== [[احادیث]] [[نزول آیه]] در [[بیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} ==
== [[احادیث]] [[نزول آیه]] در [[بیت]] امیرالمؤمنین{{ع}} ==
احادیثی که ذیل [[سوره مبارکه نجم]] وارد شده و بیانگر فرود آمدن ستاره در منزل امیرالمؤمنین{{ع}} است، در منابع و [[کتب حدیثی]] متعدد فریقین و به صورتهای مختلفی روایت شده است که بیانگر [[اخبار]] رسول خدا{{صل}} از وصایت و [[خلافت بلافصل امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند که در ادامه به اهم منابع معتبر و مشهور [[فریقین]] اشاره مینماییم:
احادیثی که ذیل [[سوره مبارکه نجم]] وارد شده و بیانگر فرود آمدن ستاره در منزل امیرالمؤمنین{{ع}} است، در منابع و [[کتب حدیثی]] متعدد فریقین و به صورتهای مختلفی روایت شده است که بیانگر [[اخبار]] رسول خدا{{صل}} از وصایت و [[خلافت بلافصل امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند. به عنوان نمونه میتوان از حدیث زیر یاد کرد:
«[[یاران رسول خدا]]{{صل}} در شبی در سال [[فتح مکّه]] دور هم جمع شدند و گفتند: «ای [[رسول خدا]]{{صل}}! همه [[پیامبران]] وقتی که کارشان سر و سامان پیدا میکرد، [[جانشین]] یا قائممقامی برای خود تعیین میکردند تا [[دستورات]] او را انجام دهد و [[سیرت]] او را در آن [[ملّت]] پیاده کند»؟ رسول خدا{{صل}} فرمود: «[[پروردگار]] من این [[وعده]] را به من داده است که با آیهای که از [[آسمان]] میفرستد، مشخص کند که چه کسی را [[دوست]] دارد که پس از من [[جانشین]] من در میان [[امّت]] من باشد تا [[مردم]] هم آن جانشین را بشناسند. وقتی [[پیامبر]]{{صل}} آخرین [[نماز عشا]] را در آن [[ساعت]] با مردم خواند، مردم به آسمان نگاه کردند تا ببیند چه چیزی رخ میدهد. آن شب، بسیار تاریک بود و ماه نیز نبود. ناگهان [[نور]] زیادی [[مشرق]] و [[مغرب]] را روشن کرد. در واقع ستارهای از آسمان به طرف [[زمین]] فرود آمد و شروع کرد به چرخیدن به دور [[خانهها]]، تا اینکه بر بالای خانه علی{{ع}} توقّف کرد. نور وحشتناکی داشت و مانند پارچهای که [[تنور]] را میپوشاند، خانه علی{{ع}} را پوشاند. آن نور خانهها را روشن کرده بود، مردم ترسیده بودند و شروع کردند به گفتن: {{متن حدیث|لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ اللهُ أَکْبَر}} و گفتند: «ای [[رسول خدا]]{{صل}}! ستارهای از آسمان بر بالای خانه علی{{ع}} افتاد». رسول خدا{{صل}} ایستاد و گفت: «به [[خدا]] قسم، او پس از من [[امام]] است و جانشین من است و به پادارنده امر من است. از او [[اطاعت]] کنید و با او [[مخالفت]] نکنید و از او پیشی نگیرید. او پس از من، [[جانشین خداوند]] در زمین میباشد». [[راوی]] گفت: «مردم از اطراف رسول خدا{{صل}} متفرّق شدند». یکی از [[منافقین]] گفت: «هرچه درباره پسر عمویش میگوید از روی [[هوی و هوس]] است. [[گمراهی]] بر او چیره شده است تا آنجا که اگر برایش امکان داشت میگفت علی{{ع}}، پیامبر{{صل}} است». آنگاه [[جبرئیل]] نازل شد و گفت: «ای محمّد{{صل}}! [[خداوند]] بلند مرتبه بر تو [[سلام]] میرساند و میگوید: بخوان؛ {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى * عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى}}» <ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۱۵، ص۲۲۴؛ کلینی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۷۴</ref>
