مذهب در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱۲: | خط ۱۲: | ||
دانشی که وضعیت و حال و مقال و پیشینه [[مذاهب اسلامی]] را برمیرسد، «[[علم]] مذاهب و [[فِرَق اسلامی]]» نام دارد. این [[دانش]]، «[[فرقه]]» و «مذهب» را به یک معنا میداند و درباره [[مسائل اعتقادی]] و [[فکری]] [[فِرَق]] و مذاهب، بحث میکند<ref>آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۰.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه، ص405.</ref>. | دانشی که وضعیت و حال و مقال و پیشینه [[مذاهب اسلامی]] را برمیرسد، «[[علم]] مذاهب و [[فِرَق اسلامی]]» نام دارد. این [[دانش]]، «[[فرقه]]» و «مذهب» را به یک معنا میداند و درباره [[مسائل اعتقادی]] و [[فکری]] [[فِرَق]] و مذاهب، بحث میکند<ref>آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۰.</ref><ref>فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه، ص405.</ref>. | ||
== علل پیدایی مذاهب اسلامی == | == علل پیدایی مذاهب اسلامی == | ||
[[اختلاف]] در موضوع [[خلافت پیامبر | [[اختلاف]] در موضوع [[خلافت پیامبر اسلام]]{{صل}}؛ | ||
[[تعصبات قبیلهای]] و [[خانوادگی]]؛ | [[تعصبات قبیلهای]] و [[خانوادگی]]؛ | ||
برداشتهای نادرست از [[حقایق]] و [[منابع دینی]]؛ | برداشتهای نادرست از [[حقایق]] و [[منابع دینی]]؛ | ||
نسخهٔ ۱۱ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۳۱
این مدخل زیرشاخهٔ بحث مذهب است. مذهب از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: مذهب در قرآن - مذهب در حدیث - مذهب در نهج البلاغه - مذهب در کلام اسلامی - مذهب در عرفان اسلامی - پرسشهای مرتبطمقدمه
کلمه «مذهب» به معنای روش، مسلک و طریقت است[۱]. در اصطلاح دینی، تیره و شعبهای از دین را مذهب گویند. از این رو، تیرههای متعدد هر دین را «مذاهب» خوانند. گاه خود مذهب نیز تقسیم میپذیرد و پیروان آن مذهب، با نگاهداشت اصولی مشترک، تیرههایی را پدید میآورند که این را «انشعاب» گویند[۲][۳]. دانشی که وضعیت و حال و مقال و پیشینه مذاهب اسلامی را برمیرسد، «علم مذاهب و فِرَق اسلامی» نام دارد. این دانش، «فرقه» و «مذهب» را به یک معنا میداند و درباره مسائل اعتقادی و فکری فِرَق و مذاهب، بحث میکند[۴][۵].
علل پیدایی مذاهب اسلامی
اختلاف در موضوع خلافت پیامبر اسلام(ص)؛ تعصبات قبیلهای و خانوادگی؛ برداشتهای نادرست از حقایق و منابع دینی؛ ممانعت برخی کسان و گروهها از نشر و نقل و کتابت احادیث پیامبر(ص)؛ تأثیر باورهای ادیان دیگر؛ همانند بدعتهای دینی یهود، آموزههای سست مسیحیت و اساطیر مجوس؛ آشنایی مسلمانان با فرهنگ و آداب ملل دیگر؛ همچون ایرانیان، رومیان و هندیان؛ اجتهاد در برابر نص؛ هوا و هوس و دنیاطلبی[۶][۷].
پیشینه تاریخی
ظهور مذاهب کلامی و سیاسی اسلامی به قرن نخست هجری باز میگردد. در آغاز، گروههای سیاسی بودند که اندک اندک به فرقههای مذهبی مبدل گشتند. قدیمترین این فرقهها عبارتاند از: عثمانیه که خونخواهان عثمان بودند؛ شیعه که از حضرت علی بن ابیطالب(ع) پیروی و هواخواهی میکردند؛ خوارج؛ مرجئه. سپس فرقههای کلامی پدید آمدند؛ مانند قدریه، معتزله، جبریه و اشاعره[۸]. زمان ظهور مذاهب فقهی را باید در نیمه دوم قرن دوم و اوایل قرن سوم پیجست؛ زمانی که اواخر روزگار تابعین و آغاز روزگار نسل بعدی به شمار است. در این دوره، اختلافات فراوان فقهی رخ نمود و پیامد آن، مذاهب فقهی نمودار شدند و فقهای مکتب رأی و مکتب حدیث ظهور یافتند. این فقیهان به مرجعیت فقهی رسیدند و مسائل فقهی پیروان خویش را پاسخ میگفتند. تا قرن چهارم تنها چند مذهب فقهی بر جای ماند و دیگر مذاهب از میان رفتند[۹]. مذاهب بر جای مانده عبارتاند از: امامیه، حنفیه، مالکیه، شافعیه و حنبلیه[۱۰]. مذهب شیعه امامیه در کلام، فقه، اخلاق و سیاست آموزهها و احکامی ویژه دارد که از قرآن و عترت برخاستهاند[۱۱].
منابع
پانویس
- ↑ المصباح المنیز، ۲۵۵.
- ↑ شیعه در اسلام، ۶۰.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص404.
- ↑ آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، ۱۰.
- ↑ فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه، ص405.
- ↑ بحوث فی الملل و النحل، ۱/ ۵۰- ۴۷؛ تاریخ الجدل ۸۱- ۷۶.
- ↑ فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه، ص405.
- ↑ تاریخ شیعه و فرقههای اسلام، ۳۷.
- ↑ فرهنگ شیعه، ص405.
- ↑ همبستگی ادیان و مذاهب اسلامی، ۲۷۸- ۲۸۳.
- ↑ فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه، ص405-406.