احسان در حدیث: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع ==') |
|||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = احسان | |||
| عنوان مدخل = احسان | |||
| مداخل مرتبط = [[احسان در قرآن]] - [[احسان در حدیث]] - [[احسان در نهج البلاغه]] - [[احسان در معارف دعا و زیارات]] - [[احسان در معارف و سیره نبوی]] - [[احسان در معارف و سیره سجادی]] - [[احسان در معارف و سیره رضوی]] - [[احسان در فقه سیاسی]] - [[احسان در جامعهشناسی اسلامی]] - [[احسان در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] - [[احسان در سبک زندگی اسلامی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
== [[کلمات قصار]] پیرامون [[احسان]] == | |||
مولای [[موحدان]]، [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}}، در کتاب غررالحکم و دررالکلم در «باب الاحسان» سخنانی به اقتصار بیان فرموده که در اینجا تنها به بعضی آنها اشاره میشود: | مولای [[موحدان]]، [[امیرمؤمنان علی]] {{ع}}، در کتاب غررالحکم و دررالکلم در «باب الاحسان» سخنانی به اقتصار بیان فرموده که در اینجا تنها به بعضی آنها اشاره میشود: | ||
#{{متن حدیث| إِتْبَاعُ الْإِحْسَانِ بِالْإِحْسَانِ مِنْ كَمَالِ الْجُودِ}}: احساننمودن بعد از احسان، از تمامی [[بخشش]] است. | # {{متن حدیث| إِتْبَاعُ الْإِحْسَانِ بِالْإِحْسَانِ مِنْ كَمَالِ الْجُودِ}}: احساننمودن بعد از احسان، از تمامی [[بخشش]] است. | ||
#{{متن حدیث|اغْتَنِمْ صَنَائِعَ الْإِحْسَانِ وَ ارْعَ ذِمَمَ الْإِخْوَانِ}}: [[غنیمت]] شمار احسانهای انجامشده را، و عهدهای [[برادران]] را مراعات کن. | # {{متن حدیث|اغْتَنِمْ صَنَائِعَ الْإِحْسَانِ وَ ارْعَ ذِمَمَ الْإِخْوَانِ}}: [[غنیمت]] شمار احسانهای انجامشده را، و عهدهای [[برادران]] را مراعات کن. | ||
#{{متن حدیث|أَحْسَنُ الْإِحْسَانِ مُوَاسَاةُ الْإِخْوَانِ}}: [[بهترین]] احسان، برابر دانستن خود با برادران است. | # {{متن حدیث|أَحْسَنُ الْإِحْسَانِ مُوَاسَاةُ الْإِخْوَانِ}}: [[بهترین]] احسان، برابر دانستن خود با برادران است. | ||
#{{متن حدیث|أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِحْسَانِ مَنْ أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ بَسَطَ بِالْقُدْرَةِ يَدَيْهِ}}: سزاوارترین [[مردم]] به احسان، کسی است که [[خداوند]] نسبت به او احسان نموده و دستهایش به [[توانایی]] گشوده است؛ یعنی بدو توسعه در [[مال]] داده، و یا بدو | # {{متن حدیث|أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِحْسَانِ مَنْ أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ بَسَطَ بِالْقُدْرَةِ يَدَيْهِ}}: سزاوارترین [[مردم]] به احسان، کسی است که [[خداوند]] نسبت به او احسان نموده و دستهایش به [[توانایی]] گشوده است؛ یعنی بدو توسعه در [[مال]] داده، و یا بدو جاه و اعتبار ویژه بخشیده که به [[آسانی]] چارہسازی نماید. | ||
