طمع در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = طمع | |||
| عنوان مدخل = [[طمع]] | |||
| مداخل مرتبط = [[طمع در قرآن]] - [[طمع در حدیث]] - [[طمع در نهج البلاغه]] - [[طمع در اخلاق اسلامی]] - [[طمع در فقه سیاسی]] - [[طمع در معارف دعا و زیارات]] - [[طمع در معارف و سیره سجادی]] - [[طمع در معارف و سیره نبوی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
[[حرص]]<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۲۷.</ref>، [[امیدواری]] و [[اشتیاق]] به چیزی با [[شهوت]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۴.</ref>. اصل آن "طَمْع" به معنای [[امید]] [[قلبی]] شدید و قویّ<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۲۵.</ref>، [[تمایل]] نفس در مقابل استغنای نفس<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۷، ص۱۱۹.</ref>. | [[حرص]]<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۲۷.</ref>، [[امیدواری]] و [[اشتیاق]] به چیزی با [[شهوت]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۴.</ref>. اصل آن "طَمْع" به معنای [[امید]] [[قلبی]] شدید و قویّ<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۲۵.</ref>، [[تمایل]] نفس در مقابل استغنای نفس<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۷، ص۱۱۹.</ref>. | ||
{{متن قرآن|وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا}}<ref>«و در زمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید و او را | {{متن قرآن|وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا}}<ref>«و در زمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید و او را با بیم و امید بخوانید که بخشایش خداوند به نیکوکاران نزدیک است» سوره اعراف، آیه ۵۶.</ref>. | ||
در [[فرهنگ قرآن]] [[طمع]] در [[امور مادّی]] به معنای حرص و تمایل شدید، از صفات مذموم و ضدارزشی به شمار رفته است: {{متن قرآن|وَمَهَّدتُّ لَهُ تَمْهِيدًا ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ}}<ref>«و راه (پیشرفت) او را نیک هموار کردم، باز آز دارد که بیفزایم» سوره مدثر، آیه ۱۴-۱۵.</ref>؛ امّا طمع در [[امور معنوی]] و امیدواری به [[مغفرت الهی]] صفتی [[نیک]] و [[ممدوح]] است: {{متن قرآن|وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ}}<ref>«و چرا ما به خداوند و آنچه از حق به ما رسیده است ایمان نیاوریم در حالی که امید میبریم که پروردگارمان ما را در میان شایستگان در آورد» سوره مائده، آیه ۸۴.</ref>. | در [[فرهنگ قرآن]] [[طمع]] در [[امور مادّی]] به معنای حرص و تمایل شدید، از صفات مذموم و ضدارزشی به شمار رفته است: {{متن قرآن|وَمَهَّدتُّ لَهُ تَمْهِيدًا ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ}}<ref>«و راه (پیشرفت) او را نیک هموار کردم، باز آز دارد که بیفزایم» سوره مدثر، آیه ۱۴-۱۵.</ref>؛ امّا طمع در [[امور معنوی]] و امیدواری به [[مغفرت الهی]] صفتی [[نیک]] و [[ممدوح]] است: {{متن قرآن|وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ}}<ref>«و چرا ما به خداوند و آنچه از حق به ما رسیده است ایمان نیاوریم در حالی که امید میبریم که پروردگارمان ما را در میان شایستگان در آورد» سوره مائده، آیه ۸۴.</ref>. | ||
در [[فرهنگ]] [[قرآنی]] همواره [[اعتدال]] مطلوب بوده، [[انسان]] را از [[فساد]] باز داشته و در [[راه]] [[حق]] ثابت و [[استوار]] داشته است. [[صفات انسانی]] در حد [[افراط و تفریط]] فسادآور است. طمع و [[رجاء]] یا [[خوف]] و [[یأس]] هر دو برای [[روح انسانی]] خطیر و مهلک است. طمع انسان را به [[آزمندی]] و حرص میکشد و از [[یاد خدا]] و [[حقوق مردم]] [[غافل]] میکند و یأس و خوف، انسان را به [[افسردگی]] و دلمردگی میرساند. | در [[فرهنگ]] [[قرآنی]] همواره [[اعتدال]] مطلوب بوده، [[انسان]] را از [[فساد]] باز داشته و در [[راه]] [[حق]] ثابت و [[استوار]] داشته است. [[صفات انسانی]] در حد [[افراط]] و [[تفریط]] فسادآور است. طمع و [[رجاء]] یا [[خوف]] و [[یأس]] هر دو برای [[روح انسانی]] خطیر و مهلک است. طمع انسان را به [[آزمندی]] و حرص میکشد و از [[یاد خدا]] و [[حقوق مردم]] [[غافل]] میکند و یأس و خوف، انسان را به [[افسردگی]] و دلمردگی میرساند. | ||
