بیعت غدیر

این مدخل زیرشاخهٔ بحث بیعت است. بیعت غدیر از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: بیعت غدیر در قرآن - بیعت غدیر در حدیث - بیعت غدیر در نهج البلاغه - بیعت غدیر در تاریخ اسلامی - بیعت غدیر در سیره پیامبر خاتم - پرسش‌های مرتبط

مقدمه

• رسول اکرم(ص) در بازگشت از آخرین حج خود در محلی به نام غدیر خم توقف کرد و فرمود: "کسانی که به جلو رفته‌اند، برگردند و کسانی که عقب مانده‌اند، برسند." وقتی جمعیت در آن محل جمع شدند، رسول خدا(ص) به طوری که همه حاضران صدای آن حضرت را می‌شنیدند، خطبه‌ای بیان فرمود و ضمن آن از پایان عمر شریف خویش خبر داد و پس از بیان حدیث ثقلین، دست حضرت علی(ع) را بالا برد و فرمود: "هر که من مولای اویم، این علی مولای اوست. خدایا! دوست بدار کسی را که او را دوست می‌دارد و دشمن بدار کسی را که با او دشمن است!" سپس آن حضرت دستور داد تا حاضران با حضرت علی(ع) بیعت کنند و به آن حضرت تبریک بگویند. وقتی رسول خدا(ص) به ابوبکر و عمر فرمود: "با علی به ولایت بعد از من بیعت کنید؟" آنها پرسیدند: "آیا این امر خدا و رسول است؟" رسول اکرم(ص) فرمود: "آیا امری به این عظمت امر غیر خداوند است؟ بله، امری به امر خدا و رسول خدا(ص) است و سپس آنها بیعت کردند. در این بیعت، علاوه بر تأکید بر ابراز وفاداری به پیامبر اکرم(ص) و دستورهای آن حضرت، اعطای حکومت و ولایت نیز دیده می‌شود؛ به ویژه در آنجا که رسول خدا(ص) به مردم دستور می‌دهد که با حضرت علی(ع) به ولایت بعد از ایشان بیعت کنند.
• بیعت، نوعی اعلام وفاداری و مشارکت مردم با حکومت و پشتیبانی مردم از حکومت است که اگر چنین پشتیبانی وجود نداشته نباشد، حکومت در خطر قرار می‌گیرد. پس، مشارکت مردم در پاسداری از حکومت، نقشی سرنوشت ساز دارد و ماهیت آن، تعهد، اطاعت و یاری است که در مقام اجرا و نه انتخاب، نقش اصلی را دارد و ما در سیره رسول اکرم(ص) چند نوع بیعت می‌بینیم؛ مانند:

1. بیعت دعوت؛
2. بیعت جهاد؛
3. بیعت امارت و ولایت.

• همه این بیعت‌ها به معنای اطاعت از خدا و رسول اکرم(ص) است؛ ولی هر یک ماهیتی جداگانه دارد.بیعت، دعوت، به معنای تعهد به پاسداری از دعوت و پایداری در مقابل تهاجم‌ها و مبارزه‌طلبی‌های جاهلیت است. بیعت جهاد، تعهد به اطاعت از امر نظامی و تحمل تلخی‌ها و مشکلات نبرد است. و بیعت امارت، به معنای تعهد به قبول امارت و ولایت و اعتراف به حق اطاعت برای حاکم است.

جستارهای وابسته

• غدیر خم

منابع

• فرخی، محمد رضا، فرهنگنامه سیره پیامبر اعظم