جز
جایگزینی متن - 'تاریخ نگاران' به 'تاریخنگاران'
(←منابع) |
جز (جایگزینی متن - 'تاریخ نگاران' به 'تاریخنگاران') |
||
| (۲۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{نبوت}} | {{نبوت}} | ||
{{مدخل مرتبط | |||
| موضوع مرتبط = | |||
| عنوان مدخل = | |||
| مداخل مرتبط = [[ایکه در قرآن]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
= | |||
== | ==جغرافیای ایکه، در [[قرآن مجید]]== | ||
#{{متن قرآن|أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ | #{{متن قرآن|وَإِنْ كَانَ أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ لَظَالِمِينَ}}<ref>«و «اصحاب ایکه» به راستی ستمگر بودند» سوره حجر، آیه ۷۸.</ref>. | ||
# | #{{متن قرآن|كَذَّبَ أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>««اصحاب ایکه» پیامبران را دروغگو شمردند» سوره شعراء، آیه ۱۷۶.</ref>. | ||
#{{متن قرآن|وَثَمُودُ وَقَوْمُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ أُولَئِكَ الْأَحْزَابُ}}<ref>«و ثمود و قوم لوط و «اصحاب ایکه» همان گروهها (ی شکست خورده) بودند» سوره ص، آیه ۱۳.</ref>. | |||
#{{متن قرآن|وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ}}<ref>«و اصحاب ایکه و قوم تبّع همگی پیامبران را دروغزن خواندند آنگاه بیم دادن من (بر آنان) به حقیقت پیوست» سوره ق، آیه ۱۴.</ref>. | |||
همانگونه ملاحظه میشود، واژه ایکه در سورههای: [[حجر]]، شعرا، ص، و ق ذکر شده، که هر کدام به دلیل خاصی در [[آیات]] مزبور بیان گردیده است و ما، در این [[پژوهش]] قصد داریم؛ ابتدا به معنی واژه مذکور آشنا شده، سپس به محل، یا مکانهایی که از نظر [[تاریخنگاران]] و [[مفسرین]] ایکه نامیده شده، خوانندگان گرامی را [[آگاه]] سازیم.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۱۱.</ref> | |||
== | ==ایکه یعنی چه؟== | ||
اهل لغت و مفسرین؛ در مورد معنی ایکه، مطالبی بیان داشتهاند، که در ذیل بدانها اشاره میشود: | |||
#ایکه به معنی بیشهای است، که درختان تودرهمی داشته باشد<ref>تفسیر المیزان، ج۳۰، ص۱۹۵.</ref>. | |||
#ایکه: درخت پر شاخ و برگ است و جمع آن ایک است<ref>ترجمه قرآن مجید، ج۲، ص۳۷۰. زین العابدین رهنما.</ref>. | |||
#ایکه: به معنی درختان درهم پیچیده و یا بیشه است<ref>تفسیر نمونه، ج۱۱، ص۱۲۰.</ref>. | |||
#ایکه: به معنی بیشه و محل درختان انبوه و جمع آن ایک دانسته شده<ref>دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۱۱۰.</ref>. | |||
#ایکه: به معنی درخت یا نوع مخصوصی از درخت و یا بیشه<ref>اعلام قرآن ص۱۴۳.</ref>. | |||
#ایک درخت پر شاخ و برگ و متراکم<ref>ترجمه مفردات راغب اصفهانی، ج۱، ص۱۲۵.</ref>. | |||
با توجه به این که، در آیات مورد تحقیق، ملاحظه میشود؛ که کلمه [[اصحاب]] با واژه ایکه همراه است، این موضوع نشان میدهد [[اصحاب ایکه]] قومی بودهاند که در محلی سکونت داشتهاند، که آن مکان پر از درخت، به نام آنان در تاریخ مضبوط است؛ حال این [[پرسش]] مطرح است، محل زندگانی [[اصحاب ایکه]] کجا است؟<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۱۱.</ref> | |||
== | ==ایکه، کجاست؟== | ||
{{ | در بحث گذشته در مورد معنی ایکه با استفاده از [[مراجع]] معتبر روشن گردید، که ایکه، به معنی درخت پر شاخ و برگ و یا بیشه است، اکنون باید به محل آن بیشه نیز آشنا شویم: | ||
{{ | # «[[مفسرین]] گفتهاند، اصحاب ایکه همان [[مردم]] [[مدین]] بودهاند، که در نزدیکی شهرشان بیشهای بوده است و برخی از آنان گفتهاند، [[شعیب]]{{ع}} دو بار [[مبعوث]] شده، بار اول به سوی مردم مدین و بار دوم، به سوی اصحاب ایکه و بدین ترتیب آنها را [[قوم]] دیگری دانستهاند و در [[تفسیر المیزان]] قولی نقل شده که گفته انتساب ایکه نام بیشهای بوده، در نزدیکی [[شهر]] مدین که طایفهای در آن سکونت داشتند و شعیب{{ع}} به سوی آنها مبعوث گردید<ref>سید هاشم رسولی محلاتی، قصص قرآن، تاریخ انبیا، ص۲۶.</ref>. | ||
