بهشت در کلام اسلامی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
==اوصاف [[بهشت]]== | |||
*[[بهشت]] مترادف با واژگانی چون [[فردوس]]، خلد، [[جنت]] و دارالسلام<ref>ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۸- ۱۷۹. </ref>؛ جایی است خوش [[آب]] و هوا و فراخ و پُرنعمت و آراسته که [[نیکوکاران]] پس از [[مرگ]]، در آن جاودانه میشوند<ref>فرهنگ معین.</ref>. در نظرگاه [[قرآن]]، [[مؤمنان]] و [[صالحان]] سرانجام به جایی ابدی به نام "[[جنت]]" میروند و [[زندگی]] پرنعمت و [[خوشی]] را در پیش میگیرند. بنابر [[آیات قرآن]]، این وعدۀ [[الهی]]، قطعی است<ref>{{متن قرآن|جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمَنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا}}«بهشتهایی جاودان که (خداوند) بخشنده به بندگانش در (جهان) نهان وعده کرده است؛ بیگمان وعده او شدنی است» سوره مریم، آیه ۶۱.</ref>. [[قرآن]] از دو [[بهشت]] یاد کرده است: یکی در [[عالم برزخ]] که موقت است و دیگری در آن [[جهان]] که جاودانه<ref>{{متن قرآن|وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ}}«و برای آن کس که از ایستادن در برابر پروردگار خویش هراسیده است دو بهشت خواهد بود» سوره الرحمن، آیه ۴۶.</ref> و وسعت آن به اندازۀ [[زمین]] و [[آسمان]] است<ref>{{متن قرآن|وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ}}«و برای (رسیدن به) آمرزش پروردگارتان و بهشتی به پهنای آسمانها و زمین که برای پرهیزگاران آماده شده است شتاب کنید» سوره آل عمران، آیه ۱۳۳.</ref>.<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۲.</ref> | *[[بهشت]] مترادف با واژگانی چون [[فردوس]]، خلد، [[جنت]] و دارالسلام<ref>ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۸- ۱۷۹. </ref>؛ جایی است خوش [[آب]] و هوا و فراخ و پُرنعمت و آراسته که [[نیکوکاران]] پس از [[مرگ]]، در آن جاودانه میشوند<ref>فرهنگ معین.</ref>. در نظرگاه [[قرآن]]، [[مؤمنان]] و [[صالحان]] سرانجام به جایی ابدی به نام "[[جنت]]" میروند و [[زندگی]] پرنعمت و [[خوشی]] را در پیش میگیرند. بنابر [[آیات قرآن]]، این وعدۀ [[الهی]]، قطعی است<ref>{{متن قرآن|جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمَنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا}}«بهشتهایی جاودان که (خداوند) بخشنده به بندگانش در (جهان) نهان وعده کرده است؛ بیگمان وعده او شدنی است» سوره مریم، آیه ۶۱.</ref>. [[قرآن]] از دو [[بهشت]] یاد کرده است: یکی در [[عالم برزخ]] که موقت است و دیگری در آن [[جهان]] که جاودانه<ref>{{متن قرآن|وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ}}«و برای آن کس که از ایستادن در برابر پروردگار خویش هراسیده است دو بهشت خواهد بود» سوره الرحمن، آیه ۴۶.</ref> و وسعت آن به اندازۀ [[زمین]] و [[آسمان]] است<ref>{{متن قرآن|وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ}}«و برای (رسیدن به) آمرزش پروردگارتان و بهشتی به پهنای آسمانها و زمین که برای پرهیزگاران آماده شده است شتاب کنید» سوره آل عمران، آیه ۱۳۳.</ref>.<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۲.</ref> | ||
