جهان‌بینی توحیدی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۹

مقدمه

جهان‌بینی توحیدی، مرحله کامل و عالی جهان‌بینی دینی است؛ زیرا جهان‌بینی دینی می‌‌تواند همه ادیان الهی را در بربگیرد؛ ولی جهان‌بینی توحیدی عملاً و تنها آموزه‌های اسلام را در بر می‌‌گیرد. این جهان‌بینی بر اصول ذیل استوار است:

جهان، ماهیت و واقعیت از خدا بودن و به سوی خدا رفتن دارد؛
واقعیات این جهان، مرتبه نازل جهان غیب است؛
جهان دارای نظام متقن علّی و معلولی، هم در بعد مادی و جسمانی و هم در بعد ملکوتی و معنوی است. از این رو بر عالم سلسله سنت‌هایی ثابت حکمفرماست که "سنت‌های الهی" نامیده می‌‌شود؛
جهان، واقعیتی هدایت‌شده است. غریزه، حس، عقل، الهام و وحی همه مراتب "هدایت عام" جهان‌اند؛
در جهان، هم خیر است و هم شر؛ اما آنچه وجود اصیل دارد خیر است. شر، وجود تبعی و طفیلی است؛
بعد از این جهان، جهانی دیگر است؛ جهان پاداش و کیفر اعمال، و روح انسان حقیقتی جاودانه است؛
اصول انسانیت و اخلاق، ثابت و جاودانه است و آنچه متغیر و نسبی است، فروع است؛
جهان، زمین و آسمان به حق و به عدل برپاست؛
انسان‌ها به حسب خلقت، مساوی آفریده شده‌اند. هیچ انسانی بر حسب خلقت نسبت به انسان دیگر امتیاز حقوقی ویژه ندارد؛
انسان بر حسب اصل خلقت، دارای سلسله استعدادهای فطری دینی و اخلاقی است؛
انسان در مقایسه با سایر موجودات از شرافت و کرامت بالایی برخوردار است و وظیفه و رسالتی خاص دارد؛
انسان مختار و آزاد است. هیچ جبری و ضرورتی آزادی و اختیار را از او سلب نمی‌کند؛ لذا مسئول خود و جامعه خویش است؛
خداوند سرنوشت قوم و مردمی را تغییر نمی‌دهد، مگر آنکه آن مردم خویشتن را تغییر دهند؛
جهان به حکم اینکه از یک مبدأ صدور یافته و با سیری هماهنگ به سوی همان مبدأ بازمی‌گردد و به حکم آنکه تحت تدبیر قوایی با شعور و مدبر به حرکت خود ادامه می‌‌دهد، از نوعی وحدت برخوردار است؛
جهان‌بینی توحیدی با نیروی منطق و علم و استدلال حمایت می‌‌شود^[۱].

همان‌طور که گفته شد، جهان‌بینی توحیدی به آموزه‌های اسلام اختصاص دارد. جهت اطلاع بیشتر، به اصطلاح "اسلام" مراجعه شود^[۲].

منابع

محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام

پانویس

↑ مطهری، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، ج۳، ص۱۱۵ - ۱۰۷؛ ج۲، ص۱۷ - ۱۶.
↑ محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۹۷-۹۸.

[1] مطهری، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، ج۳، ص۱۱۵ - ۱۰۷؛ ج۲، ص۱۷ - ۱۶.

[2] محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص ۹۷-۹۸.

[۱]