# یرخی از [[علما]] و بزرگان فرمودند: «... منزلگاه [[قوم لوط]] و قوم ایکه، هر دو بر سر شاهراهی قرار داشت و این را میدانیم، که مقصود از این راه، آن راهی است، که [[مدینه]] را به [[شام]] وصل میکند. بلادی، که در این مسیر قرار داشتند؛ منزلگاه قوم لوط و شعیب بودهاند و چون میدانیم که همه این مسافت جنگلی نبوده، نتیجه میگیریم: که قوم ایکه یک [[طایفه]]، از [[قوم شعیب]] و [[سرزمین]] ایشان یک ناحیه از حوزه [[دعوت]] شعیب بوده که [[خداوند]] به خاطر کفرشان، هلاکشان نمود»<ref>محمد حسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۲۳، ترجمه محمدباقر همدانی، ص۲۷۰.</ref>. | |||
#یرخی از علما و بزرگان مینویسد: «بسیاری، از [[مفسران]] و ارباب لغت گفتهاند که: ایکه به معنای درختان درهم پیچیده و یا بیشه است و [[اصحاب الایکه]] همان قوم شعیباند، که در سرزمین پر آب و مشجر، در میان [[حجاز]] و شام [[زندگی]] میکردند»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۱، ص۳۳۰.</ref>. | |||
#برخی از نویسندگان میگویند: «در کتب [[عهد قدیم]] چندین بار، از ایل یا ایله یا ایلوت نام برده شده است؛ که در ساحل دریای قلزم - دریای سرخ - واقع بوده و اسرائیلیان هنگام خروج، از [[مصر]] از این [[شهر]] گذشتهاند و [[حضرت داوود]]{{ع}} آن را مسخر کرده و در [[زمان]] [[حضرت سلیمان]]{{ع}} آباد شده است. [[مفسرین]] [[اسلامی]] [[قصه]] [[اصحاب سبت]] را مربوط به [[مردم]] قریه ایله میدانند و قریه ایله را نزدیک [[مدین]] نشان میدهند، لکن از اصحاب سبت، در کتب [[عهد عتیق]] اثری نیست و قریه ایله، از جهت [[نقض]] [[قوانین]] سبت در آن اثری ندارد. چون، قریه ایله نزدیک مدین است و در لغت [[عبری]] معنی اصلی ایله درختان بوده و این نام، به صورتهای گوناگون، نیز آمده است؛ میتوان [[حدس]] زد، که [[اصحاب ایکه]] مردم ناحیه ایله /اند که دوران [[ترقی]] و [[انحطاط]] پیاپی دیدهاند.»..<ref>محمد، خزائلی، اعلام قرآن، ص۱۴۴.</ref>. | |||
#برخی از [[پژوهشگران]]، در [[ترجمه قرآن]] [[مجید]]، به نقل از [[کشف الاسرار]] نوشته است: «... ایکه، نام ناحیهای هم بوده، عدهای اصحاب ایکه را، همان مردم ناحیه ایکه، ایلام، ایلوت دانستهاند؛ که در [[تورات]] نام آن آمده است و در ساحل شرقی دریای قلزم واقع بوده و چون قریه ایله نزدیک به مدین بوده حدس زدهاند؛ که اصحاب ایکه همانها بودهاند.»..<ref>زین العابدین، رهنما، ترجمه قرآن مجید، ج۲، ص۳۷۰.</ref>. و برخی از [[دانشمندان]]، در [[تفسیر]] [[سوره مبارکه شعرا]]، در [[تفسیر نمونه]]<ref>آیت الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۵، ص۳۳۰.</ref>، زیر عنوان [[شعیب]] و اصحاب ایکه مرقوم داشته: «این [[پیامبر]] در [[سرزمین]] [[شامات]] و ایکه - بر وزن لیله - [[آبادی]] معروفی نزدیک مدین - [[زندگی]] داشت. [[آیه]] ۷۹ [[سوره حجر]]، [[گواه]] بر این است، که سرزمین ایکه، در مسیر راه مردم [[حجاز]]، به سوی [[شام]] بوده است». | |||
#در مورد مدین برخی از پژوهشگران، زیر عنوان شعیب مینویسند: «[[اهل مدین]]، [[عرب]] بودند و در سرزمین معان، از طرف شام میزیستهاند.»..<ref>صدر الدین بلاغی، قصص قرآن، ص۱۲۰.</ref>. | |||
#برخی از پژوهشگران، در [[تاریخ انبیاء]]، در مورد [[حضرت شعیب]] مینویسد: «[[قوم شعیب]]، شعبه و تیرهای، از [[قوم ابراهیم]]{{ع}} بودند و در [[تورات]] به مدیان تعبیر شاه، [[مسکن]] آنها، در [[خاک]] [[حجاز]]، به طرف [[شام]]، در [[سرزمین]] /قفط در خشکی [[آفریقا]] بود»<ref>حسین، عمادزاده. تاریخ انبیا از آدم تا خاتم، ص۴۷۱.</ref>. | |||