*[[بهشت]] تا حدی [[عظمت]] دارد که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} میفرماید: «اگر مانند شخص فرزندمرده ناله سر دهید و اگر مانند کبوتران نوحهسرایی کنید و اگر مانند [[راهبان]] [[عبادت]] کنید و اگر از [[فرزندان]] و [[اموال]] خود دست بکشید و شب و روز به [[گریه و زاری]] بپردازید، برای پاداشی که در [[انتظار]] شماست اندک است»<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵۲: {{متن حدیث|فَوَاللَّهِ لَوْ حَنَنْتُمْ حَنِینَ الْوُلَّهِ الْعِجَالِ وَ دَعَوْتُمْ بِهَدِیلِ الْحَمَامِ وَ جَأَرْتُمْ جُؤَارَ مُتَبَتِّلِی الرُّهْبَانِ وَ خَرَجْتُمْ إِلَی اللَّهِ مِنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَوْلَادِ الْتِمَاسَ الْقُرْبَةِ إِلَیْهِ فِی ارْتِفَاعِ دَرَجَةٍ عِنْدَهُ أَوْ غُفْرَانِ سَیِّئَةٍ أَحْصَتْهَا کُتُبُهُ وَ حَفِظَتْهَا رُسُلُهُ لَکَانَ قَلِیلا}}</ref>. | *[[بهشت]] تا حدی [[عظمت]] دارد که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} میفرماید: «اگر مانند شخص فرزندمرده ناله سر دهید و اگر مانند کبوتران نوحهسرایی کنید و اگر مانند [[راهبان]] [[عبادت]] کنید و اگر از [[فرزندان]] و [[اموال]] خود دست بکشید و شب و روز به [[گریه و زاری]] بپردازید، برای پاداشی که در [[انتظار]] شماست اندک است»<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵۲: {{متن حدیث|فَوَاللَّهِ لَوْ حَنَنْتُمْ حَنِینَ الْوُلَّهِ الْعِجَالِ وَ دَعَوْتُمْ بِهَدِیلِ الْحَمَامِ وَ جَأَرْتُمْ جُؤَارَ مُتَبَتِّلِی الرُّهْبَانِ وَ خَرَجْتُمْ إِلَی اللَّهِ مِنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَوْلَادِ الْتِمَاسَ الْقُرْبَةِ إِلَیْهِ فِی ارْتِفَاعِ دَرَجَةٍ عِنْدَهُ أَوْ غُفْرَانِ سَیِّئَةٍ أَحْصَتْهَا کُتُبُهُ وَ حَفِظَتْهَا رُسُلُهُ لَکَانَ قَلِیلا}}</ref>. | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
*بنابر [[روایات]] بزرگان [[معصوم]]{{ع}} مناظر [[بهشت]] هر چشمی را خیره میکنند و نعمتهایش پایان نمیپذیرند و شادیاش از میان نمیرود و اقامت در آنجا همیشگی است. کسی در آنجا آسیب نمیبیند و هراسی ندارد و [[زندگی]] در آنجا به کام [[بهشتیان]] است<ref>میزان الحکمة، ج۱، ص۴۳۴ و ۲۶۲۴؛ پیام قرآن، ج۶، ص۳۰۴- ۲۲۹.</ref>. منظرههای زیبا که چشم هر بینندهای را خیره میکند، درختان انبوه با میوههای فراوان که به راحتی [[خم]] میشوند و اگر صاحبان آنها بخواهند از آنها تناول کنند و در اختیارشان خواهد بود. کاخهای [[عظیم]] که [[بهشتیان]] در آن سکنا خواهند گزید و از عسل و شراب [[پاک]] تناول خواهند کرد<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۶۴: {{متن حدیث|تُجْنَی مِنْ غَیْرِ تَکَلُّفٍ فَتَأْتِی عَلَی مُنْیَةِ مُجْتَنِیهَا، وَ یُطَافُ عَلَی نُزَّالِهَا فِی أَفْنِیَةِ قُصُورِهَا، بِالْأَعْسَالِ الْمُصَفَّقَةِ وَ الْخُمُورِ الْمُرَوَّقَة}}</ref>. در [[بهشت]] [[نعمتها]] تمام و قطع نمیشوند، هیچکس پیر نخواهد شد و همه در [[بهشت]]، جاویدان خواهند بود<ref>نهج البلاغه، خطبه ۸۴: {{متن حدیث|لَا یَنْقَطِعُ نَعِیمُهَا وَ لَا یَظْعَنُ مُقِیمُهَا، وَ لَا یَهْرَمُ خَالِدُهَا وَ لَا یَبْأَسُ سَاکِنُهَا}}</ref>.