ام‌خلف همسر مسلم بن عوسجه

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت

مقدمه

ام‌خلف از زنان فاضل و برجسته شیعه در قرن اول هجری و از اصحاب امام حسین(ع) است. همسرش مسلم بن عوسجه بن ثعلبه از اصحاب پیامبر اکرم، امیرالمؤمنین علی، امام حسن و امام حسین(ع) بود. ثمره این ازدواج پسری به نام خلف بود. مسلم از قرّاء و محدثان و از شخصیت‌های محترم بود و چندین بار قرآن را در نزد امیرالمؤمنین فراگرفت و ازاین‌رو او را از قراء، عباد، زهاد و موثقان برشمرده‌اند. وی از اصحابی بود که از حضرت رسول(ص) حدیث نقل کرد و در فتوحات صدر اسلام به ویژه فتح آذربایجان شرکت داشت. همچنین در تمامی جنگ‌ها در خدمت امیرالمؤمنین علی(ع) جهاد کرد و از خود دلیری‌ها نشان داد. مسلم از مردان کوفه بود که به امام حسین(ع) نامه نوشت و ایشان را به کوفه دعوت کرد و به عهدش هم وفا کرد. در زمان نهضت مسلم بن عقیل او از نمایندگان و وکلای آن حضرت در کوفه بود که به ثبت اسامی بیعت کنندگان و جمع وجوه و صرف در موارد نیاز شرعی از جمله خرید اسلحه برای مقابله با یزید و سپاه او و امثال آن می‌پرداخت. به نوشته سماوی، مسلم بن عوسجه و حبیب بن مظاهر در کوفه برای امام حسین(ع) بیعت می‌گرفتند[۱]. پس از شهادت مسلم و هانی خاندان حبیب بن مظاهر و مسلم بن عوسجه آن دو را پنهان کردند تا اینکه مخفیانه از شهر گریختند. در این سفر همسرش ام‌خلف فرزندش خلف و کنیزش نیز با آنان بودند و در روز ششم محرم در کربلا به امام حسین(ع) پیوستند آمدن آنان شوقی فراوان در کاروان امام به وجود آورد چندان که حضرت زینب(س) برای آنان سلام فرستاد. مسلم و حبیب از این سلام سخت گریستند. مسلم در واقعه عاشورا نقشی مؤثر و مفید داشت.

پس از شهادتش امام حسین(ع) به همراه حبیب بن مظاهر بر بالین او حاضر شدند و چند لحظه پیش از شهادت با او سخن گفتند. امام برای او آمرزش خواست و این آیه را تلاوت فرمود: ﴿فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلًا[۲]. حبیب به او گفت: ای مسلم شهادت تو بر من دشوار است تو را به بهشت بشارت می‌دهم می‌‌دانم فاصله‌ای نخواهد شد که من هم به تو ملحق می‌شوم. اما اگر حرف و وصیتی داری در خدمت تو هستم. مسلم گفت: خداوند تو را به خیر بشارت دهد. أَنَا أُوصِيكَ بِهَذَا رَحِمَكَ اللَّهُ أَنْ تَمُوتَ دُونَهُ‌ در راه نواده رسول خدا لحظه‌ای آرام نگیر و از بذل جان و ریختن خون دریغ مدار. حبیب گفت: به خدا سوگند در راه او جان می‌دهم و مسلم به شهادت رسید[۳]. بنا به نقلی پس از شهادت مسلم پسرش خلف نیز با اذن امام به میدان شتافت و به شهادت رسید[۴]. ام‌خلف همراه کاروان اسرا به کوفه رفت[۵].

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

  1. ابصارالعین فی انصار الحسین(ع)، ص۱۰۲.
  2. «برخی از آنان پیمان خویش را به جای آوردند و برخی چشم به راه دارند و به هیچ روی (پیمان خود را) دگرگون نکردند» سوره احزاب، آیه ۲۳.
  3. ر.ک: تاریخ طبری، ج۵، ص۴۳۵-۴۳۹؛ الارشاد، ج۲، ص۴۵۵-۴۵۶؛ نهایة الأرب، ج۷، ص۴۳۵-۴۳۹.
  4. ریاحین الشریعه، ج۳، ص۳۰۵؛ اعلام النساء المؤمنات، ص۱۷۴.
  5. محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۲۴۴.