«[[امام علی]]{{ع}}- جمعی از [[قریش]] نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمده و گفتند: «ای رسول خدا{{صل}}! شخصی را به ما معرّفی کن که بعد از تو از او [[پیروی]] کنیم تا آنگونه که بنی اسرائیل پس از [[مرگ]] موسیبنعمران{{ع}} [[گمراه]] گشتند، گمراه نشویم و [[خداوند]] فرموده است:؛ تو میمیری و آنها نیز خواهند مرد!. <ref>سوره زمر، آیه۳۰</ref> و [[انتظار]] آن نداریم در میان ما عمر نوح{{ع}} داشته باشی و خود میدانی که عمرتان به پایان خود نزدیک میشود و ما خواهان آنیم که [[هدایت]] یابیم و گمراه نگردیم». فرمود: «شما فاصله زیادی از دوره [[جاهلیّت]] ندارید و مردمانی هستند که هنوز دلهایشان مالامال از [[کینه]] است و [[بیم]] آن دارم که اگر کسی را معرّفی کنم، نپذیرید، امّا بدانید کسی که امشب ستارهای بر خانهاش فرود آید و آسیبی به وی نرساند، هم او صاحب [[حقّ]] است». علی{{ع}} گوید: «چون آن شب رسول خدا{{صل}} [[نماز عشاء]] را اقامه فرمود و به خانهاش رفت و من هم به [[خانه]] خود رفتم. ستارهای بر خانهام فرود آمد که تمام [[شهر]] و پیرامون آن را روشن کرد و سپس به چهار قسمت شکافته شد و هر قسمتی در درّهای افتاد بیآنکه کسی آسیبی ببیند». جابر بن [[عبدالله انصاری]] گوید: «امّا آن [[قوم]] با وجود این [[معجزه]] بر [[نفاق]] خویش [[اصرار]] ورزیدند و فضل علی{{ع}} را نپذیرفتند. و چون آیهای نازل گشت که [[رسول خدا]]{{صل}} میباید دست علی{{ع}} را به عنوان [[جانشین]] خود بالا ببرد، [[پیامبر]]{{صل}} به [[جبرئیل]] فرمود: «[[بیم]] آن دارم با این کار دلهای [[مردم]] پراکنده شود»، از این رو [[خداوند]] فرمود: ای پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است، کاملًا [به مردم] برسان! و اگر نکنی،[[ رسالت]] او را انجام ندادهای! خداوند تو را از [خطرات احتمالی] مردم، نگاه میدارد. ([[مائده]]/۶۷)، پس پیامبر{{صل}} دستور داد [[بلال]] [[نماز جمعه]] را ندا در دهد. و چون [[مهاجرین]] و [[انصار]] گرد آمدند، پیامبر{{صل}} بر [[منبر]] رفته و [[حمد]] و ثنای [[خدا]] را به جا آورده سپس فرموده: «ای [[مردم قریش]]! امروز [[شرافت]] از آن شماست، پس صفهای خود را فشرده سازید». سپس [[أمر]] فرمود دوات و قرطاسی بیاورند. و چون آوردند، دستور داد در آن چنین بنویسند: «بِسمِ اللهِ الرحَمنِ الرَّحیم لا ألهَ إلّا [[الله]] محّمدٌ رَسُول الله». آنگاه فرمود: «آیا به این دو [[شهادت]] میدهید»؟ گفتند: «آری، به خدا»! فرمود: «آیا میدانید که من مولای شما هستم»؟ گفتند: «آری، به خدا»! سپس بازوی [[علیبنابیطالب]]{{ع}} چنان بالا برد که سفیدی زیر بغل او پیدا گشت. و فرمود: «هرکس من مولای او بودهام اینک علی{{ع}} مولای اوست» و در ادامه فرمود: «خداوندا، با [[دوست]] او دوست باش و با [[دشمن]] او، دشمن، و [[یار]] آن کس باش که او را [[یاری]] کند و هرکس او را [[خوار]] و [[ذلیل]] بدارد، خوار و ذلیلش بدار». سپس خداوند این [[آیه]] را نازل فرمود: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}} و به دنبال آن آیه: ای پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است.» <ref>سوره مائده، آیه ۶۷</ref> را [[تلاوت]] کرد»<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{عم}} ج۱۵، ص۲۲۶؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۸۱؛ فرات الکوفی، تفسیر، ص۴۵۰</ref>
