فرزندان امام هادی

مقدمه

بنا به نقل شیخ مفید امام هادی(ع) پنج فرزند داشت. چهار پسر به نام‌های حسن، حسین، محمد، جعفر و دختری به نام عایشه^[۱].^[۲]

امام حسن عسکری(ع)

جعفر کذّاب

جعفر، پسر امام هادی(ع) و برادر امام حسن عسکری(ع) است. پس از شهادت امام عسکری(ع) با علم به اینکه امام(ع) فرزندی دارد و ایشان جانشین و امام بعد از اوست؛ به دروغ ادّعای امامت کرد. وی پس از شهادت حضرت، پیش از آن‌که مردم جنازۀ ایشان را از خانه بیرون ببرند، دَمِ در ایستاده و تسلیت نسبت به شهادت برادر و تبریک را نسبت به امامت خود، از مردم تحویل می‌گرفت. امام هادی(ع) اصحاب خود را از معاشرت و ارتباط‍‌ با "جعفر" شدیدا منع کرده و می‌فرماید: "او از تعالیم دین خارج و زیر بار فرمان من نیست"^[۳].

جعفر، ضمن برخی ادعاهای باطل، ادعای امامت نیز کرد و از این‌‏رو به کذّاب "بسیار دروغگو" شهرت یافت. این شهرت و نیز ادعای او، پیش‏تر در کلمات معصومان(ع) پیشگویی شده بود.

بدون شک انحراف جعفر از خط پدران معصومش؛ نه به علت کوتاهی و سستی پدر در تربیت وی بود و نه به سبب محیطی که در آن زندگی می‌‌کرد. این انحراف به علت همنشینی با بدکاران و منحرفان برای وی پدید آمد و شکی نیست همنشین در انسان تأثیر فراوانی دارد. انحراف جعفر، عجیب‌تر از انحراف پسر نوح نبی(ع) نبود، کسی که خداوند درباره‌‌اش می‌فرماید: ﴿يَا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ﴾^[۴].

جعفر کذّاب در سال ٢٧١ در سن چهل و پنج سالگی در سامرا درگذشت^[۵].^[۶]

حسین

درباره حسین بن علی(ع) فرزند امام هادی(ع) مطلب زیادی به ما نرسیده است. شیخ عباس قمی می‌‏نویسد: «معروف است که در نزد قبر عسکریین(ع)، قبور جمله‌‏ای از سادات عظام است که از جمله آنهاست حسین پسر امام علی نقی(ع) و من بر حال حسین مطلع نشدم، لیکن آنچه به نظرم می‌‏رسد آن است که سید جلیل القدر و عظیم الشأن بوده؛ زیرا که من از بعضی روایات استفاده کردم که از مولای ما حضرت امام حسن عسکری(ع) و برادرش حسین بن علی تعبیر به سبطین می‌‏کردند و تشبیه می‏‌کردند این دو برادر را به دو جدّشان دو سبط پیغمبر اکرم(ص) امام حسن و امام حسین(ع) و در روایت ابوالطّیب است که صدای حضرت حجّت (صلوات الله علیه) شبیه بود به صدای حسین و در شجرةالاولیاء تألیف فقیه، محدّث و حکیم سید احمد اردکانی یزدی در ذکر اولاد حضرت امام علی نقی(ع) است که حسین، فرزند آن حضرت، از زهّاد و عباد بود و به امامت برادر خود اعتراف داشت و شاید متتبّع ماهر بیابد غیر از آنچه ذکر شد، چیزی که دلالت کند بر جلالتش». معروف است كه قبر حسين در كنار قبر پدر (امام هادی(ع)) و برادرش (امام حسن عسكری(ع)) در زير همان مرقد سامراست^[۷].^[۸]

سید محمد

سید محمد فرزند امام هادی(ع) در سال ۲۲۸ هجری در روستای «صرایا» در سه فرسخی مدینه که امام کاظم(ع) آن‌را بنیان نهاده بود، متولد شد^[۹]. نام مادر سید محمد، سوسن، سلیل، حدیثه و جدّه گفته شده است. ایشان بانویی ام ولد می‌باشد. برای سید محمد کنیه‌های متعددی ذکر شده است که عبارت‌اند از: ابوجعفر، ابوجاسم و ...، همچنین آن حضرت با لقب‌هایی چون سَبْعُ الدّجیل (شیر دجیل)، اسَد الدجیل، سَبع الجزیره، باب الحوائج، حامی الجار (پشتیبان همسایگان) و اخوالعباس شناخته می‌شود، این کنیه‌ها و القاب از کرامت‌های اخلاقی، شجاعت، سخاوت، گذشت و دیگر خصال پسندیده سید محمد حکایت دارد. البته معروف‌ترین کنیه‌اش «ابوجعفر» و لقب مشهورش «سَبْعُ الدجیل» می‌باشد^[۱۰]. علت اشتهارش به این لقب آن است که مزارش در منطقه دجیل قرار گرفته و روح مطهرش فریادرس بی‌پناهان می‌باشد.