#مؤلف [[قاموس قرآن]] مینویسد: «به هر حال مراد، از [[اصحاب ایکه]]، در [[قرآن مجید]]، [[قوم]] [[حضرت شعیب]]{{ع}} است... و گفتهاند: آن محلی بود، در نزدیکی [[مدین]]، که [[شعیب]]، برای آنها [[مبعوث]] شده بود و گفتهاند؛ که ایکه نام شهری بود... ایکه را نمیشود، با مدین یکی دانست، که درباره مدین آمده {{متن قرآن|وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا}}<ref>«و به سوی مدین، برادرشان شعیب را فرستادیم» سوره اعراف، آیه ۸۵.</ref> از این میفهمیم، که شعیب از [[اهل مدین]] بود ولی درباره ایکه لفظ اخاهم نیامده است». | |||
#در کتاب دایره المعارف بزرگ [[اسلامی]]<ref>دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج۹، ص۱۱۰.</ref> زیر عنوان اصحاب ایکه چنین آمده است: «اصحاب ایکه نام قومی... در [[قرآن کریم]]، که [[رسالت پیامبر]] خویش، شعیب را نپذیرفتند... و آنان در کنار اقوامی چون [[ثمود]]، [[قوم لوط]] و تُبّع جای گرفته است.... ایکه به معنای بیشه و محل درختان انبوه است. جمع آن ایک دانسته شده است... شایان ذکر است، که برخی، تا سرزمین مدین... یا مکانی پر درخت نزدیک [[شهر]] مدین دانستهاند... برخی از [[روایات]]، نیز اشاره دارد، که مکان اصحاب ایکه [[تبوک]] بوده است»<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۱۲.</ref>. | |||
[[ | ==نتیجه بررسی== | ||
[[رده: | از بررسی نظرهای گونهگون، در این گفتار؛ میتوان به چکیده زیر اشاره کرد: | ||
#ایکه همان مدین/ در جنوب [[شامات]] است. | |||
#ایکه محلی است، کنار ساحل دریای سرخ، تا مدین. | |||
#ایکه، در [[راه حجاز]] به سوی شام واقع شده. | |||
#ایکه در شاه راه [[مدینه]] به شام قرار داشته. | |||
#ایکه همان تبوک فعلی است. | |||
#ایکه را نمیتوان مدین دانست. | |||
#ایکه، به معنی درختان انبوه است و در [[زبان عبری]] نیز ایله همان معنی را دارد و ایله قریهای است، نزدیک مدین؛ پس ایله همان ایکه است. | |||
از جمعبندی اظهار نظرهای [[مفسرین]] و [[تاریخ]] نویسان، میتوان به این نتیجه رسید، که ایکه به نحوی، با مدین [[قرابت]] و نزدیکی داشته و با توجه به [[آیه]]<ref>۸۴: ۱۱.</ref> که [[شعیب]] [[اهل مدین]] نبوده؛ بلکه بر [[اهل ایکه]]، که نزدیک [[مدین]] بود؛ [[مبعوث]] شده است؛ پس ایکه یا ایله جدای از مدین؛ ولی در مجاورت آن قرار داشته و در نتیجه ایکه یا ایله، در ساحل شرقی دریای قلزم - دریای سرخ - واقع بوده و به علت نزدیکی با مدین؛ [[حدس]] زدهاند، که ایکه همان مدین است؛ پس میتوان جغرافیای ایکه و مدین را یکی دانست و با توجه به این که اکنون مدین معان نامیده میشود و در [[فرهنگ]] [[قصص قرآن]]، صدر بلاغی<ref>فرهنگ قصص قرآن، ص۴۰۷.</ref>، مینویسد: «مدین نام قریه شعیب و [[قبیله]] اوست و موقع این [[شهر]]، در [[شرق]] [[عقبه]] است، [[مردم]] مدین، از [[غرب]] و [[اولاد]] اسماعیل بودهاند و با مردم [[فلسطین]] و لبنان و [[مصر]] [[روابط]] [[بازرگانی]] داشتهاند و نام آن شهر اکنون معان است و مورخین مسافت جزیره سینا، تا حدود [[فرات]] را مدین مینامند». | |||
در کتاب جغرافیای [[کشورهای اسلامی]]<ref>جغرافیای کشورهای اسلامی، ص۴۸.</ref> مینویسد: «پایتخت این [[کشور]] [[اردن]] شهر عمان و شهرهای مهم آن معان و [[بندر عقبه]] است»<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۱۱۵.</ref>. | |||
==جستارهای وابسته== | |||
* [[اصحاب ایکه]] | |||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:IM010435.jpg|22px]] [[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|'''دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
[[رده:مکانها در قرآن]] | |||