[[رسول خدا]]{{صل}} در جمع [[صحابه]] نشسته بود یکی از آنان عرض کرد: «ای رسول خدا{{صل}}! بهترین [[مردم]] بعد از شما چه کسی است»؟ پس [[پیامبر]]{{صل}} به ستارهای در [[آسمان]] اشاره کرده و فرمود: «هرکس آن [[ستاره]] در خانهاش فرود آمد». آن [[جماعت]] گویند: «هنوز آنجا را ترک نکرده بودیم که آن ستاره در [[خانه]] [[علیبنابیطالب]]{{ع}} فرود آمد. پس یکی از صحابه گفت: «چقدر [[منزلت]] پسر عمویش را بالا برد»؟ سپس [[آیات]] {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * ماضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى}} را در [[شأن]] رسول خدا[[ محمد]]{{صل}} نازل فرمود و [[آیه]]: {{متن قرآن|وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى}} را درباره علیبنابیطالب{{ع}} نازل فرمود و آیه: {{متن قرآن|إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}} به معنای «من آن را به او [[وحی]] کردم» است.<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{عم}}، ج۱۵، ص۲۳۰؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۸۰؛ فرات الکوفی، تفسیر، ص۴۴۹</ref>
«هنگامیکه [[رسول خدا]]{{صل}} در [[روز]] [[عید]] غدیرخُم [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را به [[جانشینی]] خود تعیین نمود، سخنی بر زبان راند که [[جبرئیل]] از قول [[خداوند متعال]] به [[پیامبر]]{{صل}} عرض کرد: «یا محمّد! من فردا پس از [[طلوع آفتاب]] ستارهای از [[آسمان]] فرود خواهم آورد که [[روشنایی]] آن بر روشنایی [[خورشید]] [[غلبه]] کند. پس به یارانت اعلام کن که این [[ستاره]] بر [[خانه]] هرکس فرود آمد، [[خلیفه]] بعد از من اوست». و رسول خدا{{صل}} نیز آنان را از این [[أمر]] [[آگاه]] فرمود. [[مردم]] به خانههای خود رفته و به [[انتظار]] فرود آمدن ستاره نشستند در حالی که هریک [[دوست]] داشت این ستاره در خانه او فرود آید لیکن ستاره در [[خانه علی]]{{ع}} فرود آمد، در آن هنگام آن [[جماعت]] گرد آمده و گفتند: «محمّد از روی [[هوی و هوس]] [[ سخن]] میگوید»! و [[خداوند]] در پاسخ به آنان فرمود: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}}.» <ref>برازش، علیرضا، [[تفسیر اهل بیت]]{{ع}}، ج۱۵، ص۲۳۰؛ [[مجلسی]]، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۸۳؛ [[فرات]] الکوفی، [[تفسیر]]، ص۴۵۱</ref>
=== منابع [[عامه]] ===
[[احادیث]] [[شأن نزول]] این [[آیه]] در مورد [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} در [[منابع اهل سنت]] نیز نقل شدهاند، به عنوان نمونه [[حاکم حسکانی]] چنین نقل کرده که:
«در [[زمان پیامبر]]{{صل}} ستارهای فرود آمد، [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: «به این [[ستاره]] نگاه کنید، در [[خانه]] هرکس فرود آید او خلیفه من پس از من است. پس نگاه کردیم و دیدیم که در [[منزل]] علیّبنابیطالب{{ع}} فرود آمده است». گروهی از [[مردم]] گفتند: «محمّد{{صل}} در [[محبّت علی]]{{ع}} سرگشته است، پس [[خدا]] این [[آیه]] را نازل کرد: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}}» <ref>حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۷۵ و ج۲، ص۲۷۷؛ برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج15، ص232</ref>
«در [[زمان پیامبر]]{{صل}} ستارهای فرود آمد، [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: «به این [[ستاره]] نگاه کنید، در [[خانه]] هرکس فرود آید او خلیفه من پس از من است. پس نگاه کردیم و دیدیم که در [[منزل]] علیّبنابیطالب{{ع}} فرود آمده است». گروهی از [[مردم]] گفتند: «محمّد{{صل}} در [[محبّت علی]]{{ع}} سرگشته است، پس [[خدا]] این [[آیه]] را نازل کرد: {{متن قرآن|وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى}}» <ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، ج۳۵، ص۲۸۰ و ۲۸۱؛ فرات الکوفی، تفسیر، ص۴۴۹؛ «بتفاوت لفظی»؛ حاکم حسکانی، شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۷۵ و ج۲، ص۲۷۷؛ برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج15، ص232</ref>.<ref>میلانی، سید علی، جواهرالکلام، ج۵، ص۳۴۲-۳۴۳</ref>
