شیعه در معارف مهدویت
این مدخل زیرشاخهٔ بحث شیعه است. شیعه از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: شیعه در لغت - شیعه در قرآن - شیعه در کلام اسلامی - شیعه در تاریخ اسلامی - شیعه در معارف و سیره نبوی - شیعه در معارف و سیره حسینی - شیعه در معارف مهدویت - شیعه در فقه سیاسی - شیعه در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی - شیعه از دیدگاه اهل سنت - پرسش مرتبط نداردمقدمه
شیعه، فرقه یا گروهی را گویند که امر یگانهای داشته باشند. "شیعة الرجل"؛ یعنی، دوستان و یاران مرد. جمع آن اشیاع و شیع به معنای مثل و مانند و فرقهها نیز آمده است[۱]. واژه شیعه به صورت مفرد چهار بار در قرآن آمده است[۲].
شیعه در اصطلاح به پیروان حضرت علی(ع) و خاندانش و کسانی گفته میشود که به جانشینی بلافصل آن حضرت بعد از پیامبر اسلام(ص) و نص ولایت او در غدیر خم از طرف پیغمبر معتقد میباشند. در سخنان رسول اکرم(ص) و حضرت علی و دیگر امامان(ع) و نویسندگان کتابهای ملل و نحل، این کلمه به کار رفته است.
جابر بن عبد اللّه انصاری گوید: پیش پیامبر(ص) بودم که امام علی(ع) از دور نمایان شد. پیامبر(ص) فرمود: "سوگند به کسی که جانم به دست او است! این شخص و شیعیانش، در قیامت رستگار خواهند بود". ابن عباس نیز گوید: " وقتی آیه ﴿إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ﴾[۳] نازل شد، پیغمبر(ص) به حضرت علی(ع) فرمود: "مصداق این آیه، تو و شیعیانت میباشید که در قیامت خشنود خواهید بود و خدا هم از شما راضی است"[۴].
روایات پرشمار دیگری نظیر روایت یاد شده از بزرگان اهل سنت مانند طبرانی، احمد بن حنبل و دار قطنی به وسیله ابن حجر، ابن اثیر، سیوطی و دیگران نقل شده است. حضرت علی(ع) در نامهای مینویسد: "این نامه از بنده خدا، علی امیر المؤمنین(ع) است به شیعه خود از مؤمنان و مسلمانان؛ چه خدا میگوید: ﴿وَ إِنَ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْراهِيمَ﴾[۵]. و آن، نامی است که خدای متعال آن را در قرآن شرافت بیان داده است، و شما شیعه پیامبر(ص) هستید؛ چنانکه ابراهیم نیز از شیعیان او است، نامی است غیر مختص و امری سابقهدار است"[۶].
شیخ مفید، به سند خود از امام باقر(ع) از ام سلمه نقل میکند که گفت: از رسول خدا(ص) شنیدم فرمود: بیگمان علی و شیعه او رستگار میباشند. و به اسناد خود، سه حدیث دیگر در همان فصل در این باره نقل کرده است[۷]. از امیر المؤمنین علی(ع) نیز در منابع مختلف ـ از جمله نهج البلاغه ـ چند روایت در این باره نقل شده است.
به هرحال، عنوان شیعه برای پیروان علی(ع) مشهور شده و این عنوان، ویژه کسانی شد که به امامت علی(ع) و جانشینی او پس از پیامبر باور دارند، و امامت یازده نفر از فرزندان معصومش را که آخرین آنها حجت بن الحسن(ع) است، معتقدند و به کسانی که دارای چنین عقیدهای باشند، شیعه اثنا عشری و شیعه امامیه اطلاق میشود[۸].
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ ابن منظور، لسان العرب، ج ۸، ص۱۸۸.
- ↑ ر.ک: سوره مریم، آیه۶۹؛ سوره قصص، آیه۱۵؛ سوره صافات، آیه۸۳.
- ↑ بیگمان آنانکه ایمان آوردهاند و کردارهایی شایسته کردهاند، بهترین آفریدگانند؛ سوره بینه، آیه ۷.
- ↑ ر.ک: سیوطی، الدر المنثور، ج ۱۱، ص۳۷۹.
- ↑ سوره صافات، آیه ۸۳.
- ↑ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۳، ص۷.
- ↑ شیخ مفید، الارشاد، ص۲۵.
- ↑ سلیمیان، خدامراد، فرهنگنامه مهدویت، ص۲۸۰ ـ ۲۸۲.