<ref>ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۹.</ref> | *بنابر [[روایات]] بزرگان [[معصوم]]{{ع}} مناظر [[بهشت]] هر چشمی را خیره میکنند و نعمتهایش پایان نمیپذیرند و شادیاش از میان نمیرود و اقامت در آنجا همیشگی است. کسی در آنجا آسیب نمیبیند و هراسی ندارد و [[زندگی]] در آنجا به کام [[بهشتیان]] است<ref>میزان الحکمة، ج۱، ص۴۳۴ و ۲۶۲۴؛ پیام قرآن، ج۶، ص۳۰۴- ۲۲۹.</ref>. منظرههای زیبا که چشم هر بینندهای را خیره میکند، درختان انبوه با میوههای فراوان که به راحتی [[خم]] میشوند و اگر صاحبان آنها بخواهند از آنها تناول کنند و در اختیارشان خواهد بود. کاخهای [[عظیم]] که [[بهشتیان]] در آن سکنا خواهند گزید و از عسل و شراب [[پاک]] تناول خواهند کرد<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۶۴: {{متن حدیث|تُجْنَی مِنْ غَیْرِ تَکَلُّفٍ فَتَأْتِی عَلَی مُنْیَةِ مُجْتَنِیهَا، وَ یُطَافُ عَلَی نُزَّالِهَا فِی أَفْنِیَةِ قُصُورِهَا، بِالْأَعْسَالِ الْمُصَفَّقَةِ وَ الْخُمُورِ الْمُرَوَّقَة}}</ref>. در [[بهشت]] [[نعمتها]] تمام و قطع نمیشوند، هیچکس پیر نخواهد شد و همه در [[بهشت]]، جاویدان خواهند بود<ref>نهج البلاغه، خطبه ۸۴: {{متن حدیث|لَا یَنْقَطِعُ نَعِیمُهَا وَ لَا یَظْعَنُ مُقِیمُهَا، وَ لَا یَهْرَمُ خَالِدُهَا وَ لَا یَبْأَسُ سَاکِنُهَا}}</ref>.<ref>ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۹.</ref> | ||
==مکان بهشت== | |||
*اینکه برخی [[نعمتهای بهشتی]]، مادیاند، موجب شده بگویند، بهشت مکانی جسمانی است. البته این مکان، در ظاهر عالم جسمانی ما نیست؛ بلکه در حجب [[آسمانها]] و [[زمین]] است. از این رو، بهشت [[آشکار]] نمیشود مگر پس از ویران شدن این عالم جسمانی و به پایان رسیدن [[دنیا]]. همچنین گفتهاند بهشت در جایی فوق آسمانهای هفتگانه و تحت [[عرش]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۲.</ref>. از جمع میان این دو قول میتوان بدین نتیجه رسید که بهشت هم اینک در [[باطن]] این [[جهان]] قرار دارد و حجابهای [[دنیوی]] ما را از مشاهدهاش باز میدارند؛ ولی [[اولیای الهی]] آن را میبینند. از این رو، برای بهشت در همین عالم جسمانی و [[دنیوی]]، مظاهری است. ذکر [[نعمتهای بهشتی]] در [[قرآن]] و [[حدیث]]، از نظر روانی جنبهای تشویقی و ترغیبی دارد از این رو با زبانی از آنها یاد شده که با [[عقل]] بشری سازگار است. این بدان سبب است که [[نعمتهای بهشتی]] بسی والاتر از آناند که [[عقل انسان]] به گونۀ کامل آنها را [[درک]] کند<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۳.</ref>. | *اینکه برخی [[نعمتهای بهشتی]]، مادیاند، موجب شده بگویند، بهشت مکانی جسمانی است. البته این مکان، در ظاهر عالم جسمانی ما نیست؛ بلکه در حجب [[آسمانها]] و [[زمین]] است. از این رو، بهشت [[آشکار]] نمیشود مگر پس از ویران شدن این عالم جسمانی و به پایان رسیدن [[دنیا]]. همچنین گفتهاند بهشت در جایی فوق آسمانهای هفتگانه و تحت [[عرش]] است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۲.