=== نقل حدیث در منابع عامه ===
[[احادیث]] شأن [[نزول]] این [[آیه]] در [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} در بسیاری از منابع معتبر [[اهل سنت]] نقل شدهاند که در ادامه به چند مورد اشاره میشود:
[[مرحوم علامه حلی]] در کتاب [[نهج الحق]] مینویسد: «روی الجمهور» یعنی [[جمهور]] [[اهل سنت]] این [[روایت]] را ذکر کردهاند و بدین منظور سخن [[ابوالفرج]] جوزی را به عنوان شاهدی بر این مدعا میآورد چه اینکه [[ابن جوزی]] این روایت را به گروهی از [[راویان سنی]] منتسب ساخته است. <ref>نهج الحق و کشف الصدق، ج۲، ص۲۷۸، ش۹۱۲</ref>
علاوه بر این با مراجعه به اسانید [[حدیث]] در کتابهای یاد شده، به روشنی میتوان دریافت که برخی از حدیث پژوهان نامی اهل سنت در زمره [[راویان]] این حدیث هستند که از جمله آنها میتوان به [[ابو محمد جوهری]] اشاره کرد. <ref>میلانی، سید علی، جواهرالکلام، ج۵، ص۳۴۲-۳۴۳</ref>
== دلالت [[آیه]] ==
== دلالت [[آیه]] ==
نسخهٔ ۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۳
این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ 16بهمن1403 توسط کاربر:فرقانی برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید.
در این که مراد از «النجم» در اینجا چیست؟ مفسران احتمالات بسیار داده، و هر یک تفسیرى را برگزیدهاند.
جمعى، آن را اشاره به «قرآن مجید» مىدانند،؛ چراکه متناسب با آیات بعد درباره وحى است، و تعبیر به «نجم» به خاطر این است که، عرب از چیزى که تدریجاً و در فواصل مختلف انجام مىگیرد، تعبیر به «نجوماً» مىکند، (همانگونه که در اقساط وامها و امور دیگرى از این قبیل تعبیر «نجوماً» بسیار به کار مىرود) و از آنجا که قرآن در طول ۲۳ سال، و در مقاطع مختلف، بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده است، به عنوان «نجم» از آن یاد شده، و منظور از «إِذا هَوى» نزول آن، بر قلب پاکرسول خدا(صلى الله علیه وآله) است.
جمعى دیگر، آن را اشاره به یکى از ستارگانآسمان مانند «ثریا»[۲] یا «شعرى»[۳] دانستهاند،؛ چراکه این ستارگان از اهمیت خاصى برخوردار هستند.
بعضى نیز گفتهاند: منظور از «النجم» شهابهایى است که به وسیله آن شیاطین از صحنه آسمان رانده مىشوند، و عرب این شهابها را «نجم» مىنامد.
ولى هیچ یک از این چهار تفسیر، دلیل روشنى ندارد، بلکه ظاهر آیه آن چنان که اطلاق واژه «النجم» اقتضاء مىکند، سوگند به همه ستارگان آسمان است که از نشانههاى بارز عظمت خداوند و از اسرار بزرگ جهانآفرینش و از مخلوقات فوق العاده عظیم پروردگار است. این نخستین بار نیست که قرآن به موجودات عظیمى از جهان خلقت سوگند یاد مىکند، در آیات دیگر قرآن نیز به خورشید و ماه و مانند آن، سوگند یاد شده است.
﴿إِذَا هَوَى﴾
تکیه بر غروب ستارگان، در حالى که طلوع آنها بیشتر جلب توجه مىکند، به خاطر آن است که غروب ستارگان، دلیل بر حدوث آنها است و نیز دلیلى است بر نفى عقیدهستاره پرستان، همانگونه که در داستان «ابراهیم»(ع) آمده است: {{متن قرآن|﴿فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَى كَوْكَبًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ﴾[۴]
این معنى نیز قابل توجه است که مسأله «طلوع»، در ریشه لغتِ «نجم» افتاده،؛ چراکه به گفته «راغب» در «مفردات»، اصل «نجم» همان «کوکب طالع» است، و به خاطر همین است که از «روئیدن گیاه در زمین»، و «دندان در دهان»، و «آشکار شدن نظریهاى در ذهن»، تعبیر به «نجم» مىشود.
تعبیر به «صاحب» که به معنى دوست و همنشین است، ممکن است اشاره به این باشد که آنچه او مىگوید، از روى محبت و دلسوزى براى شما است.
