جهانبینی توحیدی: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «{{خرد}} {{نبوت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font...» ایجاد کرد) |
(←مقدمه) |
||
| (۲۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = جهانبینی | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[جهانبینی توحیدی در کلام اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[جهانبینی توحیدی]]، مرحله کامل و عالی [[جهانبینی]] [[دینی]] است؛ زیرا [[جهانبینی دینی]] میتواند همه [[ادیان الهی]] را در بربگیرد؛ ولی [[جهانبینی]] [[توحیدی]] عملاً و تنها آموزههای [[اسلام]] را در بر میگیرد. این [[جهانبینی]] بر اصول ذیل [[استوار]] است: | |||
#[[جهان]]، ماهیت و واقعیت از [[خدا]] بودن و به سوی [[خدا]] رفتن دارد؛ | # [[جهان]]، ماهیت و واقعیت از [[خدا]] بودن و به سوی [[خدا]] رفتن دارد؛ | ||
#واقعیات این [[جهان]]، مرتبه نازل | # واقعیات این [[جهان]]، مرتبه نازل جهان غیب است؛ | ||
#[[جهان]] دارای [[نظام]] متقن علّی و معلولی، هم در بعد مادی و جسمانی و هم در بعد ملکوتی و [[معنوی]] است. از این رو بر عالم سلسله سنتهایی ثابت حکمفرماست که "[[سنتهای الهی]]" نامیده میشود؛ | # [[جهان]] دارای [[نظام]] متقن علّی و معلولی، هم در بعد مادی و جسمانی و هم در بعد ملکوتی و [[معنوی]] است. از این رو بر عالم سلسله سنتهایی ثابت حکمفرماست که "[[سنتهای الهی]]" نامیده میشود؛ | ||
#[[جهان]]، واقعیتی | # [[جهان]]، واقعیتی هدایتشده است. غریزه، [[حس]]، [[عقل]]، [[الهام]] و [[وحی]] همه مراتب "[[هدایت]] عام" جهاناند؛ | ||
#در [[جهان]]، هم خیر است و هم [[شر]]؛ اما آنچه وجود اصیل دارد خیر است. [[شر]]، وجود تبعی و طفیلی است؛ | # در [[جهان]]، هم خیر است و هم [[شر]]؛ اما آنچه وجود اصیل دارد خیر است. [[شر]]، وجود تبعی و طفیلی است؛ | ||
#بعد از این [[جهان]]، جهانی دیگر است؛ [[جهان]] [[پاداش]] و [[کیفر]] [[اعمال]]، و [[روح]] [[انسان]] حقیقتی جاودانه است؛ | # بعد از این [[جهان]]، جهانی دیگر است؛ [[جهان]] [[پاداش]] و [[کیفر]] [[اعمال]]، و [[روح]] [[انسان]] حقیقتی جاودانه است؛ | ||
#اصول [[انسانیت]] و [[اخلاق]]، ثابت و جاودانه است و آنچه متغیر و نسبی است، | # اصول [[انسانیت]] و [[اخلاق]]، ثابت و جاودانه است و آنچه متغیر و نسبی است، فروع است؛ | ||
#[[جهان]]، [[زمین]] و [[آسمان]] به [[حق]] و به [[عدل]] برپاست؛ | # [[جهان]]، [[زمین]] و [[آسمان]] به [[حق]] و به [[عدل]] برپاست؛ | ||
#[[انسانها]] به حسب [[خلقت]]، مساوی آفریده شدهاند. هیچ انسانی بر حسب [[خلقت]] نسبت به [[انسان]] دیگر امتیاز | # [[انسانها]] به حسب [[خلقت]]، مساوی آفریده شدهاند. هیچ انسانی بر حسب [[خلقت]] نسبت به [[انسان]] دیگر امتیاز حقوقی ویژه ندارد؛ | ||
#[[انسان]] بر حسب اصل [[خلقت]]، دارای سلسله استعدادهای [[فطری]] [[دینی]] و [[اخلاقی]] است؛ | # [[انسان]] بر حسب اصل [[خلقت]]، دارای سلسله استعدادهای [[فطری]] [[دینی]] و [[اخلاقی]] است؛ | ||
#[[انسان]] در مقایسه با سایر موجودات از [[شرافت]] و [[کرامت]] بالایی برخوردار است و [[وظیفه]] و رسالتی خاص دارد؛ | # [[انسان]] در مقایسه با سایر موجودات از [[شرافت]] و [[کرامت]] بالایی برخوردار است و [[وظیفه]] و رسالتی خاص دارد؛ | ||
#[[انسان]] مختار و آزاد است. هیچ جبری و ضرورتی [[آزادی]] و [[اختیار]] را از او سلب نمیکند؛ لذا [[مسئول]] خود و [[جامعه]] خویش است؛ | # [[انسان]] مختار و آزاد است. هیچ جبری و ضرورتی [[آزادی]] و [[اختیار]] را از او سلب نمیکند؛ لذا [[مسئول]] خود و [[جامعه]] خویش است؛ | ||
#[[خداوند]] [[سرنوشت]] [[قوم]] و مردمی را تغییر نمیدهد، مگر آنکه آن [[مردم]] خویشتن را تغییر دهند؛ | # [[خداوند]] [[سرنوشت]] [[قوم]] و مردمی را تغییر نمیدهد، مگر آنکه آن [[مردم]] خویشتن را تغییر دهند؛ | ||