[۲]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = جهان‌بینی | عنوان مدخل  = | مداخل مرتبط = [[جهان‌بینی توحیدی در کلام اسلامی]] | پرسش مرتبط  = }}
-{{نبوت}}
+== مقدمه ==
-<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
+[[جهان‌بینی توحیدی]]، مرحله کامل و عالی [[جهان‌بینی]] [[دینی]] است؛ زیرا [[جهان‌بینی دینی]] می‌‌تواند همه [[ادیان الهی]] را در بربگیرد؛ ولی [[جهان‌بینی]] [[توحیدی]] عملاً و تنها آموزه‌های [[اسلام]] را در بر می‌‌گیرد. این [[جهان‌بینی]] بر اصول ذیل [[استوار]] است:
-<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[جهان‌بینی توحیدی در قرآن]] - [[جهان‌بینی توحیدی در حدیث]] - [[جهان‌بینی توحیدی در نهج البلاغه]] - [[جهان‌بینی توحیدی در معارف دعا و زیارات]] - [[جهان‌بینی توحیدی در کلام اسلامی]] - [[جهان‌بینی توحیدی در اخلاق اسلامی]] - [[جهان‌بینی توحیدی در عرفان اسلامی]]</div>
+# [[جهان]]، ماهیت و واقعیت از [[خدا]] بودن و به سوی [[خدا]] رفتن دارد؛
-<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[جهان‌بینی توحیدی (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
+# واقعیات این [[جهان]]، مرتبه نازل جهان غیب است؛
-<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
+# [[جهان]] دارای [[نظام]] متقن علّی و معلولی، هم در بعد مادی و جسمانی و هم در بعد ملکوتی و [[معنوی]] است. از این رو بر عالم سلسله سنت‌هایی ثابت حکمفرماست که "[[سنت‌های الهی]]" نامیده می‌‌شود؛
+# [[جهان]]، واقعیتی هدایت‌شده است. غریزه، [[حس]]، [[عقل]]، [[الهام]] و [[وحی]] همه مراتب "[[هدایت]] عام" جهان‌اند؛
+# در [[جهان]]، هم خیر است و هم [[شر]]؛ اما آنچه وجود اصیل دارد خیر است. [[شر]]، وجود تبعی و طفیلی است؛
+# بعد از این [[جهان]]، جهانی دیگر است؛ [[جهان]] [[پاداش]] و [[کیفر]] [[اعمال]]، و [[روح]] [[انسان]] حقیقتی جاودانه است؛
+# اصول [[انسانیت]] و [[اخلاق]]، ثابت و جاودانه است و آنچه متغیر و نسبی است، فروع است؛
+# [[جهان]]، [[زمین]] و [[آسمان]] به [[حق]] و به [[عدل]] برپاست؛
+# [[انسان‌ها]] به حسب [[خلقت]]، مساوی آفریده شده‌اند. هیچ انسانی بر حسب [[خلقت]] نسبت به [[انسان]] دیگر امتیاز حقوقی ویژه ندارد؛
+# [[انسان]] بر حسب اصل [[خلقت]]، دارای سلسله استعدادهای [[فطری]] [[دینی]] و [[اخلاقی]] است؛
+# [[انسان]] در مقایسه با سایر موجودات از [[شرافت]] و [[کرامت]] بالایی برخوردار است و [[وظیفه]] و رسالتی خاص دارد؛
+# [[انسان]] مختار و آزاد است. هیچ جبری و ضرورتی [[آزادی]] و [[اختیار]] را از او سلب نمی‌کند؛ لذا [[مسئول]] خود و [[جامعه]] خویش است؛
+# [[خداوند]] [[سرنوشت]] [[قوم]] و مردمی را تغییر نمی‌دهد، مگر آنکه آن [[مردم]] خویشتن را تغییر دهند؛
+# [[جهان]] به [[حکم]] اینکه از یک مبدأ صدور یافته و با سیری هماهنگ به سوی همان مبدأ بازمی‌گردد و به [[حکم]] آنکه تحت [[تدبیر]] قوایی با شعور و [[مدبر]] به حرکت خود ادامه می‌‌دهد، از نوعی [[وحدت]] برخوردار است؛
+# [[جهان‌بینی]] [[توحیدی]] با نیروی منطق و [[علم]] و [[استدلال]] حمایت می‌‌شود<ref>مطهری، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، ج۳، ص۱۱۵ - ۱۰۷؛ ج۲، ص۱۷ - ۱۶.</ref>.
-==مقدمه==