</ref>. از جمع میان این دو قول میتوان بدین نتیجه رسید که بهشت هم اینک در [[باطن]] این [[جهان]] قرار دارد و حجابهای [[دنیوی]] ما را از مشاهدهاش باز میدارند؛ ولی [[اولیای الهی]] آن را میبینند. از این رو، برای بهشت در همین عالم جسمانی و [[دنیوی]]، مظاهری است. ذکر [[نعمتهای بهشتی]] در [[قرآن]] و [[حدیث]]، از نظر روانی جنبهای تشویقی و ترغیبی دارد از این رو با زبانی از آنها یاد شده که با [[عقل]] بشری سازگار است. این بدان سبب است که [[نعمتهای بهشتی]] بسی والاتر از آناند که [[عقل انسان]] به گونۀ کامل آنها را [[درک]] کند<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۳.</ref>. | ||
==عوامل راه یابی به [[بهشت]]== | |||
*راههای مختلفی برای رسیدن به [[بهشت]] [[بیان]] شده است، اولین قدم برای رسیدن به [[بهشت]]، پیرو [[شریعت]] بودن و انجام [[واجبات]] و ترک [[محرمات]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۷۵</ref>. [[امام علی]] {{ع}} میفرماید: «پس آنکه مشتاق [[بهشت]] بود، [[شهوتها]] را از [[دل]] زدود و آنکه از [[دوزخ]] ترسید، از آنچه [[حرام]] است دوری گزید و آنکه ناخواهان [[دنیا]] بود، [[مصیبتها]] بر وی آسان نمود و آن که [[مرگ]] را چشم داشت، در [[کارهای نیک]] پای پیش گذاشت»<ref>نهج البلاغه، حکمت ۳۱: {{متن حدیث|فَمَنِ اشْتَاقَ إِلَی الْجَنَّةِ سَلَا عَنِ الشَّهَوَاتِ وَ مَنْ أَشْفَقَ مِنَ النَّارِ اجْتَنَبَ الْمُحَرَّمَاتِ وَ مَنْ زَهِدَ فِی الدُّنْیَا اسْتَهَانَ بِالْمُصِیبَاتِ وَ مَنِ ارْتَقَبَ الْمَوْتَ سَارَعَ [فِی] إِلَی الْخَیْرَات}}</ref>. در منظر [[امام]] کسانی اهل بهشتاند که شب زندهدارند؛ هنگام شب [[استغفار]] کنند و در روز نیز از [[ترس]] [[خداوند]] [[مرتکب گناه]] نشوند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۳۲</ref>. | *راههای مختلفی برای رسیدن به [[بهشت]] [[بیان]] شده است، اولین قدم برای رسیدن به [[بهشت]]، پیرو [[شریعت]] بودن و انجام [[واجبات]] و ترک [[محرمات]] است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۷۵</ref>. [[امام علی]] {{ع}} میفرماید: «پس آنکه مشتاق [[بهشت]] بود، [[شهوتها]] را از [[دل]] زدود و آنکه از [[دوزخ]] ترسید، از آنچه [[حرام]] است دوری گزید و آنکه ناخواهان [[دنیا]] بود، [[مصیبتها]] بر وی آسان نمود و آن که [[مرگ]] را چشم داشت، در [[کارهای نیک]] پای پیش گذاشت»<ref>نهج البلاغه، حکمت ۳۱: {{متن حدیث|فَمَنِ اشْتَاقَ إِلَی الْجَنَّةِ سَلَا عَنِ الشَّهَوَاتِ وَ مَنْ أَشْفَقَ مِنَ النَّارِ اجْتَنَبَ الْمُحَرَّمَاتِ وَ مَنْ زَهِدَ فِی الدُّنْیَا اسْتَهَانَ بِالْمُصِیبَاتِ وَ مَنِ ارْتَقَبَ الْمَوْتَ سَارَعَ [فِی] إِلَی الْخَیْرَات}}</ref>. در منظر [[امام]] کسانی اهل بهشتاند که شب زندهدارند؛ هنگام شب [[استغفار]] کنند و در روز نیز از [[ترس]] [[خداوند]] [[مرتکب گناه]] نشوند<ref>نهج البلاغه، خطبه ۲۳۲</ref>. | ||