#[[جهان]] به [[حکم]] اینکه از یک مبدأ صدور یافته و با سیری هماهنگ به سوی همان مبدأ بازمیگردد و به [[حکم]] آنکه تحت [[تدبیر]] قوایی با | # [[جهان]] به [[حکم]] اینکه از یک مبدأ صدور یافته و با سیری هماهنگ به سوی همان مبدأ بازمیگردد و به [[حکم]] آنکه تحت [[تدبیر]] قوایی با شعور و [[مدبر]] به حرکت خود ادامه میدهد، از نوعی [[وحدت]] برخوردار است؛ | ||
#[[جهانبینی]] [[توحیدی]] با نیروی | # [[جهانبینی]] [[توحیدی]] با نیروی منطق و [[علم]] و [[استدلال]] حمایت میشود<ref>مطهری، مقدمهای بر جهانبینی اسلامی، ج۳، ص۱۱۵ - ۱۰۷؛ ج۲، ص۱۷ - ۱۶.</ref>. | ||
همانطور که گفته شد، [[جهانبینی]] [[توحیدی]] به آموزههای [[اسلام]] اختصاص دارد. جهت اطلاع بیشتر، به اصطلاح "[[اسلام]]" مراجعه شود<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۹۷-۹۸.</ref>. | |||
== | == منابع == | ||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:10119661.jpg|22px]] [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{ | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:معرفت دینی]] | ||
[[رده: | [[رده:جهانشناسی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۹
این مدخل زیرشاخهٔ بحث جهانبینی است. جهانبینی توحیدی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: جهانبینی توحیدی در کلام اسلامی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
جهانبینی توحیدی، مرحله کامل و عالی جهانبینی دینی است؛ زیرا جهانبینی دینی میتواند همه ادیان الهی را در بربگیرد؛ ولی جهانبینی توحیدی عملاً و تنها آموزههای اسلام را در بر میگیرد. این جهانبینی بر اصول ذیل استوار است:
- جهان، ماهیت و واقعیت از خدا بودن و به سوی خدا رفتن دارد؛
- واقعیات این جهان، مرتبه نازل جهان غیب است؛
- جهان دارای نظام متقن علّی و معلولی، هم در بعد مادی و جسمانی و هم در بعد ملکوتی و معنوی است. از این رو بر عالم سلسله سنتهایی ثابت حکمفرماست که "سنتهای الهی" نامیده میشود؛
- جهان، واقعیتی هدایتشده است. غریزه، حس، عقل، الهام و وحی همه مراتب "هدایت عام" جهاناند؛
- در جهان، هم خیر است و هم شر؛ اما آنچه وجود اصیل دارد خیر است. شر، وجود تبعی و طفیلی است؛
- بعد از این جهان، جهانی دیگر است؛ جهان پاداش و کیفر اعمال، و روح انسان حقیقتی جاودانه است؛
- اصول انسانیت و اخلاق، ثابت و جاودانه است و آنچه متغیر و نسبی است، فروع است؛
- جهان، زمین و آسمان به حق و به عدل برپاست؛
- انسانها به حسب خلقت، مساوی آفریده شدهاند. هیچ انسانی بر حسب خلقت نسبت به انسان دیگر امتیاز حقوقی ویژه ندارد؛
- انسان بر حسب اصل خلقت، دارای سلسله استعدادهای فطری دینی و اخلاقی است؛
- انسان در مقایسه با سایر موجودات از شرافت و کرامت بالایی برخوردار است و وظیفه و رسالتی خاص دارد؛
- انسان مختار و آزاد است. هیچ جبری و ضرورتی آزادی و اختیار را از او سلب نمیکند؛ لذا مسئول خود و جامعه خویش است؛
- خداوند سرنوشت قوم و مردمی را تغییر نمیدهد، مگر آنکه آن مردم خویشتن را تغییر دهند؛
- جهان به حکم اینکه از یک مبدأ صدور یافته و با سیری هماهنگ به سوی همان مبدأ بازمیگردد و به حکم آنکه تحت تدبیر قوایی با شعور و مدبر به حرکت خود ادامه میدهد، از نوعی وحدت برخوردار است؛
- جهانبینی توحیدی با نیروی منطق و علم و استدلال حمایت میشود[۱].
همانطور که گفته شد، جهانبینی توحیدی به آموزههای اسلام اختصاص دارد. جهت اطلاع بیشتر، به اصطلاح "اسلام" مراجعه شود[۲].
منابع
پانویس
- ↑ مطهری، مقدمهای بر جهانبینی اسلامی، ج۳، ص۱۱۵ - ۱۰۷؛ ج۲، ص۱۷ - ۱۶.
- ↑ محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۹۷-۹۸.