امام‌ هادی (ع) در تعلیم و تربیت سید محمد نظارت دقیق، مداوم و جدّی داشت. مراقبت‌های تربیتی امام‌ هادی(ع) درباره فرزند ارشدش محمد به‌اندازه‌ای بود، که برخی شیعیان و اصحاب تصور می‌کردند سید محمّد، جانشین والدش در امر امامت خواهد بود؛ اما علی‌رغم انتظار عمومی، وی پیش از شهادت پدر درگذشت و امام دهم در همان مجلس تعزیت سید محمد، امام حسن عسکری (ع) را به عنوان جانشین پس از خود معرفی نمودند^[۱۱].^[۱۲]

عایشه

بنا به نقل شیخ مفید تنها دختر امام هادی(ع) عایشه نام دارد. طبرسی نام دختر امام را عالیه می‌داند^[۱۳] و عاملی او را حکیمه می‌خواند^[۱۴]. در هر صورت امام هادی(ع) تنها یک دختر داشت که شرح حالی از او در کتب انساب وجود ندارد^[۱۵].

منابع

پانویس

↑ الارشاد، ج۲، ص۳۱۱-۳۱۲؛ المناقب، ابن‌شهرآشوب، ج۴، ص۴۰۲.
↑ محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۳۳۳.
↑ تاریخ سامرّا، ج ۲، ص۲۵۱.
↑ او فرزندت نیست؛ زیرا او عملی بسیار ناشایسته دارد؛ سوره هود، آیه ۴۶.
↑ معارف و معاریف، ج ۴، ص۱۶۵.
↑ تونه‌ای، مجتبی، موعودنامه، ص۲۴۶؛ سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص۱۵۷ ـ ۱۶۱؛ قزوینی، سید محمد کاظم، امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور، ص۱۴۵-۱۵۷.
↑ منتهي الآمال، همان، ص۱۰۱۰؛ اختران تابناك، همان، ص۱۸۰.
↑ احمدی، علی، همسر و فرزندان امام هادی، نشریه فرهنگ کوثر.
↑ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۳۸۲.
↑ غریفی، سید محمود، سبع ‌الدجیل مناخ القاصد الی سامراء، ص۴-۵.
↑ شیخ طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، ص۲۰۳.
↑ احمدی، علی، همسر و فرزندان امام هادی، نشریه فرهنگ کوثر.
↑ اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۱۲۸ و نیز ر.ک: تاریخ محمدی، ص۱۴۵؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۰۱؛ راحة الأرواح، ص۲۵۴؛ منتهی الآمال، ج۳، ص۱۸۹۰.
↑ التتمه فی تواریخ الأئمه(ع)، ص۱۳۹.
↑ محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۳۳۳.

[1] الارشاد، ج۲، ص۳۱۱-۳۱۲؛ المناقب، ابن‌شهرآشوب، ج۴، ص۴۰۲.

[2] محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۳۳۳.

[3] تاریخ سامرّا، ج ۲، ص۲۵۱.

[4] او فرزندت نیست؛ زیرا او عملی بسیار ناشایسته دارد؛ سوره هود، آیه ۴۶.

[5] معارف و معاریف، ج ۴، ص۱۶۵.

[6] تونه‌ای، مجتبی، موعودنامه، ص۲۴۶؛ سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص۱۵۷ ـ ۱۶۱؛ قزوینی، سید محمد کاظم، امام مهدی از تولد تا بعد از ظهور، ص۱۴۵-۱۵۷.

[7] منتهي الآمال، همان، ص۱۰۱۰؛ اختران تابناك، همان، ص۱۸۰.

[8] احمدی، علی، همسر و فرزندان امام هادی، نشریه فرهنگ کوثر.

[9] ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۳۸۲.

[10] غریفی، سید محمود، سبع ‌الدجیل مناخ القاصد الی سامراء، ص۴-۵.

[11] شیخ طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، ص۲۰۳.

[12] احمدی، علی، همسر و فرزندان امام هادی، نشریه فرهنگ کوثر.

[13] اعلام الوری باعلام الهدی، ج۲، ص۱۲۸ و نیز ر.ک: تاریخ محمدی، ص۱۴۵؛ مناقب آل ابی‌طالب، ج۴، ص۴۰۱؛ راحة الأرواح، ص۲۵۴؛ منتهی الآمال، ج۳، ص۱۸۹۰.

[14] التتمه فی تواریخ الأئمه(ع)، ص۱۳۹.

[15] محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۳۳۳.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]