*یکی دیگر از راههای رسیدن به [[بهشت]]، استفاده از [[تعالیم]] [[قرآنی]] است. [[نهج البلاغه]] [[قرآن]] را [[راهنمایی]] میداند که هیچگاه دچار [[خطا]] نمیشود و هرکس به راه او ادامه دهد به [[بهشت]] برین خواهد رسید<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۷۵</ref>. | *یکی دیگر از راههای رسیدن به [[بهشت]]، استفاده از [[تعالیم]] [[قرآنی]] است. [[نهج البلاغه]] [[قرآن]] را [[راهنمایی]] میداند که هیچگاه دچار [[خطا]] نمیشود و هرکس به راه او ادامه دهد به [[بهشت]] برین خواهد رسید<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۷۵</ref>. | ||
*از دیگر عوامل راهیابی: [[شناخت]] [[امامان معصوم]] {{ع}} و [[پیروی]] از آنان<ref>نهج البلاغه، خ ۱۵۲ و ۱۵۶.</ref>؛ [[پیروی]] نکردن از [[هوا و هوس]]<ref>نهج البلاغه، خ ۱۷۶.</ref>؛ [[استوار]] ماندن بر [[حق]]<ref>نهج البلاغه، خ ۱۷۶ و ۱۱۹.</ref>؛ [[تکبر]] نورزیدن<ref>نهج البلاغه، خ ۱۴۴ و ۱۹۱.</ref>؛ بهرهبرداری درست از [[دنیا]]<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۳۱.</ref> و تقواست<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۱.</ref>.<ref>ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۹؛ فرهنگ شیعه، ص ۱۶۴.</ref> | *از دیگر عوامل راهیابی: [[شناخت]] [[امامان معصوم]] {{ع}} و [[پیروی]] از آنان<ref>نهج البلاغه، خ ۱۵۲ و ۱۵۶.</ref>؛ [[پیروی]] نکردن از [[هوا و هوس]]<ref>نهج البلاغه، خ ۱۷۶.</ref>؛ [[استوار]] ماندن بر [[حق]]<ref>نهج البلاغه، خ ۱۷۶ و ۱۱۹.</ref>؛ [[تکبر]] نورزیدن<ref>نهج البلاغه، خ ۱۴۴ و ۱۹۱.</ref>؛ بهرهبرداری درست از [[دنیا]]<ref>نهج البلاغه، حکمت ۱۳۱.</ref> و تقواست<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۱.</ref>.<ref>ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۹؛ فرهنگ شیعه، ص ۱۶۴.</ref> | ||
==[[بهشتیان]]== | |||
*[[بهشتیان]]، کسانیاند که از گذر [[ایمان]] و [[عمل صالح]]، [[رضای خدا]] را کسب میکنند و به بهشت راه مییابند<ref>نهج البلاغه، خ ۱۹۰.</ref>. [[پیامبران]]، صدیقان، [[شهیدان]] و [[صالحان]]، به ترتیب، [[برترین]] ساکنان بهشتاند<ref>{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref>. [[بهشتیان]] در خانههای [[نیک]] و ویژۀ خود به سر میبرند<ref>{{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}«خداوند به مردان و زنان مؤمن، بوستانهایی، نوید داده است که از بن آنها جویباران روان است؛ در آنها جاودانند، نیز جایگاههایی پاک در بوستانهای جاودان (نوید داده است) و خشنودی خداوند (از همه اینها) برتر است؛ این همان رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۷۲.</ref> و میتوانند همراه [[پدران]]، [[همسران]] و [[فرزندان]] [[صالح]] خود [[زندگی]] کنند<ref>{{متن قرآن|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَالْمَلَائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بَابٍ}}«بهشتهایی جاودان که آنان و شایستگان از نیاکان و همسران و فرزندانشان در آن وارد میشوند و فرشتگان از هر دری بر آنان درمیآیند» سوره رعد، آیه ۲۳.