تحدی در علوم قرآنی: تفاوت میان نسخه‌ها

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ،  ‏۳ اکتبر ۲۰۲۱
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۲: خط ۱۲:
#'''آیات تحدی به ده [[سوره]]:''' آیات {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ فَإِن لَّمْ يَسْتَجِيبُواْ لَكُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّمَا أُنزِلِ بِعِلْمِ اللَّهِ وَأَن لاَّ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ فَهَلْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ}}<ref>«یا می‌گویند که آن (قرآن) را بربافته است (و از خداوند نیست)! بگو اگر راست می‌گویید ده سوره‌ای بربافته مانند آن بیاورید و هر که را هم می‌توانید به جای خداوند، (به یاوری) فرا خوانید» سوره هود، آیه ۱۳-۱۴.</ref>؛
#'''آیات تحدی به ده [[سوره]]:''' آیات {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُواْ بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُواْ مَنِ اسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ اللَّهِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ فَإِن لَّمْ يَسْتَجِيبُواْ لَكُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّمَا أُنزِلِ بِعِلْمِ اللَّهِ وَأَن لاَّ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ فَهَلْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ}}<ref>«یا می‌گویند که آن (قرآن) را بربافته است (و از خداوند نیست)! بگو اگر راست می‌گویید ده سوره‌ای بربافته مانند آن بیاورید و هر که را هم می‌توانید به جای خداوند، (به یاوری) فرا خوانید» سوره هود، آیه ۱۳-۱۴.</ref>؛
#'''آیات تحدی به یک سوره:''' [[آیه]] {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«یا می‌گویند (پیامبر) آن را بربافته است، بگو: اگر راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و هر کس جز خداوند را می‌توانید فرا خوانید» سوره یونس، آیه ۳۸.</ref> و {{متن قرآن|وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«و اگر در آنچه بر بنده خود فرو فرستاده‌ایم تردیدی دارید، چنانچه راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و (در این کار) گواهان خود را (نیز) در برابر خداوند، فرا خوانید» سوره بقره، آیه ۲۳.</ref>، {{متن قرآن|فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ}}<ref>«و اگر چنین نکردید- که هرگز نمی‌توانید کرد- پس، از آتشی پروا کنید که هیزم آن آدمیان و سنگ‌هاست؛ برای کافران آماده شده است» سوره بقره، آیه ۲۴.</ref>.<ref>سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۴؛ معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۲۱؛ زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)، جلد۲، صفحه ۱۱۰و۹۹؛ خالدی، صلاح عبدالفتاح، البیان فی اعجاز القرآن، صفحه ۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۵۱.</ref>
#'''آیات تحدی به یک سوره:''' [[آیه]] {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«یا می‌گویند (پیامبر) آن را بربافته است، بگو: اگر راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و هر کس جز خداوند را می‌توانید فرا خوانید» سوره یونس، آیه ۳۸.</ref> و {{متن قرآن|وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«و اگر در آنچه بر بنده خود فرو فرستاده‌ایم تردیدی دارید، چنانچه راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و (در این کار) گواهان خود را (نیز) در برابر خداوند، فرا خوانید» سوره بقره، آیه ۲۳.</ref>، {{متن قرآن|فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ}}<ref>«و اگر چنین نکردید- که هرگز نمی‌توانید کرد- پس، از آتشی پروا کنید که هیزم آن آدمیان و سنگ‌هاست؛ برای کافران آماده شده است» سوره بقره، آیه ۲۴.</ref>.<ref>سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۴؛ معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۲۱؛ زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)، جلد۲، صفحه ۱۱۰و۹۹؛ خالدی، صلاح عبدالفتاح، البیان فی اعجاز القرآن، صفحه ۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۵۱.</ref>
==[[تحدی]] به یک [[سوره]]==
مرحله سوم از مراحل [[تحدی قرآن]] [[تحدی]] به یک سوره است. [[خداوند حکیم]] برای [[اثبات]] [[حقانیت قرآن]] و [[صدق]] [[نبوت]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} [[منکران]] را در مرحله [[اول]] به آوردن مثل کلّ [[قرآن]] فراخواند، و پس از عجز آنان در این [[مبارزه]]، تحدی به ده سوره را مطرح کرد که با [[ناتوانی]] [[کافران]] رو به رو شد؛ ازاین‌رو، در مرحله بعدی، تحدی به یک سوره را پیش کشید. تحدی به یک سوره، نخستین بار در [[آیه]] {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«یا می‌گویند (پیامبر) آن را بربافته است، بگو: اگر راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و هر کس جز خداوند را می‌توانید فرا خوانید» سوره یونس، آیه ۳۸.</ref> و سپس در آیات {{متن قرآن|وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«و اگر در آنچه بر بنده خود فرو فرستاده‌ایم تردیدی دارید، چنانچه راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و (در این کار) گواهان خود را (نیز) در برابر خداوند، فرا خوانید» سوره بقره، آیه ۲۳.</ref>، {{متن قرآن|فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ}}<ref>«و اگر چنین نکردید- که هرگز نمی‌توانید کرد- پس، از آتشی پروا کنید که هیزم آن آدمیان و سنگ‌هاست؛ برای کافران آماده شده است» سوره بقره، آیه ۲۴.</ref> مطرح شده است<ref>زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)،جلد۲،صفحه ۱۱۰؛ سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۴؛ معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۳۰؛ زرقانی، محمد عبد العظیم، مناهل العرفان فی علوم القرآن، جلد۲، صفحه ۳۵۶؛ خالدی،صلاح عبدالفتاح،البیان فی اعجازالقرآن،صفحه ۶۴</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۱۳۶۸.</ref>