#{{متن حدیث|إِنَّ إِحْسَانَكَ إِلَى مَنْ كَادَكَ مِنَ الْأَضْدَادِ وَ الْحُسَّادِ لَأَغْيَظُ عَلَيْهِمْ مِنْ مَوَاقِعِ إِسَاءَتِكَ إِلَيْهِمْ وَ هُوَ دَاعٍ إِلَى صَلَاحِهِمْ}}: به [[راستی]] احسان تو نسبت به [[دشمنان]] و رشکبرانت که با تو [[مکر]] کنند، بر آنها خشمآورندهتر است بر آنان، از مواقع بدیکردن تو به آنها، و چنین کاری، آنان را به صلاحشان فرا میخواند؛ یعنی چنین کاری سبب ترک [[دشمنی]] و [[حسد]] آنان خواهد گردید. | # {{متن حدیث|إِنَّ إِحْسَانَكَ إِلَى مَنْ كَادَكَ مِنَ الْأَضْدَادِ وَ الْحُسَّادِ لَأَغْيَظُ عَلَيْهِمْ مِنْ مَوَاقِعِ إِسَاءَتِكَ إِلَيْهِمْ وَ هُوَ دَاعٍ إِلَى صَلَاحِهِمْ}}: به [[راستی]] احسان تو نسبت به [[دشمنان]] و رشکبرانت که با تو [[مکر]] کنند، بر آنها خشمآورندهتر است بر آنان، از مواقع بدیکردن تو به آنها، و چنین کاری، آنان را به صلاحشان فرا میخواند؛ یعنی چنین کاری سبب ترک [[دشمنی]] و [[حسد]] آنان خواهد گردید. | ||
#{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ مَحَبَّةٌ}}: احسان سبب [[دوستی]] خواهد بود. | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ مَحَبَّةٌ}}: احسان سبب [[دوستی]] خواهد بود. | ||
#{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ غُنْمٌ}}: [[نیکیکردن]] به مردم، غنیمت و نفع است. | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ غُنْمٌ}}: [[نیکیکردن]] به مردم، غنیمت و نفع است. | ||
#{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ رَأْسُ الْفَضْلِ}}: احسان، در رأس [[برتری]] است. | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ رَأْسُ الْفَضْلِ}}: احسان، در رأس [[برتری]] است. | ||
#{{متن حدیث|الاسائه يمحاها الإحسان}}: | # {{متن حدیث|الاسائه يمحاها الإحسان}}: بدی را، احسان محو و نابود خواهد کرد. | ||
#{{متن حدیث|الْفَضْلُ مَعَ الْإِحْسَانِ}}: برتری و فزونی مرتبه، با احسان و نیکویی به مردم است. | # {{متن حدیث|الْفَضْلُ مَعَ الْإِحْسَانِ}}: برتری و فزونی مرتبه، با احسان و نیکویی به مردم است. | ||
#{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ ذُخْرٌ وَ الْكَرِيمُ مَنْ حَازَهُ}}: احسان، | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ ذُخْرٌ وَ الْكَرِيمُ مَنْ حَازَهُ}}: احسان، ذخیره است و کریم و بزرگوار کسی است که آن را نگهداری کند. | ||
#{{متن حدیث|الجزاء على الإحسان بالإسائة كفران}}: پاداشدادن [[احسان]] را به | # {{متن حدیث|الجزاء على الإحسان بالإسائة كفران}}: پاداشدادن [[احسان]] را به بدی، کفران نعمت یا به منزله [[کفر]] به [[خدای بزرگ]] است. | ||
#{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ أَحْسَنُ الْفَضْلِ}}: احسانکردن به [[گناهکار]] و [[عفو]] او، | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ أَحْسَنُ الْفَضْلِ}}: احسانکردن به [[گناهکار]] و [[عفو]] او، نیکوترین [[فضیلت]] است. | ||