[[ناموس]] و [[سنت]] عمومی جاری در عالَم هستی، [[قانون]] جذب و دفع است؛ [[خوف و رجاء]] نیز از مصادیق همین قانون است {{متن قرآن|وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا}}<ref>«و در زمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید و او را | [[ناموس]] و [[سنت]] عمومی جاری در عالَم هستی، [[قانون]] جذب و دفع است؛ [[خوف و رجاء]] نیز از مصادیق همین قانون است {{متن قرآن|وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا}}<ref>«و در زمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید و او را با بیم و امید بخوانید که بخشایش خداوند به نیکوکاران نزدیک است» سوره اعراف، آیه ۵۶. سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۸، ص۱۵۹-۱۶۰.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۴۰۴-۴۰۵.</ref> | ||
== | == منابع == | ||
{{منابع}} | |||
* [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']] | * [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']] | ||
{{پایان منابع}} | |||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: مدخل]] | [[رده: مدخل]] | ||
[[رده:طمع]] | [[رده:طمع]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۲۲
این مدخل زیرشاخهٔ بحث طمع است. طمع از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: طمع در قرآن - طمع در حدیث - طمع در نهج البلاغه - طمع در اخلاق اسلامی - طمع در فقه سیاسی - طمع در معارف دعا و زیارات - طمع در معارف و سیره سجادی - طمع در معارف و سیره نبوی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
حرص[۱]، امیدواری و اشتیاق به چیزی با شهوت[۲]. اصل آن "طَمْع" به معنای امید قلبی شدید و قویّ[۳]، تمایل نفس در مقابل استغنای نفس[۴].
﴿وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا﴾[۵].
در فرهنگ قرآن طمع در امور مادّی به معنای حرص و تمایل شدید، از صفات مذموم و ضدارزشی به شمار رفته است: ﴿وَمَهَّدتُّ لَهُ تَمْهِيدًا ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ﴾[۶]؛ امّا طمع در امور معنوی و امیدواری به مغفرت الهی صفتی نیک و ممدوح است: ﴿وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ﴾[۷].
در فرهنگ قرآنی همواره اعتدال مطلوب بوده، انسان را از فساد باز داشته و در راه حق ثابت و استوار داشته است. صفات انسانی در حد افراط و تفریط فسادآور است. طمع و رجاء یا خوف و یأس هر دو برای روح انسانی خطیر و مهلک است. طمع انسان را به آزمندی و حرص میکشد و از یاد خدا و حقوق مردم غافل میکند و یأس و خوف، انسان را به افسردگی و دلمردگی میرساند.
ناموس و سنت عمومی جاری در عالَم هستی، قانون جذب و دفع است؛ خوف و رجاء نیز از مصادیق همین قانون است ﴿وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا﴾[۸].[۹]
منابع
پانویس
- ↑ خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۲۷.
- ↑ حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۴.
- ↑ ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۲۵.
- ↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۷، ص۱۱۹.
- ↑ «و در زمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید و او را با بیم و امید بخوانید که بخشایش خداوند به نیکوکاران نزدیک است» سوره اعراف، آیه ۵۶.
- ↑ «و راه (پیشرفت) او را نیک هموار کردم، باز آز دارد که بیفزایم» سوره مدثر، آیه ۱۴-۱۵.
- ↑ «و چرا ما به خداوند و آنچه از حق به ما رسیده است ایمان نیاوریم در حالی که امید میبریم که پروردگارمان ما را در میان شایستگان در آورد» سوره مائده، آیه ۸۴.
- ↑ «و در زمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید و او را با بیم و امید بخوانید که بخشایش خداوند به نیکوکاران نزدیک است» سوره اعراف، آیه ۵۶. سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۸، ص۱۵۹-۱۶۰.
- ↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص: ۴۰۴-۴۰۵.