تشاکس در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخهها
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-''']] ==پانویس== {{پانویس}} +''']] {{پایان منابع}} ==پانویس== {{پانویس}})) |
جز (جایگزینی متن - 'وصف' به 'وصف') |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = تشاکس | |||
| عنوان مدخل = [[تشاکس]] | |||
| مداخل مرتبط = [[تشاکس در قرآن]] - [[تشاکس در حدیث]] - [[تشاکس در فقه سیاسی]] | |||
| پرسش مرتبط = تشاکس (پرسش) | |||
}} | |||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
*[[تشاکس]]: [[مشاجره]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۶۲.</ref>، تضاد داشتن، ضدّیت <ref>ابنمنظور، لسان العرب، ج۶، ص۱۱۲.</ref>، ستیزهجویی و ناسازگاری<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۸۰۹.</ref>. اصل آن "شَکِسَ" به معنای بدخُلق<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ج۶، ص۱۱۲.</ref>، [[سختی]] و صعوبت در [[اخلاق]] و عمل<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۰۳.</ref>. | * [[تشاکس]]: [[مشاجره]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۶۲.</ref>، تضاد داشتن، ضدّیت <ref>ابنمنظور، لسان العرب، ج۶، ص۱۱۲.</ref>، ستیزهجویی و ناسازگاری<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۸۰۹.</ref>. اصل آن "شَکِسَ" به معنای بدخُلق<ref>ابنمنظور، لسان العرب، ج۶، ص۱۱۲.</ref>، [[سختی]] و صعوبت در [[اخلاق]] و عمل<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۰۳.</ref>. | ||
*{{متن قرآن|ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ}}<ref>«خداوند به مردی (برده) مثل میزند که چند ارباب ناسازگار در (مالکیت) او شریکند» سوره زمر، آیه ۲۹.</ref>. | *{{متن قرآن|ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ}}<ref>«خداوند به مردی (برده) مثل میزند که چند ارباب ناسازگار در (مالکیت) او شریکند» سوره زمر، آیه ۲۹.</ref>. | ||
*[[خداوند]] مثالی برای [[مؤمن]] و [[مشرک]] در [[قرآن کریم]] آورده است؛ [[مشرک]] را به فردی [[تشبیه]] کرده که چندین [[رئیس]] و [[فرمانده]] بر او [[امر و نهی]] میکنند و با هم نیز [[اختلاف]] دارند و هر یک میخواهد، او را در [[اختیار]] خود بگیرد. | * [[خداوند]] مثالی برای [[مؤمن]] و [[مشرک]] در [[قرآن کریم]] آورده است؛ [[مشرک]] را به فردی [[تشبیه]] کرده که چندین [[رئیس]] و [[فرمانده]] بر او [[امر و نهی]] میکنند و با هم نیز [[اختلاف]] دارند و هر یک میخواهد، او را در [[اختیار]] خود بگیرد. وصف چنین رقابتی همراه با [[اختلاف]] و ضدیّت "[[تشاکس|تشاکُس]]" خوانده میشود و [[مؤمن]] را به فردی که فقط از یک نفر [[دستور]] و [[مأموریت]] میگیرد، [[تشبیه]] کرده است: {{متن قرآن|ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا}}<ref>«خداوند به مردی (برده) مثل میزند که چند ارباب ناسازگار در (مالکیت) او شریکند و مردی (برده) که فرمانبر یک تن است؛ آیا این دو در مثل برابرند؟» سوره زمر، آیه ۲۹.</ref><ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱۷، ص۲۵۸.</ref>. | ||
*مراد از این [[تشبیه]] و مقایسه [[حیرت]] و [[سرگردانی]] [[مشرک]] و [[طمأنینه]] و [[ثبات]] [[روحی]] و [[رفتاری]] [[مؤمن]] است. [[نفی]] [[تشاکس]] در [[قرآن کریم]] به [[دلیل]] ابتنای آن بر رقابت ناسالم و ناشی از [[سوء]] خُلق و انعطافناپذیری و صعوبت [[رفتار]] است و تفاوت آن با [[اختلاف]] و [[مشاجره]] که از واقعیات [[جامعه]] هستند، روشن میشود. در [[اختلاف]] و [[مشاجره]] بحث [[حکمیت]] [[خدا]] و [[رسول]]{{صل}} (در [[قرآن]]) راهگشا و چارهساز است؛ امّا [[تشاکس]] اختلافی طبیعی و ناشی از تنوع سلایق و [[منافع]] و... نیست که قابل حل باشد؛ بلکه ریشههای آن به انحصارطلبی و سوءاخلاق و انعطافناپذیری از طرفین است. مفاد این [[آیات قرآنی]] و تعمق در آن، اصولی کارآمد و راهگشا در عرصه [[فرهنگ عمومی]] و [[سیاسی]] پیش روی [[حاکمان]] و [[مؤمنان]] مینهد<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۸۴.