﴿ضَلَّ﴾ و ﴿غَوَى﴾
بسیارى از مفسران، میان «ضَلَّ» و «غَوى» فرقى نگذاشتهاند، و آنها را تأکید یکدیگر مىدانند، ولى، بعضى معتقدند: میان این دو تفاوت است: «ضلالت» آن است که انسان ابداً راهى به مقصد نیابد، ولى «غوایت» آن است که راه او مستقیم و خالى از اشکال نباشد، اولى همچون «کفر» است، و دومى همچون «فسق و گناه». اما «راغب» در «مفردات» در معنى «غى» مىگوید: «جهلى است که توأم با اعتقادفاسد باشد». بنابراین، «ضلالت» به معنى مطلق جهل و نادانى و بىخبرى است، ولى «غوایت» جهلى است که با عقیده باطلى توأم باشد، و به هر حال، خداوند مىخواهد در این عبارت، هر گونه انحراف و جهل و گمراهى و اشتباه را از پیامبرش نفىکند، و تهمتهایى را که در این زمینه از سوى دشمنان به او زده مىشد، خنثى نماید[۶].
قاطبه مفسران شیعه و غالب مفسران اهل سنت بر اساس روایات صحیح و معتبر که در منابع فریقین ذکر شده شأن نزول این آیه را وصایت و خلافت امیرالمؤمنین(ع) دانستهاند. چنانچه در روایتی علی مغازلی شافعی به اسناد خود از ابن عباسروایت کرده که گفت: من به همراه جوانانی از بنی هاشم نزد رسول خدا(ص) نشسته بودیم که ستارهای در حال فرود آمدن بود، رسول خدا(ص) فرمودند: هر کس که این ستاره در منزلش فرود آید، او پس از من وصی من خواهد بود. آنگاه جوانان بنی هاشم برخاستند و به ستاره نگریستند و دیدند که دقیقا در منزل علی بن ابیطالب(ع) فرود آمد؛ لذا گفتند: ای رسول خدا، در دوست داشتن علی به بیراهه رفتهای! در این هنگام بود که خداوند این آیه را نازل فرمود: ﴿وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى﴾[۷]
احادیثی که ذیل سوره مبارکه نجم وارد شده و بیانگر فرود آمدن ستاره در منزل امیرالمؤمنین(ع) است، در منابع و کتب حدیثی متعدد فریقین و به صورتهای مختلفی روایت شده است که بیانگر اخبار رسول خدا(ص) از وصایت و خلافت بلافصل امیرالمؤمنین(ع) هستند. به عنوان نمونه میتوان از حدیث زیر یاد کرد:
«در زمان پیامبر(ص) ستارهای فرود آمد، پیامبر(ص) فرمود: «به این ستاره نگاه کنید، در خانه هرکس فرود آید او خلیفه من پس از من است. پس نگاه کردیم و دیدیم که در منزل علیّبنابیطالب(ع) فرود آمده است». گروهی از مردم گفتند: «محمّد(ص) در محبّت علی(ع) سرگشته است، پس خدا این آیه را نازل کرد: ﴿وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى * وَمَا يَنطِقُ عَنِ الْهَوَى * إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحَى﴾» [۸].[۹]
مرحوم علامه حلی این آیه را در کتاب منهاج الکرامة خود به عنوان دلیل چهارم بر اثبات ولایت و امامتحضرت امیرالمؤمنین(ع) مطرح ساخته و در ذیل آن روایتی را از ابن مغزلی شافعی آورده است. ایشان مینویسد: «فقیه علی مغازلی شافعی به اسناد خود از ابن عباس روایت کرده که گفت: من به همراه جوانانی از بنی هاشم نزد رسول خدا(ص) نشسته بودیم که ستارهای در حال فرود آمدن بود، رسول خدا(ص) فرمودند: هر کس که این ستاره در منزلش فرود آید، او پس از من وصی من خواهد بود. آنگاه جوانان بنی هاشم برخاستند و به ستاره نگریستند و دیدند که دقیقا در منزل علی بن ابیطالب(ع) فرود آمد؛ لذا گفتند: ای رسول خدا، در دوست داشتن علی به بیراهه رفتهای! در این هنگام بود که خداوند این آیه را نازل فرمود: ﴿وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى * مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى﴾. با توجه به این حدیث، آیه شریفه به روشنی بر وصایت و خلافت بلافصل حضرت امیرالمؤمنین(ع) دلالت دارد. [۱۰].[۱۱]