#{{متن حدیث|الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ يَسْتَصْلِحُ الْعَدُوَّ}}: احسانکردن به گناهکار و کسی که به [[انسان]] بادی کرده، [[دشمن]] را به [[صلاح]] آورده و سبب میشود که دیگر [[دشمنی]] نکند. | # {{متن حدیث|الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ يَسْتَصْلِحُ الْعَدُوَّ}}: احسانکردن به گناهکار و کسی که به [[انسان]] بادی کرده، [[دشمن]] را به [[صلاح]] آورده و سبب میشود که دیگر [[دشمنی]] نکند. | ||
#{{متن حدیث|إِذَا أَحْسَنْتَ عَلَى اللَّئِيمِ وَتَرَكَ بِإِحْسَانِكَ إِلَيْهِ}}: هرگاه بر [[لئیم]] ([[بخیل]] یا ناکس)، احسان نمایی، به خاطر احسانت نسبت به او، به تو مکروهی رساند. | # {{متن حدیث|إِذَا أَحْسَنْتَ عَلَى اللَّئِيمِ وَتَرَكَ بِإِحْسَانِكَ إِلَيْهِ}}: هرگاه بر [[لئیم]] ([[بخیل]] یا ناکس)، احسان نمایی، به خاطر احسانت نسبت به او، به تو مکروهی رساند. | ||
#{{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْقُلُوبُ}}: به سبب احسان، [[دلها]] [[بنده]] شده و به تملک در آیند. | # {{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْقُلُوبُ}}: به سبب احسان، [[دلها]] [[بنده]] شده و به تملک در آیند. | ||
#{{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْأَحْرَارُ}}: با احسان، آزادگان بنده میشوند. | # {{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْأَحْرَارُ}}: با احسان، آزادگان بنده میشوند. | ||
#{{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ وَ تَغَمُّدِ الذُّنُوبِ بِالْغُفْرَانِ يَعْظُمُ الْمَجْدُ}}: با احسان و پوشیدگی [[گناهان]] با عفو و [[بخشش]]، | # {{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ وَ تَغَمُّدِ الذُّنُوبِ بِالْغُفْرَانِ يَعْظُمُ الْمَجْدُ}}: با احسان و پوشیدگی [[گناهان]] با عفو و [[بخشش]]، مجد و بزرگی، عظمت پیدا میکند. | ||
#{{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُسْتَرَقُ الرِّقَابُ}}: با احسان [[بندگان]] [[نهان]] به [[بندگی]] در آیند؛ یعنی با احسان بندگان از بندگی نخست رها شوند و به بندگی جدیدی: در [[فرمان]] احسانکننده خود در آیند. | # {{متن حدیث|بِالْإِحْسَانِ تُسْتَرَقُ الرِّقَابُ}}: با احسان [[بندگان]] [[نهان]] به [[بندگی]] در آیند؛ یعنی با احسان بندگان از بندگی نخست رها شوند و به بندگی جدیدی: در [[فرمان]] احسانکننده خود در آیند. | ||
#{{متن حدیث|تَمَامُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الْمَنِّ بِهِ}}: تمام احسان، ترک منّت به آن است. | # {{متن حدیث|تَمَامُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الْمَنِّ بِهِ}}: تمام احسان، ترک منّت به آن است. | ||
#{{متن حدیث|جَمَالُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الِامْتِنَانِ}}: [[زیبایی]] احسان، ترک منّت است. | # {{متن حدیث|جَمَالُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الِامْتِنَانِ}}: [[زیبایی]] احسان، ترک منّت است. | ||
