرض کردند: صلوات ناقص چیست؟ فرمود: اینکه فقط بگوئید «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّد» و ادامه ندهید، بلکه باید بگوئید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»[۱۲].[۱۳]
- معاویه بن عمار میگوید نزد امام صادق از برخی انبیا یاد کردم و بر آنها صلوات فرستادم حضرت فرمود: "هنگامی که یاد یکی از انبیاء شد پس اول بر محمد و آلش، سپس بر او صلوات بفرستید و اینگونه بگویید صلوات بر محمد و آلش و بر جمیع انبیاء[۱۴].[۱۵]
آثار صلوات
منابع
جستارهای وابسته
منبعشناسی جامع اهل بیت
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ «خداوند و فرشتگانش بر پیامبر درود میفرستند، ای مؤمنان! بر او درود فرستید و به شایستگی (بدو) سلام کنید» سوره احزاب، آیه ۵۶.
- ↑ ر.ک: حبیب الله صمیمی، فضائل و شناخت معصومین با لسان اهل بیت(ع)، ص۵۰.
- ↑ ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۰-۱۱۱.
- ↑ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۱.
- ↑ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۲.
- ↑ «بگو: برای این (پیامبری) از شما مزدی نمیخواهم جز این که هر کس بخواهد به سوی پروردگار خویش راهی پیش گیرد» سوره فرقان، آیه ۵۷.
- ↑ ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۱- ۱۱۳.
- ↑ «قَالَ قُلْتُ مَا مَعْنَی صَلَاةِ اللَّهِ وَ مَلَائِکَتِهِ وَ صَلَاةِ الْمُؤْمِنِینَ قَالَ صَلَاةُ اللَّهِ رَحْمَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ صَلَاةُ مَلَائِکَتِهِ تَزْکِیَةٌ مِنْهُمْ لَهُ وَ صَلَاةُ الْمُؤْمِنِینَ دُعَاءٌ مِنْهُمْ لَه»؛ ثواب الأعمال، ص۱۵۶.
- ↑ «قَالَ الصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع مَنْ صَلَّی عَلَی النَّبِیِّ ص فَمَعْنَاهُ أَنِّی أَنَا عَلَی الْمِیثَاقِ وَ الْوَفَاءِ الَّذِی قَبِلْتُ حِینَ قَوْلِهِ- أَ لَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلی»؛ معانی الأخبار، ص۱۱۶؛ ابن طاوس، فلاح السائل، ص ۱۱۳ـ ۱۱۴..
- ↑ ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۰-۱۱۱.
- ↑ «بار خدایا بر محمد و خاندانش درود بفرست آنگونه که بر ابراهیم وآل ابراهیم درود فرستادی و برکتت را بر محمد و آل محمد فرو فرست همانگونه که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم نازل نمودی، تویی ستوده عزتمند"؛ مجمع البیان، ج۱۱، ص۵۶۴؛ سیوطی، الدر المنثور، ج۵، ص۲۱۵ و ۲۱۶؛ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ج۲۵، ص۱۸۲.
- ↑ السمهودی، جواهر العقدین، ج۲، ص۴۹؛ ینابیع المودة، ج۱، ص۳۷.
- ↑ ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۱- ۱۱۳.
- ↑ «صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ عَلَی جَمِیعِ الْأَنْبِیَاء»؛ شیخ صدوق، الأمالی، ص۳۸۰.
- ↑ ر.ک: شکری، آرزو، حقوق اهل بیت، ص۱۱۳- ۱۱۴.