==[[تحدی]] به ده [[سوره]]==
==[[تحدی]] به ده [[سوره]]==
خط ۲۳: خط ۲۶:
همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن|قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا}}<ref>«بگو: اگر آدمیان و پریان فراهم آیند تا مانند این قرآن آورند هر چند یکدیگر را پشتیبانی کنند همانند آن نمی‌توانند آورد» سوره اسراء، آیه ۸۸.</ref> آنان را به [[ناتوانی]] [[وصف]] کرده<ref>زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن (باحاشیه)، جلد۲، صفحه ۱۱۰؛ سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۴؛ معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۳۱؛ زرقانی، محمد عبد العظیم، مناهل العرفان فی علوم القرآن، جلد۲، صفحه ۳۵۶؛ خالدی، صلاح عبدالفتاح، البیان فی اعجازالقرآن، صفحه ۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۱۳۶۷.</ref>
همچنین در [[آیه]] {{متن قرآن|قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا}}<ref>«بگو: اگر آدمیان و پریان فراهم آیند تا مانند این قرآن آورند هر چند یکدیگر را پشتیبانی کنند همانند آن نمی‌توانند آورد» سوره اسراء، آیه ۸۸.</ref> آنان را به [[ناتوانی]] [[وصف]] کرده<ref>زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن (باحاشیه)، جلد۲، صفحه ۱۱۰؛ سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۴؛ معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۳۱؛ زرقانی، محمد عبد العظیم، مناهل العرفان فی علوم القرآن، جلد۲، صفحه ۳۵۶؛ خالدی، صلاح عبدالفتاح، البیان فی اعجازالقرآن، صفحه ۶۴.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۱۳۶۷.</ref>


==[[تحدی]] به یک [[سوره]]==
==[[ترتیب نزول]] [[آیات]] تحدّی==
مرحله سوم از مراحل [[تحدی قرآن]] [[تحدی]] به یک سوره است. [[خداوند حکیم]] برای [[اثبات]] [[حقانیت قرآن]] و [[صدق]] [[نبوت]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} [[منکران]] را در مرحله [[اول]] به آوردن مثل کلّ [[قرآن]] فراخواند، و پس از عجز آنان در این [[مبارزه]]، تحدی به ده سوره را مطرح کرد که با [[ناتوانی]] [[کافران]] رو به رو شد؛ ازاین‌رو، در مرحله بعدی، تحدی به یک سوره را پیش کشید. تحدی به یک سوره، نخستین بار در [[آیه]] {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«یا می‌گویند (پیامبر) آن را بربافته است، بگو: اگر راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و هر کس جز خداوند را می‌توانید فرا خوانید» سوره یونس، آیه ۳۸.</ref> و سپس در آیات {{متن قرآن|وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«و اگر در آنچه بر بنده خود فرو فرستاده‌ایم تردیدی دارید، چنانچه راست می‌گویید سوره‌ای همگون آن بیاورید و (در این کار) گواهان خود را (نیز) در برابر خداوند، فرا خوانید» سوره بقره، آیه ۲۳.</ref>، {{متن قرآن|فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ}}<ref>«و اگر چنین نکردید- که هرگز نمی‌توانید کرد- پس، از آتشی پروا کنید که هیزم آن آدمیان و سنگ‌هاست؛ برای کافران آماده شده است» سوره بقره، آیه ۲۴.</ref> مطرح شده است<ref>زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)،جلد۲،صفحه ۱۱۰؛ سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۴؛ معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، جلد۴، صفحه ۳۰؛ زرقانی، محمد عبد العظیم، مناهل العرفان فی علوم القرآن، جلد۲، صفحه ۳۵۶؛ خالدی،صلاح عبدالفتاح،البیان فی اعجازالقرآن،صفحه ۶۴</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۱۳۶۸.</ref>
به آیاتی که [[خداوند]] در آن، [[مخالفان]] و [[منکران]] [[وحی]] و [[نبوت]] [[حضرت محمد]]{{صل}} را به [[مبارزه]] و آوردن مثل [[قرآن]] [[دعوت]] کرده است «آیات تحدّی» می‌گویند. بنا بر نقل قولی که در مجموعه [[شأن نزول]] [[سوره‌ها]] در کتاب‌های المبانی، [[مجمع‌ البیان]]، البرهان و [[الاتقان]] آمده، ترتیب نزول سوره‌هایی که در آنها آیات [[تحدی]] وجود دارد، به این ترتیب است: [[بنی اسرائیل]] ([[إسراء]][[یونس]]، [[هود]]، طور و بقره.
 