#{{متن حدیث|جُحُودُ الْإِحْسَانِ يَحْدُو عَلَى قُبْحِ الِامْتِنَانِ}}: [[انکار]] احسان به این که کسی بگوید به من احسانی نشده، [[آدمی]] را به [[زشتی]] منّتنهادن میخواند؛ بدینگونه که احسانکننده، احسانش را به زبان آورد و در نتیجه [[منت]] نهاده شود. | # {{متن حدیث|جُحُودُ الْإِحْسَانِ يَحْدُو عَلَى قُبْحِ الِامْتِنَانِ}}: [[انکار]] احسان به این که کسی بگوید به من احسانی نشده، [[آدمی]] را به [[زشتی]] منّتنهادن میخواند؛ بدینگونه که احسانکننده، احسانش را به زبان آورد و در نتیجه [[منت]] نهاده شود. | ||
#{{متن حدیث|جُحُودُ الْإِحْسَانِ يُوجِبُ الْحِرْمَان}}: انکار احسان، موجب [[محرومیت]] خواهد شد؛ یعنی باعث میشود که احسانکننده دیگر احسان ننماید. | # {{متن حدیث|جُحُودُ الْإِحْسَانِ يُوجِبُ الْحِرْمَان}}: انکار احسان، موجب [[محرومیت]] خواهد شد؛ یعنی باعث میشود که احسانکننده دیگر احسان ننماید. | ||
#{{متن حدیث|رَأْسُ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُؤْمِنِينَ}}: بالاترین احسان، احسانکردن به [[مؤمنان]] است. | # {{متن حدیث|رَأْسُ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُؤْمِنِينَ}}: بالاترین احسان، احسانکردن به [[مؤمنان]] است. | ||
#{{متن حدیث|رَأْسُ الْإِيمَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى النَّاسِ}}: نقطه [[برتر]] [[ایمان]] (و عمده آثار آن) احسانکردن به [[مردم]] است. | # {{متن حدیث|رَأْسُ الْإِيمَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى النَّاسِ}}: نقطه [[برتر]] [[ایمان]] (و عمده آثار آن) احسانکردن به [[مردم]] است. | ||
#{{متن حدیث|صَنَائِعُ الْإِحْسَانِ مِنْ فَضَائِلِ الْإِنْسَانِ}}: انجامدادن احسان، از برتریهای آدمی است. | # {{متن حدیث|صَنَائِعُ الْإِحْسَانِ مِنْ فَضَائِلِ الْإِنْسَانِ}}: انجامدادن احسان، از برتریهای آدمی است. | ||
#{{متن حدیث|عَلَيْكَ بِالْإِحْسَانِ فَإِنَّهُ أَفْضَلُ زِرَاعَةٍ وَ أَرْبَحُ بِضَاعَةٍ}}: بر تو باد به احسان؛ زیرا که آن، افزونترین زراعت و سودبخش ترین | # {{متن حدیث|عَلَيْكَ بِالْإِحْسَانِ فَإِنَّهُ أَفْضَلُ زِرَاعَةٍ وَ أَرْبَحُ بِضَاعَةٍ}}: بر تو باد به احسان؛ زیرا که آن، افزونترین زراعت و سودبخش ترین سرمایه است. | ||
#{{متن حدیث|قَدِّمْ إِحْسَانَكَ تَغْنَمْ}}: احسانت را پیش انداز، (چه درباره [[آخرت]] و چه درباره [[مردم]]) تا نفع عماده و [[غنیمت]] ببری. | # {{متن حدیث|قَدِّمْ إِحْسَانَكَ تَغْنَمْ}}: احسانت را پیش انداز، (چه درباره [[آخرت]] و چه درباره [[مردم]]) تا نفع عماده و [[غنیمت]] ببری. | ||
#{{متن حدیث|فِي كُلِّ مَعْرُوفٍ إِحْسَانٌ}}: هر معروفی [[احسان]] است؛ اگرچه خیلی کم باشد. | # {{متن حدیث|فِي كُلِّ مَعْرُوفٍ إِحْسَانٌ}}: هر معروفی [[احسان]] است؛ اگرچه خیلی کم باشد. | ||
#{{متن حدیث|مَنْ كَتَمَ الْإِحْسَانَ عُوقِبَ بِالْحِرْمَانِ}}: هر که احسانی را بپوشاند (چه از طرف [[خدا]] باشد و چه از | # {{متن حدیث|مَنْ كَتَمَ الْإِحْسَانَ عُوقِبَ بِالْحِرْمَانِ}}: هر که احسانی را بپوشاند (چه از طرف [[خدا]] باشد و چه از ناحیه [[خلق]])، به [[محرومیت]] جزا داده میشود. | ||