</ref>. رابطۀ [[بهشتیان]] با یکدیگر بسیار صمیمی و دوستانه است<ref>{{متن قرآن|فَاكِهِينَ بِمَا آتَاهُمْ رَبُّهُمْ وَوَقَاهُمْ رَبُّهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}«بدانچه خداوند به آنان داده است شادمانند و پروردگارشان آنان را از عذاب دوزخ نگه داشته است» سوره طور، آیه ۱۸؛ {{متن قرآن|لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا}}«در آن سخن یاوه و گناهآلودی نمیشنوند جز گفته: درود، درود» سوره واقعه، آیه ۲۵ و ۲۶</ref> و [[لطف]] و [[فیض]] ویژۀ [[الهی]] هر روز بر آنان فرو میآید و هر چه بخواهند، بیدرنگ میرسد. خستگی و [[رنج]] و دگرگونی در بهشت نیست و [[بهشتیان]] خویشتن را به کارهای بیهوده و بازیچه نمیآلایند<ref>{{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ}}«کسانی که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند خوشا بر آنان و آنان را فرجام نیکوست» سوره رعد، آیه ۲۹.</ref>.<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۳.</ref> | *[[بهشتیان]]، کسانیاند که از گذر [[ایمان]] و [[عمل صالح]]، [[رضای خدا]] را کسب میکنند و به بهشت راه مییابند<ref>نهج البلاغه، خ ۱۹۰.</ref>. [[پیامبران]]، صدیقان، [[شهیدان]] و [[صالحان]]، به ترتیب، [[برترین]] ساکنان بهشتاند<ref>{{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref>. [[بهشتیان]] در خانههای [[نیک]] و ویژۀ خود به سر میبرند<ref>{{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}«خداوند به مردان و زنان مؤمن، بوستانهایی، نوید داده است که از بن آنها جویباران روان است؛ در آنها جاودانند، نیز جایگاههایی پاک در بوستانهای جاودان (نوید داده است) و خشنودی خداوند (از همه اینها) برتر است؛ این همان رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۷۲.</ref> و میتوانند همراه [[پدران]]، [[همسران]] و [[فرزندان]] [[صالح]] خود [[زندگی]] کنند<ref>{{متن قرآن|جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَالْمَلَائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بَابٍ}}«بهشتهایی جاودان که آنان و شایستگان از نیاکان و همسران و فرزندانشان در آن وارد میشوند و فرشتگان از هر دری بر آنان درمیآیند» سوره رعد، آیه ۲۳.</ref>. رابطۀ [[بهشتیان]] با یکدیگر بسیار صمیمی و دوستانه است<ref>{{متن قرآن|فَاكِهِينَ بِمَا آتَاهُمْ رَبُّهُمْ وَوَقَاهُمْ رَبُّهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ}}«بدانچه خداوند به آنان داده است شادمانند و پروردگارشان آنان را از عذاب دوزخ نگه داشته است» سوره طور، آیه ۱۸؛ {{متن قرآن|لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا}}«در آن سخن یاوه و گناهآلودی نمیشنوند جز گفته: درود، درود» سوره واقعه، آیه ۲۵ و ۲۶</ref> و [[لطف]] و [[فیض]] ویژۀ [[الهی]] هر روز بر آنان فرو میآید و هر چه بخواهند، بیدرنگ میرسد. خستگی و [[رنج]] و دگرگونی در بهشت نیست و [[بهشتیان]] خویشتن را به کارهای بیهوده و بازیچه نمیآلایند<ref>{{متن قرآن|الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ}}«کسانی که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند خوشا بر آنان و آنان را فرجام نیکوست» سوره رعد، آیه ۲۹.</ref>.<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۳.</ref> | ||
