امامتپدیا:سرشناسه
بخش آغازین یا سرشناسه
مقدمه با بخشی شروع میشود که به سرشناسه معروف است. شناسه یا بخش آغازین و یا پیش درآمد بخش ابتدایی مدخل است (همان بخشی که بالای فهرست مطالب میآید) که دید کلی از مقاله ارائه میدهد و اهمیت و جایگاه موضوع را روشن و مهمترین نکات را ذکر میکند. اصولا سرشناسه پس از نوشتن مدخل، نگاشته میشود. بسیاری از کاربران فقط سرشناسه را میخوانند؛ لذا این بخش باید بینیاز از سایر بخشها باشد و نکات اصلی را پوشش دهد. سرشناسه نباید مخاطب را به لب چشمه ببرد و تشنه باز گرداند؛ یعنی اینکه بگوید اطلاعات مهمی هست که در بخشهای آتی مقاله خواهد آمد. سبک نوشتن باید آسانفهم و به گونهای باشد که خواننده به خواندن بقیۀ متن ترغیب شود.
بخش آغازین باید چکیدهوار نکات مهمی را که در مقاله به آنها اشاره شده است، ذکر کند. سرشناسه باید به گونهای باشد که در پایان بتواند به صورت چکیدهای از مقاله روی پای خویش بایستد. اهمیت آسانفهمی متن در اینجا بیش از بخشهای دیگر مقاله است. باید توجه داشت، مطلبی که در مدخل نیامده است، به هیچ وجه نباید در سرشناسه بیاید. از نوشتن بندهای طولانی مملو از جزئیات نیز باید پرهیز شود. درازای مناسب بخش آغازین بستگی به درازای کل مقاله دارد. به عنوان یک توصیه کلی، بخش آغازین نباید طولانیتر از سه تا چهار خط باشد. مسلماً مقالههای طولانی پیرامون موضوعات مهم میتوانند پیشدرآمدهای طولانیتری هم داشته باشند. از آنجا که شناسه برآیندی از اصل مقاله است، نباید در آن به منابع ارجاع داد و تمامی آدرسدهیها باید در سایر بخشها صورت گیرد.
بخشهای سرشناسه
هنگام سرشناسه نویسی این موارد میتواند به شما کمک کند (در مواردی فقط بعضی از این کارها در سرشناسه انجام میشود):
- زمینه: توضیح مقوله یا رشتهای که مفهوم متعلق به آن است به گونه ای که مخاطب پس از خواندن بند اول موضوع کلی آن مقاله را بفهمد. به عنوان مثال برای مدخل امر بین الأمرین میتوان اینگونه شروع کرد: امر بین الاَمرَین، اصطلاحی کلامی و از عقاید خاص امامیه در مسئله جبر و اختیار انسان است و یا برای مدخل عدم تحریف قرآن میتوان اینگونه شروع شود: عدم تحریف قرآن یا تحریفناپذیری قرآن، از اعتقادات عموم مسلمانان و فِرَق اسلامی که بر اساس آن، قرآنی که در دست مسلمانان است، دقیقاً همان است که بر پیامبر(ص) وحی شده و نه چیزی به آن افزوده و نه از آن کم شده است.
- توضیح: معنای ژرفتر و با جزئیات بیشتری از عنوان
- مقایسه: رابطهاش با موضوعاتی دیگر چیست (اگر نیاز است): مثلا برای مدخل احتیاط واجب در بخش شناسه مقایسه ای با احتیاط مستحب نیز صورت گیرد.
- انتقاد: اگر انتقاد برجسته و قابلی از آن شده است، ذکر کنید.
اندازه سرشناسه
درازای مناسب بخش آغازین بستگی به درازای کل مقاله دارد. به عنوان یک توصیهٔ کلی بخش آغازین نباید طولانیتر از سه تا چهار بند باشد. مسلماً مقالههای خیلی دراز پیرامون موضوعات مهم میتوانند که پیشدرآمدهای طولانیتری هم داشته باشند. این پیشنهادهای بخصوص مطرح شدهاست:
سبک چکیدهگویی و سبک اخباری میتوانند به نوشتن مقدمهای مختصر که به عنوان مقالهای استوار به خود هم باشد، مدد رسانند.