#{{متن حدیث|مَنْ قَابَلَ الْإِحْسَانَ بِأَفْضَلَ مِنْهُ فَقَدْ جَازَاهُ}}: هرکه احسان را، به افزونتر از آن (یا با [[شکر]] و یا با احسانی بالاتر) پاسخ دهد. پس در [[حقیقت]]، آن را تلافی کرده و [[پاداش]] آن را داده است. | # {{متن حدیث|مَنْ قَابَلَ الْإِحْسَانَ بِأَفْضَلَ مِنْهُ فَقَدْ جَازَاهُ}}: هرکه احسان را، به افزونتر از آن (یا با [[شکر]] و یا با احسانی بالاتر) پاسخ دهد. پس در [[حقیقت]]، آن را تلافی کرده و [[پاداش]] آن را داده است. | ||
#{{متن حدیث|مَنْ كَثُرَ إِحْسَانُهُ كَثُرَ خَدَمُهُ وَ أَعْوَانُهُ}}: هر که احسانش بسیار شود، خدمتگزاران و یارانش بسیار گردد. | # {{متن حدیث|مَنْ كَثُرَ إِحْسَانُهُ كَثُرَ خَدَمُهُ وَ أَعْوَانُهُ}}: هر که احسانش بسیار شود، خدمتگزاران و یارانش بسیار گردد. | ||
#{{متن حدیث|مَنْ كَافَأَ الْإِحْسَانَ بِالْإِسَاءَةِ فَقَدْ بَرِئَ مِنَ الْمُرُوَّةِ}}: هر که احسان و [[نیکی]] را، به | # {{متن حدیث|مَنْ كَافَأَ الْإِحْسَانَ بِالْإِسَاءَةِ فَقَدْ بَرِئَ مِنَ الْمُرُوَّةِ}}: هر که احسان و [[نیکی]] را، به بدی تلافی کند، پس در حقیقت از [[مروت]]، عاری و بری شده است. | ||
#{{متن حدیث|مَنْ قَضَى مَا أُسْلِفَ مِنَ الْإِحْسَانِ فَهُوَ كَامِلُ الْحُرِّيَّةِ}}: هر که پاسخ دهد احسانی را که بدو در گذشته انجام گرفته (و در صدد تلافی آن باشد)، پس او [[آزادگی]] کامل دارد. | # {{متن حدیث|مَنْ قَضَى مَا أُسْلِفَ مِنَ الْإِحْسَانِ فَهُوَ كَامِلُ الْحُرِّيَّةِ}}: هر که پاسخ دهد احسانی را که بدو در گذشته انجام گرفته (و در صدد تلافی آن باشد)، پس او [[آزادگی]] کامل دارد. | ||
#{{متن حدیث|مِنْ أَفْضَلِ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْأَبْرَارِ}}: از [[برترین]] احسانها، احسانکردن به [[نیکوکاران]] است | # {{متن حدیث|مِنْ أَفْضَلِ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْأَبْرَارِ}}: از [[برترین]] احسانها، احسانکردن به [[نیکوکاران]] است<ref>[[عبدالنبی امامی|امامی، عبدالنبی]]، [[فرهنگ قرآن ج۱ (کتاب)|فرهنگ قرآن ج۱]]، ص ۸۴.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۲: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:احسان | [[رده:احسان]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۶
این مدخل زیرشاخهٔ بحث احسان است. احسان از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: احسان در قرآن - احسان در حدیث - احسان در نهج البلاغه - احسان در معارف دعا و زیارات - احسان در معارف و سیره نبوی - احسان در معارف و سیره سجادی - احسان در معارف و سیره رضوی - احسان در فقه سیاسی - احسان در جامعهشناسی اسلامی - احسان در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی - احسان در سبک زندگی اسلامی - پرسش مرتبط نداردکلمات قصار پیرامون احسان
مولای موحدان، امیرمؤمنان علی (ع)، در کتاب غررالحکم و دررالکلم در «باب الاحسان» سخنانی به اقتصار بیان فرموده که در اینجا تنها به بعضی آنها اشاره میشود:
- « إِتْبَاعُ الْإِحْسَانِ بِالْإِحْسَانِ مِنْ كَمَالِ الْجُودِ»: احساننمودن بعد از احسان، از تمامی بخشش است.
