خزیمة بن ثابت انصاری دیگر
خزیمة بن ثابت انصاری دیگر از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: خزیمة بن ثابت انصاری دیگر در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ابن حجر[۱] نام وی را به عنوان شخص دیگری به جز خزیمة بن ثابت انصاری ذوالشهادتین، در شمار صحابه آورده است، مستند وی نقل ابن عساکر[۲] از طریق سیف بن عمر از حکم بن عتیبه است که هنگامی که از وی سؤال شد، آیا خزیمة بن ثابت ذوالشهادتین در جنگ جمل حاضر بود؟ پاسخ داد: نه! آن کسی که در جمل حضور داشت، خزیمة بن ثابت دیگری بود؛ زیرا ذوالشهادتین در زمان عثمان از دنیا رفت[۳]. اما خطیب بغدادی در کتاب موضح اوهام الجمع والتفریق چنین سخنی را وهم دانسته و گوید: اجماع همه علمای سیره و تاریخ این است که ذوالشهادتین در جنگ صفین، همراه امام علی(ع) به شهادت رسیده است، از سوی دیگر سخن سیف بن عمر هنگامی که مخالف نظر دیگران باشد، معتبر نیست.
با توجه به اینکه سیف بن عمر ضبی از جمله راویان دروغپردازی است که به شدت در منابع رجالی اهل سنت تضعیف شده[۴] و بررسی محتوای روایاتی که وی نقل کرده، به وضوح نشان از جهتگیری وی در دفاع از حکومت خلفا و رد فضایل اهل بیت دارد[۵]؛ در مورد موضوع این مدخل هم روشن است که وی برای اینکه فضیلت حضور و شهادت خزیمة بن ثابت ذوالشهادتین را در جنگ صفین منکر شود، با جعل عنوان فردی با همین نام، آن را به عنوان یک خزیمة بن ثابت انصاری دیگر معرفی کرده است[۶]. نکته عجیب این است که ابن حجر با اینکه سخن خطیب بغدادی مبنی بر اینکه هیچ کسی در میان صحابه غیر از ذوالشهادتین نیست که نامش خزیمة بن ثابت باشد، را قبول میکند، اما با این حال، نام عنوان این مدخل «خزیمة بن ثابت انصاری دیگر» را به جای اینکه در قسم چهارم الاصابه (توهمات صحابهنگاران) بیاورد، در قسم اول کتابش که مخصوص نام صحابه است، آورده است.[۷]
منابع
پانویس
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۲۴۰.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ج۱۶، ص۳۷۱.
- ↑ نیز ر.ک: سیف بن عمر، الفتنة و وقعة الجمل، ص۱۱۰.
- ↑ ابن ابیحاتم، الجرح والتعدیل، ج۴، ص۲۷۸؛ ابن حبان، المجروحین، ج۱، ص۳۴۵؛ ابونعیم، کتاب الضعفاء، ص۹۲.
- ↑ بنگرید: عسکری، یکصد و پنجاه صحابی ساختگی، ج۱، ص۹۰ به بعد.
- ↑ برای اطلاع بیشتر ر.ک: عسکری، یکصد و پنجاه صحابی ساختگی، ج۳، ص۲۱۵ به بعد و نیز ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۰، ص۱۰۹.
- ↑ قلیچ، رسول، مقاله «خزیمة بن ثابت انصاری دیگر»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۲۳۷-۲۳۸.