نمونه سرشناسه ضعیف و خوب
نمونه یک شناسه ضعیف
توجه:
- این شناسه متعلق به مدخل امامت است.
- در بخش بعدی اصلاح این شناسه می آید.
امامت به معنای رهبری و پیشوایی است. امامت، منصب و مقامی که از سوی خداوند به بعضی انسانهای پاک و دانا و شایسته داده میشود که مردم را به راه خدا هدایت کنند. در اسلام، برای تداوم مسؤولیت پیامبر خدا(ص) در بُعد حکومتی و دینی، امامت و وصایت قرار داده شده تا مردم پس از پیامبر، از امام تبعیّت کنند و رسول خدا(ص) و امامان پس از خویش را با نام و مشخصات تعیین کرده است. امامت یکی از اصول اعتقادی شیعه است و از سوی خدا و پیامبر(ص) است نه به انتخاب مردم. علم و عصمت از جمله شرایط آن است و امام، حق ولایت بر مردم دارد و حجت الهی بر همگان است. پذیرش امامتِ امامانِ معصوم واجب است و نشانه اطاعت از خدا و پیامبر است و هر کس بدون عقیده و ایمان به امامت امامِ معصوم بمیرد، به مرگ جاهلیت مرده است. امام رضا(ع) میفرماید: «إِنَّ الْإِمَامَةَ خِلَافَةُ اللَّهِ وَ خِلَافَةُ الرَّسُولِ» امامت، جانشینی خدا و جانشینی پیامبر است[۱]. روشن است کسی که به جای خدا و رسول بر مردم حکومت میکند، باید پاک و عادل و شبیه پیامبر در کمالات و فضایل باشد. به پیروان این عقیده، امامیه و شیعه گفته میشود[۲].
دلایل ضعف:
- شروع نامناسب
- منبع داده شده است.
- زیاده گویی در شناسه: مثلا آوردن این حدیث: امام رضا(ع) میفرماید: «إِنَّ الْإِمَامَةَ خِلَافَةُ اللَّهِ وَ خِلَافَةُ الرَّسُولِ» امامت، جانشینی خدا و جانشینی پیامبر است.
- جامع نیست مثلا به اختلاف شیعه و اهل سنت در مسئله امامت اشارهای نشده است.
نمونه یک شناسه قوی
از آنجا که شناسه اصولا پس از نوشتن مدخل نگاشته می شود، و اینکه مقاله امامت آماده نیست لذا یک شناسه ایده آل را نمیتوان به نمایش گذاشت. اما میتوان شناسه بالا را در دو خط به صورت زیر اصلاح نمود.
امامت به معنای رهبری و پیشوایی، مقامی الهی است که به بعضی انسانهای شایسته داده میشود تا مردم را به راه خدا هدایت کنند. امامت از اصول اعتقادی شیعه است و اهمیت آن تا حدی بوده که شیعه را امامیه نیز نامیدهاند. پذیرش امامت امامان معصوم واجب و از نشانههای اطاعت از خدا و پیامبرش شمرده میشود. (این شناسه جامع نیست و باید کامل شود)
سیستم نمره دهی به سرشناسه ها
- ما قلّ و دلّ (۳ نمره)
- جامعیت (۳ نمره)
- مستندسازی تک تک گزارهها (۳ نمره)
- رواننویسی و جذابیت (۲ نمره)
- مخاطبشناسی (۳ نمره)
- برتری بر رقیب (۳ نمره) (مقایسه با کتاب های: "فرهنگ شیعه"؛ "فرهنگ اصطلاحات علم کلام"؛ "دانشنامه کلام آیت الله سبحانی"؛ "دائرة المعارف قرآن کریم"؛ "دانشنامه معاصر قرآن" و دو سایت: "ویکی شیعه" و "ویکی فقه".
- اشاره به اقسام و استدلالات به طور فهرستوار (۳ نمره)
پانویس
- ↑ اصول کافی، ج۱، ص۲۰۰.
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگنامه دینی، ص۳۲.