- «اغْتَنِمْ صَنَائِعَ الْإِحْسَانِ وَ ارْعَ ذِمَمَ الْإِخْوَانِ»: غنیمت شمار احسانهای انجامشده را، و عهدهای برادران را مراعات کن.
- «أَحْسَنُ الْإِحْسَانِ مُوَاسَاةُ الْإِخْوَانِ»: بهترین احسان، برابر دانستن خود با برادران است.
- «أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِحْسَانِ مَنْ أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ بَسَطَ بِالْقُدْرَةِ يَدَيْهِ»: سزاوارترین مردم به احسان، کسی است که خداوند نسبت به او احسان نموده و دستهایش به توانایی گشوده است؛ یعنی بدو توسعه در مال داده، و یا بدو جاه و اعتبار ویژه بخشیده که به آسانی چارہسازی نماید.
- «إِنَّ إِحْسَانَكَ إِلَى مَنْ كَادَكَ مِنَ الْأَضْدَادِ وَ الْحُسَّادِ لَأَغْيَظُ عَلَيْهِمْ مِنْ مَوَاقِعِ إِسَاءَتِكَ إِلَيْهِمْ وَ هُوَ دَاعٍ إِلَى صَلَاحِهِمْ»: به راستی احسان تو نسبت به دشمنان و رشکبرانت که با تو مکر کنند، بر آنها خشمآورندهتر است بر آنان، از مواقع بدیکردن تو به آنها، و چنین کاری، آنان را به صلاحشان فرا میخواند؛ یعنی چنین کاری سبب ترک دشمنی و حسد آنان خواهد گردید.
- «الْإِحْسَانُ مَحَبَّةٌ»: احسان سبب دوستی خواهد بود.
- «الْإِحْسَانُ غُنْمٌ»: نیکیکردن به مردم، غنیمت و نفع است.
- «الْإِحْسَانُ رَأْسُ الْفَضْلِ»: احسان، در رأس برتری است.
- «الاسائه يمحاها الإحسان»: بدی را، احسان محو و نابود خواهد کرد.
- «الْفَضْلُ مَعَ الْإِحْسَانِ»: برتری و فزونی مرتبه، با احسان و نیکویی به مردم است.
- «الْإِحْسَانُ ذُخْرٌ وَ الْكَرِيمُ مَنْ حَازَهُ»: احسان، ذخیره است و کریم و بزرگوار کسی است که آن را نگهداری کند.
- «الجزاء على الإحسان بالإسائة كفران»: پاداشدادن احسان را به بدی، کفران نعمت یا به منزله کفر به خدای بزرگ است.
- «الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ أَحْسَنُ الْفَضْلِ»: احسانکردن به گناهکار و عفو او، نیکوترین فضیلت است.
- «الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِيءِ يَسْتَصْلِحُ الْعَدُوَّ»: احسانکردن به گناهکار و کسی که به انسان بادی کرده، دشمن را به صلاح آورده و سبب میشود که دیگر دشمنی نکند.
- «إِذَا أَحْسَنْتَ عَلَى اللَّئِيمِ وَتَرَكَ بِإِحْسَانِكَ إِلَيْهِ»: هرگاه بر لئیم (بخیل یا ناکس)، احسان نمایی، به خاطر احسانت نسبت به او، به تو مکروهی رساند.
- «بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْقُلُوبُ»: به سبب احسان، دلها بنده شده و به تملک در آیند.
- «بِالْإِحْسَانِ تُمْلَكُ الْأَحْرَارُ»: با احسان، آزادگان بنده میشوند.
- «بِالْإِحْسَانِ وَ تَغَمُّدِ الذُّنُوبِ بِالْغُفْرَانِ يَعْظُمُ الْمَجْدُ»: با احسان و پوشیدگی گناهان با عفو و بخشش، مجد و بزرگی، عظمت پیدا میکند.