</ref>. | * مراد از این [[تشبیه]] و مقایسه [[حیرت]] و [[سرگردانی]] [[مشرک]] و [[طمأنینه]] و [[ثبات]] [[روحی]] و [[رفتاری]] [[مؤمن]] است. [[نفی]] [[تشاکس]] در [[قرآن کریم]] به [[دلیل]] ابتنای آن بر رقابت ناسالم و ناشی از [[سوء]] خُلق و انعطافناپذیری و صعوبت [[رفتار]] است و تفاوت آن با [[اختلاف]] و [[مشاجره]] که از واقعیات [[جامعه]] هستند، روشن میشود. در [[اختلاف]] و [[مشاجره]] بحث [[حکمیت]] [[خدا]] و [[رسول]] {{صل}} (در [[قرآن]]) راهگشا و چارهساز است؛ امّا [[تشاکس]] اختلافی طبیعی و ناشی از تنوع سلایق و [[منافع]] و... نیست که قابل حل باشد؛ بلکه ریشههای آن به انحصارطلبی و سوءاخلاق و انعطافناپذیری از طرفین است. مفاد این [[آیات قرآنی]] و تعمق در آن، اصولی کارآمد و راهگشا در عرصه [[فرهنگ عمومی]] و [[سیاسی]] پیش روی [[حاکمان]] و [[مؤمنان]] مینهد<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۸۴.</ref>. | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
* [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']] | * [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: مدخل]] | [[رده: مدخل]] | ||
[[رده: تشاکس]] | [[رده: تشاکس]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۳۸
این مدخل زیرشاخهٔ بحث تشاکس است. تشاکس از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: تشاکس در قرآن - تشاکس در حدیث - تشاکس در فقه سیاسی - پرسشهای مرتبطمقدمه
- تشاکس: مشاجره[۱]، تضاد داشتن، ضدّیت [۲]، ستیزهجویی و ناسازگاری[۳]. اصل آن "شَکِسَ" به معنای بدخُلق[۴]، سختی و صعوبت در اخلاق و عمل[۵].
- ﴿ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ﴾[۶].
- خداوند مثالی برای مؤمن و مشرک در قرآن کریم آورده است؛ مشرک را به فردی تشبیه کرده که چندین رئیس و فرمانده بر او امر و نهی میکنند و با هم نیز اختلاف دارند و هر یک میخواهد، او را در اختیار خود بگیرد. وصف چنین رقابتی همراه با اختلاف و ضدیّت "تشاکُس" خوانده میشود و مؤمن را به فردی که فقط از یک نفر دستور و مأموریت میگیرد، تشبیه کرده است: ﴿ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا رَجُلًا فِيهِ شُرَكَاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيَانِ مَثَلًا﴾[۷][۸].
- مراد از این تشبیه و مقایسه حیرت و سرگردانی مشرک و طمأنینه و ثبات روحی و رفتاری مؤمن است. نفی تشاکس در قرآن کریم به دلیل ابتنای آن بر رقابت ناسالم و ناشی از سوء خُلق و انعطافناپذیری و صعوبت رفتار است و تفاوت آن با اختلاف و مشاجره که از واقعیات جامعه هستند، روشن میشود. در اختلاف و مشاجره بحث حکمیت خدا و رسول (ص) (در قرآن) راهگشا و چارهساز است؛ امّا تشاکس اختلافی طبیعی و ناشی از تنوع سلایق و منافع و... نیست که قابل حل باشد؛ بلکه ریشههای آن به انحصارطلبی و سوءاخلاق و انعطافناپذیری از طرفین است. مفاد این آیات قرآنی و تعمق در آن، اصولی کارآمد و راهگشا در عرصه فرهنگ عمومی و سیاسی پیش روی حاکمان و مؤمنان مینهد[۹].
منابع
پانویس
- ↑ حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۴۶۲.
- ↑ ابنمنظور، لسان العرب، ج۶، ص۱۱۲.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۸۰۹.
- ↑ ابنمنظور، لسان العرب، ج۶، ص۱۱۲.
- ↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۱۰۳.
- ↑ «خداوند به مردی (برده) مثل میزند که چند ارباب ناسازگار در (مالکیت) او شریکند» سوره زمر، آیه ۲۹.
- ↑ «خداوند به مردی (برده) مثل میزند که چند ارباب ناسازگار در (مالکیت) او شریکند و مردی (برده) که فرمانبر یک تن است؛ آیا این دو در مثل برابرند؟» سوره زمر، آیه ۲۹.
- ↑ سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱۷، ص۲۵۸.
- ↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص:۱۸۴.