==درجات بهشت== | |||
*[[بهشتیان]] دارای درجات و مقامات گوناگونی هستند. آنان که در [[دنیا]] اهل [[ورع]] و پرهیزگاریاند، دارای [[مقامات]] والا و درجات برترند<ref>{{متن قرآن|أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوَى نُزُلًا بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}}«اما آنان که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند برای آنچه انجام میدادند به پذیرایی، آنان را بوستانسراهاست» سوره سجده، آیه ۱۹.</ref>. "جنة النعیم"، "جنة الخلد"، "جنة القرار"، "جنة عدن"، "[[جنة المأوی]]" و "جنة الفردوس" نامهای درجات بهشتاند. از برخی [[آیات]] و [[روایات]] میتوان دریافت، [[بهشتیان]] در بهشت [[تکامل]] مییابند و از این رو، [[جایگاه]] آنان در بهشت، تغییرپذیر است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref>. | *[[بهشتیان]] دارای درجات و مقامات گوناگونی هستند. آنان که در [[دنیا]] اهل [[ورع]] و پرهیزگاریاند، دارای [[مقامات]] والا و درجات برترند<ref>{{متن قرآن|أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوَى نُزُلًا بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ}}«اما آنان که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند برای آنچه انجام میدادند به پذیرایی، آنان را بوستانسراهاست» سوره سجده، آیه ۱۹.</ref>. "جنة النعیم"، "جنة الخلد"، "جنة القرار"، "جنة عدن"، "[[جنة المأوی]]" و "جنة الفردوس" نامهای درجات بهشتاند. از برخی [[آیات]] و [[روایات]] میتوان دریافت، [[بهشتیان]] در بهشت [[تکامل]] مییابند و از این رو، [[جایگاه]] آنان در بهشت، تغییرپذیر است<ref>ر.ک: فرهنگ شیعه، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref>. | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
نسخهٔ ۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۲۶
 | این یک مقالهٔ خرد است. میتوانید با گسترش آن به امامتپدیا کمک کنید. |
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل بهشت (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
اوصاف بهشت
- بهشت مترادف با واژگانی چون فردوس، خلد، جنت و دارالسلام[۱]؛ جایی است خوش آب و هوا و فراخ و پُرنعمت و آراسته که نیکوکاران پس از مرگ، در آن جاودانه میشوند[۲]. در نظرگاه قرآن، مؤمنان و صالحان سرانجام به جایی ابدی به نام "جنت" میروند و زندگی پرنعمت و خوشی را در پیش میگیرند. بنابر آیات قرآن، این وعدۀ الهی، قطعی است[۳]. قرآن از دو بهشت یاد کرده است: یکی در عالم برزخ که موقت است و دیگری در آن جهان که جاودانه[۴] و وسعت آن به اندازۀ زمین و آسمان است[۵].[۶]
- بهشت تا حدی عظمت دارد که امیرالمؤمنین(ع) میفرماید: «اگر مانند شخص فرزندمرده ناله سر دهید و اگر مانند کبوتران نوحهسرایی کنید و اگر مانند راهبان عبادت کنید و اگر از فرزندان و اموال خود دست بکشید و شب و روز به گریه و زاری بپردازید، برای پاداشی که در انتظار شماست اندک است»[۷].