- «بِالْإِحْسَانِ تُسْتَرَقُ الرِّقَابُ»: با احسان بندگان نهان به بندگی در آیند؛ یعنی با احسان بندگان از بندگی نخست رها شوند و به بندگی جدیدی: در فرمان احسانکننده خود در آیند.
- «تَمَامُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الْمَنِّ بِهِ»: تمام احسان، ترک منّت به آن است.
- «جَمَالُ الْإِحْسَانِ تَرْكُ الِامْتِنَانِ»: زیبایی احسان، ترک منّت است.
- «جُحُودُ الْإِحْسَانِ يَحْدُو عَلَى قُبْحِ الِامْتِنَانِ»: انکار احسان به این که کسی بگوید به من احسانی نشده، آدمی را به زشتی منّتنهادن میخواند؛ بدینگونه که احسانکننده، احسانش را به زبان آورد و در نتیجه منت نهاده شود.
- «جُحُودُ الْإِحْسَانِ يُوجِبُ الْحِرْمَان»: انکار احسان، موجب محرومیت خواهد شد؛ یعنی باعث میشود که احسانکننده دیگر احسان ننماید.
- «رَأْسُ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُؤْمِنِينَ»: بالاترین احسان، احسانکردن به مؤمنان است.
- «رَأْسُ الْإِيمَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى النَّاسِ»: نقطه برتر ایمان (و عمده آثار آن) احسانکردن به مردم است.
- «صَنَائِعُ الْإِحْسَانِ مِنْ فَضَائِلِ الْإِنْسَانِ»: انجامدادن احسان، از برتریهای آدمی است.
- «عَلَيْكَ بِالْإِحْسَانِ فَإِنَّهُ أَفْضَلُ زِرَاعَةٍ وَ أَرْبَحُ بِضَاعَةٍ»: بر تو باد به احسان؛ زیرا که آن، افزونترین زراعت و سودبخش ترین سرمایه است.
- «قَدِّمْ إِحْسَانَكَ تَغْنَمْ»: احسانت را پیش انداز، (چه درباره آخرت و چه درباره مردم) تا نفع عماده و غنیمت ببری.
- «فِي كُلِّ مَعْرُوفٍ إِحْسَانٌ»: هر معروفی احسان است؛ اگرچه خیلی کم باشد.
- «مَنْ كَتَمَ الْإِحْسَانَ عُوقِبَ بِالْحِرْمَانِ»: هر که احسانی را بپوشاند (چه از طرف خدا باشد و چه از ناحیه خلق)، به محرومیت جزا داده میشود.
- «مَنْ قَابَلَ الْإِحْسَانَ بِأَفْضَلَ مِنْهُ فَقَدْ جَازَاهُ»: هرکه احسان را، به افزونتر از آن (یا با شکر و یا با احسانی بالاتر) پاسخ دهد. پس در حقیقت، آن را تلافی کرده و پاداش آن را داده است.
- «مَنْ كَثُرَ إِحْسَانُهُ كَثُرَ خَدَمُهُ وَ أَعْوَانُهُ»: هر که احسانش بسیار شود، خدمتگزاران و یارانش بسیار گردد.
- «مَنْ كَافَأَ الْإِحْسَانَ بِالْإِسَاءَةِ فَقَدْ بَرِئَ مِنَ الْمُرُوَّةِ»: هر که احسان و نیکی را، به بدی تلافی کند، پس در حقیقت از مروت، عاری و بری شده است.
- «مَنْ قَضَى مَا أُسْلِفَ مِنَ الْإِحْسَانِ فَهُوَ كَامِلُ الْحُرِّيَّةِ»: هر که پاسخ دهد احسانی را که بدو در گذشته انجام گرفته (و در صدد تلافی آن باشد)، پس او آزادگی کامل دارد.
- «مِنْ أَفْضَلِ الْإِحْسَانِ الْإِحْسَانُ إِلَى الْأَبْرَارِ»: از برترین احسانها، احسانکردن به نیکوکاران است[۱]
منابع
پانویس
- ↑ امامی، عبدالنبی، فرهنگ قرآن ج۱، ص ۸۴.