ذکر در فقه سیاسی

مقدمه

تذکرة، تذکیر: یادآوری‌ کردن، پند دادن^[۱] و به‌خاطر سپردن. اصل آن "ذکر" در مقابل "نسیان"^[۲] و "غفلت"^[۳].
﴿أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ﴾^[۴].
"ذکر" معانی مختلفی در لغت عرب دارد که عبارت‌اند از:

از نام‌های قرآن کریم "الذِکر" است: ﴿إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ﴾^[۶].
از تکالیف الهی به پیامبراکرم(ص) یادآوری و به‌ خاطر آوردن ایام الله است: ﴿وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ﴾^[۷]. برای هر ملّتی حافظه‌ای تاریخی وجود دارد که رهبران با بزرگداشت روزهای بزرگ و سرنوشت‌ساز ملّی، برای حفظ و حراست از ارزش‌های به‌دست‌ آمده در این نقاط عطف، این حافظه تاریخی را تقویت و تحکیم می‌نمایند. گاهی برخی ملت‌ها به علت نداشتن حافظه تاریخی، مذمت و نکوهش می‌شوند^[۸].

↑ بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه، ص۷۳۳.
↑ ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۲، ص۳۵۸.
↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۳، ص۳۱۸.
↑ «(و گفتیم) که قومت را به سوی روشنایی از تیرگی‌ها بیرون بر و روزهای خداوند را به آنان گوشزد کن» سوره ابراهیم، آیه ۵.
↑ حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۱۷۹.
↑ «بی‌گمان ما خود قرآن را فرو فرستاده‌ایم و به یقین ما نگهبان آن خواهیم بود» سوره حجر، آیه ۹.
↑ «و روزهای خداوند را به آنان گوشزد کن» سوره ابراهیم، آیه ۵.
↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص:۱۷۷.