ترتیب مذکور تنها با ترتیب نقل شده توسط ابن‌ندیم در الفهرست [[اختلاف]] دارد. ترتیب مذکور در الفهرست چنین است: بنی اسرائیل، هود، یونس، طور و بقره<ref>زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)،جلد۱،صفحه (۱۹۳-۱۹۴)؛ سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن،جلد۱،صفحه (۴۲-۴۳)؛ جمعی از محققان،مجله پژوهش‌های قرآنی،جلد۳،صفحه ۲۰۲.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۱۴۵۴.</ref>


==[[تحدی قرآن]]==
==[[تحدی قرآن]]==
خط ۴۶: خط ۵۱:
==[[تحدی قرآن]] با [[انسان]]==
==[[تحدی قرآن]] با [[انسان]]==
زرکشی در البرهان مسأله‌ای را ذیل یکی از فصول مباحث [[اعجاز قرآن]] به مخاطبان تحدی قرآن اختصاص داده و [[اعتقاد]] خود در اختصاص تحدی قرآن به انسان و عدم تسرّی آن به جنّیان را بیان داشته و ذکر جنّیان در [[آیه]]: {{متن قرآن|قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا}}<ref>«بگو: اگر آدمیان و پریان فراهم آیند تا مانند این قرآن آورند هر چند یکدیگر را پشتیبانی کنند همانند آن نمی‌توانند آورد» سوره اسراء، آیه ۸۸.</ref> را از باب بیان [[عظمت]] اعجاز قرآن دانسته است<ref>زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)،جلد۲،صفحه ۱۱۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۱۳۷۱.</ref>
زرکشی در البرهان مسأله‌ای را ذیل یکی از فصول مباحث [[اعجاز قرآن]] به مخاطبان تحدی قرآن اختصاص داده و [[اعتقاد]] خود در اختصاص تحدی قرآن به انسان و عدم تسرّی آن به جنّیان را بیان داشته و ذکر جنّیان در [[آیه]]: {{متن قرآن|قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا}}<ref>«بگو: اگر آدمیان و پریان فراهم آیند تا مانند این قرآن آورند هر چند یکدیگر را پشتیبانی کنند همانند آن نمی‌توانند آورد» سوره اسراء، آیه ۸۸.</ref> را از باب بیان [[عظمت]] اعجاز قرآن دانسته است<ref>زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)،جلد۲،صفحه ۱۱۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۱۳۷۱.</ref>
==[[ترتیب نزول]] [[آیات]] تحدّی==
به آیاتی که [[خداوند]] در آن، [[مخالفان]] و [[منکران]] [[وحی]] و [[نبوت]] [[حضرت محمد]]{{صل}} را به [[مبارزه]] و آوردن مثل [[قرآن]] [[دعوت]] کرده است «آیات تحدّی» می‌گویند. بنا بر نقل قولی که در مجموعه [[شأن نزول]] [[سوره‌ها]] در کتاب‌های المبانی، [[مجمع‌ البیان]]، البرهان و [[الاتقان]] آمده، ترتیب نزول سوره‌هایی که در آنها آیات [[تحدی]] وجود دارد، به این ترتیب است: [[بنی اسرائیل]] ([[إسراء]])، [[یونس]]، [[هود]]، طور و بقره.
ترتیب مذکور تنها با ترتیب نقل شده توسط ابن‌ندیم در الفهرست [[اختلاف]] دارد. ترتیب مذکور در الفهرست چنین است: بنی اسرائیل، هود، یونس، طور و بقره<ref>زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)،جلد۱،صفحه (۱۹۳-۱۹۴)؛ سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن،جلد۱،صفحه (۴۲-۴۳)؛ جمعی از محققان،مجله پژوهش‌های قرآنی،جلد۳،صفحه ۲۰۲.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۱۴۵۴.</ref>


==منابع==
==منابع==
۱۱۵٬۳۰۶

ویرایش