بکر بن محمد بن ابراهیم
بکر بن محمد بن ابراهیم از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: بکر بن محمد بن ابراهیم در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
بکر بن احمد بن محمد بن ابراهیم بن زیاد بن موسی بن مالک اشج عصری قصری[۱]، معروف به غلام خلیل محلمی[۲]، از رجال امامیه است. نجاشی وی را از اصحاب و راویان امام جواد(ع) برشمرده و در طبقه راویان آن حضرت قرار دارد[۳]. با این حال، در اسناد روایات موردی یافت نشده که وی مستقیماً از آن حضرت روایت کرده باشد، بلکه از امام حسن عسکری(ع)[۴]، زید بن موسی[۵] برادر امام رضا(ع)[۶] و فاطمه دختر امام رضا(ع)[۷] روایت کرده است و دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان احمد بن فضیل اهوازی، علی بن محمد بن عیینه و حسین بن احمد بن فضل میباشند[۸].
درباره شخصیت بکر بن احمد، علما و رجالنویسانی چون نجاشی و ابن غضائری، و به پیروی از آنها علامه حلی و ابن داود، وی را محدثی ضعیف دانستهاند[۹]. ابن غضائری درباره او تصریح کرده است که وی روایات غریب نقل کرده، بر مجاهیل اعتماد میکند و وضعیت اعتقادی او مبهم است[۱۰]؛ ابن حجر عسقلانی از رجالیان اهل سنت نیز به نقل از نجاشی او را ضعیف شمرده است[۱۱]. با این حال، بر اساس شواهد و تحلیلهای موجود، مراد از روایات غریب در این نقدها، احادیثی است که راوی درباره مقامات و فضائل اهل بیت(ع) نقل کرده و غلوآمیز تلقی نمیشوند. همچنین نقل حدیث از راویان ضعیف و مجهول، به خودی خود با وثاقت شخصی راوی منافاتی ندارد. افزون بر این، نفسِ ذکر نام وی در رجال نجاشی قرینهای بر امامی بودن و صحت عقیده او تلقی شده است.
از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتابهای «الطهاره»، «الصلاة»، «الزکاة» و «المناقب» از آثار اوست[۱۲].[۱۳]
منابع
پانویس
- ↑ «... حدثنا علی بن محمد عیینة، قال: حدثنی أبو الحسن بکر بن أحمد بن محمد بن إبراهیم بن زیاد بن موسی بن مالک الأشج العصری، قال: حدثتنا فاطمة بنت علی بن موسی الرضا(ع)، قالت: سمعت أبی علیا یحدث، عن أبیه، عن جعفر بن محمد، عن أبیه و عمه زید، عن أبیهما علی بن الحسین عن أبیه و عمه، عن علی بن أبی طالب(ع) قال: لا یحل لمسلم أن یروع مسلما». عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۷۰، ح۳۲۷.
- ↑ ... حدثنی الحسین بن أحمد بن الفضل إمام جامع أهواز، قال: حدثنا بکر بن أحمد بن محمد بن إبراهیم القصری غلام الخلیل المحلمی.... عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۱۳۱، ح۱۳.
- ↑ روی عن أبی جعفر الثانی(ع). رجال النجاشی، ص۱۰۹، ش۲۷۸.
- ↑ ر.ک: عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۱۳۹، ح۱۵.
- ↑ یعنی زید بن موسی بن جعفر(ع) برادر امام رضا(ع) معروف به زید النار.
ابن خلکان: زید بن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن أبی طالب أخو علی بن موسی الرضا لما انصرف الطالبیون عن البصرة و تفرقوا فتواری بعضهم بالکوفة و بعضهم ببغداد و صار بعضهم إلی المدینة و کان زید ممن تواری فطلبه الحسن بن سهل طلبا حثیثا حتی أخذه فأراد قتله فأشیر علیه بترکه فحبسه ببغداد فلما بایع الناس المأمون لعلی بن موسی الرضا کتب إلی الحسن بإطلاقه و حمله إلی الرضا أخیه مکرما فلما جیء به إلیه عاتبه فی خروجه و وعظه و سأله المأمون فی أمره فعفا عنه وعاش إلی آخر خلافة المتوکل و کانت مرتبته فی دار السلطان جلیلة و کان ینادم المنتصر و کان فی لسانه بذاء و مات بسر من رأی فی حدود الخمسین و المائتین. الوافی بالوفیات، ج۱۵، ص۳۷. - ↑ ر.ک: عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۱۳۱، ح۱۳.
- ↑ ر.ک: عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۷۶، ح۳۲۷.
- ↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۹، ص۲۰۳؛ رجال النجاشی، ص۱۰۹، ش۲۷۸؛ عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۷۰، (ح ۳۲۷) و ص۱۳۱، (ح۱۳).
- ↑ "وهو ضعیف" ر.ک: رجال النجاشی، ص۱۰۹، ش۲۷۸؛ ر.ک: خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۲۰۸، ش۴؛ ابن داود، الرجال، ص۴۳۱، ش۷۸.
- ↑ ر.ک: ابن الغضائری، الرجال، ص۴۴، ش۲۰.
- ↑ لسان المیزان، ج۲، ص۴۶، ش۱۷۱.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۰۹، ش۲۷۸.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۶۰۴-۶۱۳.