+همان‌طور که گفته شد، [[جهان‌بینی]] [[توحیدی]] به آموزه‌های [[اسلام]] اختصاص دارد. جهت اطلاع بیشتر، به اصطلاح "[[اسلام]]" مراجعه شود<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۹۷-۹۸.</ref>.
-*[[جهان‌بینی]] [[توحیدی]]، مرحله کامل و [[عالی]] [[جهان‌بینی]] [[دینی]] است؛ زیرا [[جهان‌بینی]] [[دینی]] می‌‌تواند همه [[ادیان الهی]] را در بربگیرد؛ ولی [[جهان‌بینی]] [[توحیدی]] عملاً و تنها آموزه‌های [[اسلام]] را در بر می‌‌گیرد. این [[جهان‌بینی]] بر اصول ذیل [[استوار]] است:
-#[[جهان]]، ماهیت و واقعیت از [[خدا]] بودن و به سوی [[خدا]] رفتن دارد؛
-#واقعیات این [[جهان]]، مرتبه نازل [[جهان غیب]] است؛
-#[[جهان]] دارای [[نظام]] متقن علّی و معلولی، هم در بعد مادی و جسمانی و هم در بعد ملکوتی و [[معنوی]] است. از این رو بر عالم سلسله سنت‌هایی ثابت حکمفرماست که "[[سنت‌های الهی]]" نامیده می‌‌شود؛
-#[[جهان]]، واقعیتی [[هدایت‌شده]] است. غریزه، [[حس]]، [[عقل]]، [[الهام]] و [[وحی]] همه مراتب "[[هدایت]] عام" جهان‌اند؛
-#در [[جهان]]، هم خیر است و هم [[شر]]؛ اما آنچه وجود اصیل دارد خیر است. [[شر]]، وجود تبعی و طفیلی است؛
-#بعد از این [[جهان]]، جهانی دیگر است؛ [[جهان]] [[پاداش]] و [[کیفر]] [[اعمال]]، و [[روح]] [[انسان]] حقیقتی جاودانه است؛
-#اصول [[انسانیت]] و [[اخلاق]]، ثابت و جاودانه است و آنچه متغیر و نسبی است، [[فروع]] است؛
-#[[جهان]]، [[زمین]] و [[آسمان]] به [[حق]] و به [[عدل]] برپاست؛
-#[[انسان‌ها]] به حسب [[خلقت]]، مساوی آفریده شده‌اند. هیچ انسانی بر حسب [[خلقت]] نسبت به [[انسان]] دیگر امتیاز [[حقوقی]] ویژه ندارد؛
-#[[انسان]] بر حسب اصل [[خلقت]]، دارای سلسله استعدادهای [[فطری]] [[دینی]] و [[اخلاقی]] است؛
-#[[انسان]] در مقایسه با سایر موجودات از [[شرافت]] و [[کرامت]] بالایی برخوردار است و [[وظیفه]] و رسالتی خاص دارد؛
-#[[انسان]] مختار و آزاد است. هیچ جبری و ضرورتی [[آزادی]] و [[اختیار]] را از او سلب نمی‌کند؛ لذا [[مسئول]] خود و [[جامعه]] خویش است؛
-#[[خداوند]] [[سرنوشت]] [[قوم]] و مردمی را تغییر نمی‌دهد، مگر آنکه آن [[مردم]] خویشتن را تغییر دهند؛
-#[[جهان]] به [[حکم]] اینکه از یک مبدأ صدور یافته و با سیری هماهنگ به سوی همان مبدأ بازمی‌گردد و به [[حکم]] آنکه تحت [[تدبیر]] قوایی با [[شعور]] و [[مدبر]] به حرکت خود ادامه می‌‌دهد، از نوعی [[وحدت]] برخوردار است؛
-#[[جهان‌بینی]] [[توحیدی]] با نیروی [[منطق]] و [[علم]] و [[استدلال]] [[حمایت]] می‌‌شود<ref>مطهری، مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی، ج۳، ص۱۱۵ - ۱۰۷؛ ج۲، ص۱۷ - ۱۶.</ref>.
-*همان‌طور که گفته شد، [[جهان‌بینی]] [[توحیدی]] به آموزه‌های [[اسلام]] اختصاص دارد. جهت اطلاع بیشتر، به اصطلاح "[[اسلام]]" مراجعه شود<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۹۷-۹۸.</ref>.
-==منابع==
+== منابع ==
-* [[پرونده:10119661.jpg|22px]] [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
+{{منابع}}
+# [[پرونده:10119661.jpg|22px]] [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']]
+{{پایان منابع}}
-==جستارهای وابسته==
+== پانویس ==
-==پانویس==
-{{یادآوری پانویس}}
 {{پانویس}}
-[[رده:مدخل]]
+[[رده:معرفت دینی]]
-[[رده:جهان‌بینی توحیدی]]
+[[رده:جهان‌شناسی]]