حرمت رانت در فقه شیعه (مقاله)

حرمت رانت در فقه شیعه عنوان مقاله‌ای است با زبان فارسی که به بررسی رانت‌خواری و آثار سوء و پیامدهای مخرب آن برای حکومت و اجتماع اسلامی می‌پردازد. این مقاله ۲۲ صفحه‌ای به قلم محمد حسین رضایی و احمد احمدی تبار نگاشته شده و در نشریه گفتمان فقه حکومتی (شماره ۹، پاییز و زمستان ۱۴۰۰) منتشر شده است[۱].

حرمت رانت در فقه شیعه
رتبه علمیعلمی پژوهشی
زبانفارسی
نویسندگان
موضوع
مذهبشیعه
منتشر شده درنشریه گفتمان فقه حکومتی
محل نشرایران
تاریخ نشرپاییز و زمستان ۱۴۰۰
شماره۹
تعداد صفحات۲۲
شماره صفحاتاز صفحه ۱۰۳ تا ۱۲۴ مجله
ناشر الکترونیکپایگاه تخصصی مجلات نور

چکیده مقاله

نویسنده در چکیده مقاله خود می‌نویسد: «رانت‌خواری و کسب ثروت‌های بادآورده در سایه این پدیده، بر دیگر فسـادهای اداری نقش مادر را ایفا می‌کند. رانت اعم از رانت‌های اقتصادی، اطلاعاتی، سیاسی، قضایی و ماننـد آن هیچ‌گونـه ارتبـاطی بـا شایسـتگی‌های ذاتـی و اسـتعدادهای فـردی نـدارد و از مصـادیق و نمونه‌های فساد اداری در بدنه اجرایی حکومت‌ها به شمار می‌آیـد. در اسـلام سـوء‌اسـتفاده از موقعیت و قدرت، به شدت نکوهش شده است؛ زیرا ویژه‌طلبی خلاف فطرت انسانی و عدالت اجتماعی است. استفاده و بهره‌مندی نابرابر مسئولان حکومتی از اموال و امکانات عمومی، آثار سوء و پیامدهای مخربی از جمله انحصار و انباشـت ثـروت، ایجـاد فقـر و پیـدایش اخـتلاف معیشتی، ضعف اقتصادی و ناکارآمدی نظام اجرایی، اشـرافی‌گری، تضـعیف روح معنویـت و اضمحلال و تباهی برای حکومت و اجتماع اسلامی را در پی دارد. اصـطلاح رانـت‌خواری در منابع فقهی اگرچه در معنای مورد نظر بحث نشده است، ولی تحت عناوین کلـی دیگـر نظیـر لزوم عدالت و نفی تبعیض، حرمت ظلم بر عباد، اکل مال بـه باطـل و تصـرف غیرمشـروع در بیت‌المال مورد اشاره قرار گرفته است. در اسلام حرمت هرگونه رانت و کسب منـافع مـادی یـا غیر مادی خارج از چارچوب شرع و قانون، از باب ظلم بر عباد، اکل مال بـه باطـل، تبعـیض، لزوم رعایت انصاف، اعانه بر اثم و حرمت پارتی‌بازی، روشن و واضح است. تصرف در اموالی که با رانت به دست می‌آید علاوه بر حرمت، ضمانت شرعی نیز دارد».

فهرست مقاله

  • چکیده
  • مقدمه
  1. مفهوم رانت
  2. انواع رانت
    1. رانت اقتصادی
    2. رانت اطلاعاتی
    3. رانت سیاسی
    4. رانت قضایی
  3. ادله حرمت رانت
    1. ظلم بر مردم
      1. حرمت ظلم از باب تبعیض
      2. حرمت ظلم از باب عدم رعایت انصاف در حق مردم
    2. اکل مال به باطل
    3. اعانه بر ظلم
    4. فساد
      1. بررسی سندی و دلالی روایت
    5. حرمت پارتی‌بازی و خویشاوندسالاری
  4. حکم وضعی رانت‌خواری
  5. نتیجه

دربارهٔ پدیدآورنده

محمد حسین رضایی (پدیدآورنده)
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.
احمد احمدی تبار (پدیدآورنده)
 
احمد احمدی تبار

حجت الاسلام و المسلمین احمد احمدی تبار (متولد ۱۳۳۹ش، قم)، تحصیلات علمی خود را پیگیری کرد. قائم مقام و مشاور عالی دبیرکل و معاون امور فرهنگی مجمع جهانی اهل بیت(ع) و رئیس گروه فقه خانواده دانشگاه بین‌المللی المصطفی(ص) از جمله فعالیت‌های اجرایی وی می‌باشد. او علاوه بر تدریس در حوزه‏‌ علمیه و دانشگاه، تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله را به رشته تحریر درآورده است. «اختصاصات فقهی شیعه»، «درسنامه اختصاصات فقهی شیعه»، «شرایط فقهی چندهمسری و ابهامات قانونی آن»، «خانواده مطلوب از دیدگاه قرآن کریم» و

«حرمت رانت در فقه شیعه» برخی از این آثار است.[۲]

پانویس

دریافت متن