البحرین فی صدر الاسلام (کتاب)
| البحرین فی صدر الاسلام | |
|---|---|
 | |
| زبان | عربی |
| نویسنده | عبدالرحمن عبدالکریم العانی |
| موضوع | |
| مذهب | شیعه |
| ناشر | انتشارات الدار العربية للموسوعات |
| محل نشر | بیروت، لبنان |
| سال نشر | 1379 ش |
| شابک | ۹۷۸-۶۰۰-۶۲۱۷-۸۷-۱ |
| شماره ملی | ۵۴۳۹۱۳۳ |
البحرین فی صدر الاسلام کتابی است که با زبان عربی به بررسی اوضاع تاریخی، اجتماعی و اقتصادی بحرین در دوره پیش و صدر اسلام میپردازد. این کتاب به قلم عبدالرحمن عبدالکریم العانی نوشته شده و انتشارات الدار العربية للموسوعات انتشار آن را به عهده داشته است[۱].
دربارهٔ کتاب
در معرفی این کتاب آمده است: «این کتاب تلاشی است برای بررسی اوضاع بحرین در صدر اسلام و تبیین تأثیر آن بر شکلگیری و گسترش حرکت خوارج. اثر حاضر در هفت فصل تنظیم شده است. در فصل نخست، شرایط جغرافیایی بحرین و نقش آن در زندگی ساکنان، تحولات اجتماعی و جهتگیری تاریخی منطقه بررسی میشود. فصل دوم به مطالعهٔ جمعیت، باورهای دینی و ساختار قبیلهای بحرین اختصاص دارد و قبایل ساکن، از جمله عبدالقَیس، تمیم، بکر بن وائل و اَزد، معرفی میشوند.
فصل سوم به شهرها و روستاهای بحرین در آستانهٔ ظهور اسلام میپردازد و در کنار آن، به وضعیت کنونی این مراکز نیز اشاره میکند. در فصل چهارم، اوضاع اقتصادی منطقه، شامل کشاورزی، صنعت، صید مروارید و ماهی، راههای ارتباطی و فعالیتهای تجاری، مورد بررسی قرار گرفته است.
در فصل پنجم، چگونگی گسترش مسالمتآمیز اسلام در بحرین و مکاتبات پیامبر اکرم(ص) با مردم این منطقه بررسی میشود. فصل ششم به نظام اداری و شیوهٔ ادارهٔ بحرین در قرن نخست هجری اختصاص دارد.
فصل هفتم به بررسی خوارج بحرین میپردازد و در آن، آغاز شکلگیری این جریان، زمینههای قبیلهای آن، گسترش نفوذ خوارج در بحرین، اهمیت این منطقه برای آنان، موضع مردم بحرین، نقش شرایط اجتماعی و سیاسی منطقه در تقویت یا تضعیف این حرکت، و نیز پیامدهای افول سیطرهٔ خوارج در بحرین تحلیل شده است».
فهرست کتاب
- هویة الکتاب
- المقدمة نطاق البحث و تحلیل المصادر
الفصل الأول: جغرافیة البحرین
- تحدید البحرین
- السطح و التضاریس
- السهل الساحلی و السباخ
- السهول الوسطی
- الصمان
- المیاه
- العیون و الأنهار
- الآبار والمناهل
- البحیرات
الفصل الثانی: السکان
- العرب
- الجالیات الأعجمیة فی البحرین
- الفرس
- السیابحة
- الزط
- الحیاة الدینیة فی البحرین قبل الإسلام
- الوثنیة
- النصرانیة
- الیهودیة
- المجوسیة
- الدیانة الأسبذیة (عبادة المخیلی)
الفصل الثالث: المدن والقری
- مدن البحرین
- قری أخری فی البحرین
الفصل الرابع: الحیاة الاقتصادیة
- الزراعة و المحاصیل الزراعیة
- الصناعة
- صناعة المنسوجات
- معقد البحرین
- الهجریة
- القطریة
- یتبین مما مر
- الملاحف
- الفوط
- الرماح
- السفن
- الخمور
- التجارة
- التجارة الداخلیة
- سوق هجر
- سوق المشقر
- التجارة الخارجیة
- التجارة مع الحجاز
- التجارة مع الیمامة
- التجارة مع البصرة
- التجارة مع فارس
- التجارة مع الهند
- التجارة البحریة
- الصید
- طرق المواصلات
- الطرق البریة
- طریق البحرین - البصرة
- طریق البحرین - الیمامة - مکة
- الطرق البحریة
الفصل الخامس: الفتح الإسلامی للبحرین
- وفادة عبد القیس علی الرسول(ص)
- الوفادة الأولی
- أسماء الوفد کما أوردهم ابن سعد
- من بنی عصر
- الوفادة الثانیة
- المراسلات بین الرسول(ص) و أهل البحرین
الفصل السادس: إدارة البحرین
- البحرین عند ظهور الإسلام
- الإدارة الإسلامیة فی القرن الأول الهجری
الفصل السابع: الخوارج فی البحرین
- الحرب بین نجدة و ابن الزبیر
- إخضاع شمال البحرین
- الخلاف بین نجدة و أتباعه
- عزل نجدة و مقتله و مبایعة أبی فدیک
- أقسام الموالی
- موالی العتاقة
- الموالی من الأعاجم
الملاحق
- الملحق الأول رسائل الرسول(ص) إلی البحرین
- کتب رسول الله(ص) إلی المنذر بن ساوی العبدی
- کتاب الرسول(ص) إلی اسیبخت بن عبدالله مرزبان هجر
- کتاب الرسول(ص) إلی الهلال صاحب البحرین
- کتاب الرسول(ص) إلی أهل البحرین
- کتاب الرسول(ص) و إلی أهل هجر
- کتاب الرسول(ص) إلی عبدالقیس
- کتاب الرسول إلی مجوس هجر
- الملحق الثانی ولاة البحرین فی القرن الأول الهجری
المصادر والمراجع
- المراجع العربیة القدیمة
- أولا: المخطوطات
- ثانیا: المراجع المطبوعة
- المصادر العربیة الحدیثة
- المقالات
- المصادر الأجنبیة
المحتویات
دربارهٔ پدیدآورنده
کتابهای وابسته
- ترجمه فارسی: بحرین در صدر اسلام