ماجرای فرود آمدن ستاره در بیتامیرالمؤمنین(ع) را به هر نحوی که تفسیر نماییم چه آن را به عنوان معجزهای از سوی رسول خدا(ص) دانسته و چه آن را نشانه و علامتی از سوی خدامتعال بدانیم، بر برتری و افضلیت امیرالمؤمنین(ع) دلالت دارد چه اینکه رسول خدا(ص) این واقعه را نشانهای بر امامت و خلافت پس از خود دانسته و خدای متعال نیز آیهای در تأیید این مسأله نازل کرد. [۱۲]
اینکه رسول خدا(ص) از حرکت یک ستاره و فرود آمدن آن توجه دیگران را به خلافت و وصایت پس از خود جلب کرده و فرود آمدن آن را در منزل یک شخص، علامت و نشانهای بر خلافت و وصایت صاحب آن بیت، پس از خود دانستند، حاکی از آن است که آن حضرت از فرود آمدن ستاره در بیت شخصی که خدای متعال او را به عنوان وصی و خلیفه خود تعیین کرده، خبر داشته و صرفا از این ماجرا در جهت معرفی اولیه امیرالمؤمنین(ع) به این مقام استفاده کردهاند؛ چراکه رسول خدا(ص) از همان آغازین روزدعوت علنی خویش امیرالمؤمنین(ع) را به عنوان خلیفه، وصی، برادر و وزیر خود معرفی کرده و بارها و بارها در مواضع متععد بر خلافت آن حضرت تأکید کردهاند؛شاهد بر این سخن، احادیث فراوانی همچون یوم الانذار، منزلت، اخوت، رایت، طیر و... در این خصوص است. روشن است که این ماجرا نیز از منصوص بودن این مقام برای امیرالمؤمنین(ع) و انتصاب آن حضرت به این جایگاه توسط خدای متعال، حکایت داشته و رسول خدا(ص) به نزول ستاره در بیت آن حضرت یقین داشتهاند. حتی اگر این جریان را معجزهای از سوی رسول خدا(ص) بدانیم باز هم از آنجا که قدرت بر اعجاز از سوی خدای متعال و با اتصال به آن منبع قادرمتعال به آن حضرت داده شده، اثبات این مدعا، امری سهل خواهد بود. [۱۳]
بر اساس این آیه و با استناد به مشاهدات عینی جمعی از جوانانبنوهاشم، مبنی بر فرود آمدن ستاره در بیتامیرالمؤمنین(ع)، این واقعه نه یک رخداد طبیعی و عادی بلکه معجزه و بینهای جهت اثبات حقانیت و امامت و وصایت آن حضرت از سوی پیامبر اکرم(ص) بوده که با اراده الهی و قدرت لایزال او محقق شده است. از این رو تنزل این رخداد به نزولصاعقه یا شهاب سنگ، در نهایت بیانصافی است. [۱۵]
منابع
پانویس
↑«سوگند به ستاره چون فرو افتد؛ که همنشین شما گمراه و بیراه نیست» سوره نجم، آیات 1 و 2
↑«ثریا»، مجموعه ستارگانى هفتگانه است، که اکثر آنها آشکار و یکى بسیار کم نور است، که معمولاً براى شناسائى قدرت دید، افراد را به وسیله آن آزمایش مىکنند، سوگند به این ستاره ممکن است به خاطر مسافت زیاد آن از ما بوده باشد
↑«شعرى»، یکى از پرنورترین ستارگان آسمان است. رمز سوگند به آن ممکن است از این نظر باشد که فوق العاده پرفروغ و درخشان و داراى ویژگىهایى است
↑«و چون شب بر او چادر افکند ستارهای دید گفت: این پروردگار من است اما هنگامی که ناپدید شد گفت: ناپدیدشوندگان را دوست نمیدارم» سوره انعام، آیه ۷۶.
↑اگر در بعضى از روایات، «نجم» به شخص پیامبر(ص) تفسیر شده و «هوى» به معنى نزول او از آسمان در شب معراج، در حقیقت جزء بطون آیه است نه ظاهر آن.
این مدخل زیرشاخهٔ بحث آیات امامت امام علی است. آیه والنجم اذا هوی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: آیه والنجم اذا هوی از دیدگاه اهل سنت - پرسش مرتبط ندارد