نویسندگان در چکیده مقاله خود مینویسند: «ولایت تکوینی، امری نوظهور در تاریخ کلام شیعه است که تحت تاثیر عوامل مختلف شکل گرفته و دستخوش تغییر و تطور مفهومی شده است. برای نیل به تصویری روشن از سیر شکلگیری و تطور این ایده در طول تاریخ، بازخوانی آموزه ولایت تکوینی و بررسی تاریخ شکلگیری و تحولات آن ضروری مینماید. با مراجعه و واکاوی متون معاصر، در مییابیم که اولین کاربرد این اصطلاح به قرن 13 باز میگردد و پس از آن شاهد رواج و گسترش این ایده در میان متفکرین معاصر شیعه هستیم. از آراء و نظریات موجود میتوان نوعی نگاه طیفی به اندیشه ولایت تکوینی را یافت. در این نگاه، یک سر طیف افرادی هستند که اندیشه ولایت تکوینی را به «معنای کامل و جامع» آن پذیرفتهاند (رویکرد حداکثری به ولایت تکوینی) و در سر دیگر طیف افرادی هستند که به «انکار» ولایت تکوینی میپردازند (رویکرد انکاری) و اما در این بین افراد زیادی هستند که ولایت تکوینی را با «حدود مشخص و با قیود خاصی» میپذیرند (رویکرد میانه به ولایت تکوینی) قدر مشترک همه تعاریف ولایت تکوینی بین منکرین و مؤیدین آن، البته با چشم پوشی از وسعت دایره این قدرت و نیز چشم پوشی از وجود اراده اصیل نزد صاحب ولایت و یا واسطه بودن وی برای اراده الهی، قدرت تکوینی بر تصرف است. اختلافات حول این مفهوم نیز به دلایلی چون، عدم وجود مفهومشناسی دقیق از این واژه؛ نا مشخص بودن حدود تعریفی که از ولایت تکوینی ارایه میدهند و نامشخص بودن این مسیله که آیا اثبات امکان ولایت تکوینی دلیلی بر ثبوت آن میتواند باشد یا خیر؛ باز میگردد».
قاسم جوادی
آقای قاسم جوادی (متولد ۱۳۳۵ ش، پاکدشت)، در کنار دروس متداول حوزوی تحصیلات آکادمیک خود را در دوره دینشناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی پیگیری کرد. او علاوه بر تدریس دروس حوزوی و دانشگاهی به راهنمایی و مشاوره پایاننامههای دانشجویان نیز مشغول است و تاکنون چندین کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «سير نگارشها در احاديث موضوع»، «نگاهى به التعليقة على الكافى ميرداماد» و «رابطه توحید و ولایت در آیات و روایات» برخی از این آثار است.[۳]
