شمر بن ذی الجوشن در معارف و سیره حسینی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث شمر بن ذی الجوشن است. شمر بن ذی الجوشن از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: شمر بن ذی الجوشن در تراجم و رجال - شمر بن ذی الجوشن در تاریخ اسلامی - شمر بن ذی الجوشن در معارف و سیره حسینی - پرسش مرتبط نداردشمر بن ذی الجوشن از فرماندهان خشن و جنایتکار سپاه کوفه در حادثۀ کربلا و از قاتلان سید الشهدا (ع).
آشنایی اجمالی
ابو سابغه شمر بن ذی الجوشن ضباب بن کلاب بن ربیعة بن عامر بن صعصعة بن معاویة بن بکر بن هوازن بن منصور[۱]، از نقش آفرینان اصلی جنایات کربلاست. او زشترو[۲] و زشتکردار بود. شمر در جنگ صفّین، همراه امام علی (ع) با امویان جنگید و حتّی مجروح گشت؛ اما پس از آن، دچار سوء عاقبت شد و به هواداران آنان پیوست. گواهیِ وی بر ضدّ حجر بن عَدی، موجب شهادت این مرد بزرگ در مرج عذرا گردید. او همچنین در پراکندن کوفیان از اطراف مسلم، نقشی مؤثّر داشت و در واقعه کربلا موجب شد که ابن زیاد، پیشنهاد عمر بن سعد را نپذیرد و خود، مأموریت ابلاغ پیام تهدیدآمیز عبیداللّه به عمر بن سعد را ـ که دستور یورش همه جانبه به امام حسین (ع) و یارانش، یا واگذاری فرماندهی به شمر بود ـ به عهده گرفت. البته پس از آنکه عمر بن سعد، خود، فرماندهیِ جنگ با امام (ع) را پذیرفت، شمر، فرمانده جناح چپ سپاه شد.
شمر، هنگامی که جنگ تن به تن امام حسین (ع) را در اوج تنهایی و بییاوری دید و متوجّه شد که نمیتوان امام (ع) را در جنگِ تن به تن از پای در آورد، فرمان داد پیادگان و تیراندازان و سوارکاران، به یکباره بر ایشان یورش برند. نیز پس از آنکه امام (ع) بر زمین افتاد و خولی از بریدن سر ایشان هراسید، بنا بر برخی از گزارشها شمر بود که از اسب به پایین آمد و سر مبارک امام (ع) را از پیکر، جدا کرد و آنرا به وسیله خولی برای عمر بن سعد فرستاد. شمر همچنین به غلامش دستور داد تا همسر عبداللّه بن عمیر کلبی را به شهادت برساند. همچنین در حمله به خیمههای زنان و بردن اسیران و سرهای مطهّر شهیدان از عراق به سوی دربار شام، نقش اصلی را به عهده داشت. جنایات شمر به حدّی بود که امام حسین (ع)، او را نفرین نمود. وی در جریان قیام مختار، مجبور به فرار شد؛ اما در میان راه و در صحرای سوزان میان کوفه و بصره، گرفتار شد و در زد و خوردی کوتاه، زخمی گردید و بر طبق گزارشهایی، در همان جا به قتل رسید. گزارش دیگری هم میگوید: او را اسیر کردند و به سوی مختار فرستادند. مختار هم او را گردن زد و جنازه او را در روغن جوشان انداخت.[۳]
منابع
پانویس
- ↑ در نام ذی الجوشن، اختلاف است. برخی، او را شُرَحبیل، برخی، عثمان بن نَوفَل و برخی، اوس بن اَعوَر دانستهاند.
- ↑ او مبتلا به پیسی بوده است.
- ↑ محمدی ریشهری، محمد، گزیده دانشنامه امام حسین، ص ۷۴۹؛ محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص ۲۷۸.