بحث:امام صادق در تاریخ اسلامی
مقدمه
امام جعفر بن محمد(ع)، پیشوای ششم شیعیان، به سال ۸۰[۱] یا ۸۳ ق. در مدینه دیده به جهان گشود. آن حضرت تا چهارده سالگی زیر نظر جد بزرگوارش، امام سجاد(ع)، پرورش یافت و پس از رحلت آن حضرت، ۲۳ سال دیگر از عمر خود را با ارشاد و راهنمایی پدرش، امام محمد باقر(ع)، سپری کرد که دستاوردی گرانسنگ از دانش و معرفت و فضل و دینداری و تقوا برای آن حضرت فراهم کرد[۲]. پس از رحلت امام محمد باقر(ع) آوازه فضل و دانش آن حضرت در اطراف و اکناف سرزمینهای اسلامی پیچید و در نتیجه، دانشجویان و علاقهمندان از هر طرف به سوی آن امام(ع)روانه مدینه شدند. بنا بر گفته یعقوبی، دانش و آگاهی مذهبی آن حضرت چنان بود که دانشمندان زمان هرگاه سخنی از قول وی نقل میکردند، با لفظ «عالم» از او یاد میکردند[۳]. دوران امامت امام جعفر صادق(ع)از ۱۱۴ یا ۱۱۷ آغاز شد و تا ۱۴۸ ق. ادامه یافت. از آنجا که بخش عظیمی از امامت آن حضرت همزمان با گسترش دعوت عباسی و درگیریهای سیاسی و نظامی خاندانهای اموی و عباسی بود، بهترین و مناسبترین موقعیت برای تقویت پایههای اعتقادی و مذهبی تشیع فراهم گردید و امام(ع) با استفاده از این موقعیت، بزرگترین نقش را در گسترش افکار و اندیشههای شیعی و پرورش شاگردان در رشتههای مختلف علوم اسلامی ایفا کرد. از همین روست که آن حضرت ظاهراً در جریانات سیاسی و درگیریهای طایفهای قدرت طلبان مشارکت نکرد و با این همه، هیچگاه از آسیب و بازخواست خلفای ستمگر اموی و عباسی در امان نماند. بنابر روایت ابن عبد ربه، منصور عباسی در مدینه آن حضرت را احضار کرد و با خشم و تندی بدو گفت: «خدا مرا بکشد، اگر تو را نکشم»[۴]. همچنین به دنبال قیام نفس زکیه، شخصی نزد منصور از امام(ع) سعایت کرد و او را به دست داشتن در قیام محمد متهم کرد؛ از اینرو منصور امام(ع)را به عراق فرا خواند و پس از مذاکره با آن حضرت، او را با احترام به مدینه باز گرداند[۵]. از همین روست که برخی از شیعیان گفتهاند که کارگزار منصور عباسی در مدینه به فرمان وی آن امام را در سال ۱۴۸ ق به شهادت رساند با اینهمه برخی دیگر از منابع شیعی و عموم منابع تاریخی خبر از وفات آن حضرت دادهاند[۶].[۷]
منابع
پانویس
- ↑ صفدی، صلاح الدین، الوافی بالوفیات، ج۱۱، ص۱۲۷.
- ↑ درباره فضل و دانش آن حضرت، نک: موسوعة الملل والنحل، ص۷۱؛ تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۳۸۱؛ الوافی بالوفیات، ج۱۱، ص۱۳۷.
- ↑ نک: تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۳۸۱.
- ↑ العقد الفرید، ج۱، ص۲۴۵.
- ↑ مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۱۱، ص۶۵.
- ↑ تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۳۸۱؛ محمد بن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج۲، ص۳۸۴؛ الوافی بالوفیات، ج۱۱، ص۱۲۷؛ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الارشاد، ص۲۷۱.
- ↑ خضری، سید احمد رضا، تاریخ خلافت عباسی از آغاز تا پایان آل بویه ص ۴۲.