- از منظر امام علی (ع) خداوند بهشت را پاداش اطاعت قرار داد تا بدینوسیله بندگانش را از معصیت بازدارد و به سوی نعمت سوق دهد. پس رسیدن به بهشت در سایۀ عمل و نیّت میسّر میشود. امام علی (ع) بهشت را تنها بهای ارزشمند اعمال میداند و به مردمان سفارش میکند خود را در مقابل غیر از آن نفروشند. همچنین بهشت جایگاه پرهیزکاران است؛ کسانی که در روز جزا از نکوهش در اماناند و در بهشت برین ساکن خواهند بود[۸].[۹]
- بنابر روایات بزرگان معصوم(ع) مناظر بهشت هر چشمی را خیره میکنند و نعمتهایش پایان نمیپذیرند و شادیاش از میان نمیرود و اقامت در آنجا همیشگی است. کسی در آنجا آسیب نمیبیند و هراسی ندارد و زندگی در آنجا به کام بهشتیان است[۱۰]. منظرههای زیبا که چشم هر بینندهای را خیره میکند، درختان انبوه با میوههای فراوان که به راحتی خم میشوند و اگر صاحبان آنها بخواهند از آنها تناول کنند و در اختیارشان خواهد بود. کاخهای عظیم که بهشتیان در آن سکنا خواهند گزید و از عسل و شراب پاک تناول خواهند کرد[۱۱]. در بهشت نعمتها تمام و قطع نمیشوند، هیچکس پیر نخواهد شد و همه در بهشت، جاویدان خواهند بود[۱۲].[۱۳]
مکان بهشت
- اینکه برخی نعمتهای بهشتی، مادیاند، موجب شده بگویند، بهشت مکانی جسمانی است. البته این مکان، در ظاهر عالم جسمانی ما نیست؛ بلکه در حجب آسمانها و زمین است. از این رو، بهشت آشکار نمیشود مگر پس از ویران شدن این عالم جسمانی و به پایان رسیدن دنیا. همچنین گفتهاند بهشت در جایی فوق آسمانهای هفتگانه و تحت عرش است[۱۴]. از جمع میان این دو قول میتوان بدین نتیجه رسید که بهشت هم اینک در باطن این جهان قرار دارد و حجابهای دنیوی ما را از مشاهدهاش باز میدارند؛ ولی اولیای الهی آن را میبینند. از این رو، برای بهشت در همین عالم جسمانی و دنیوی، مظاهری است. ذکر نعمتهای بهشتی در قرآن و حدیث، از نظر روانی جنبهای تشویقی و ترغیبی دارد از این رو با زبانی از آنها یاد شده که با عقل بشری سازگار است. این بدان سبب است که نعمتهای بهشتی بسی والاتر از آناند که عقل انسان به گونۀ کامل آنها را درک کند[۱۵].
عوامل راه یابی به بهشت
- راههای مختلفی برای رسیدن به بهشت بیان شده است، اولین قدم برای رسیدن به بهشت، پیرو شریعت بودن و انجام واجبات و ترک محرمات است[۱۶]. امام علی (ع) میفرماید: «پس آنکه مشتاق بهشت بود، شهوتها را از دل زدود و آنکه از دوزخ ترسید، از آنچه حرام است دوری گزید و آنکه ناخواهان دنیا بود، مصیبتها بر وی آسان نمود و آن که مرگ را چشم داشت، در کارهای نیک پای پیش گذاشت»[۱۷]. در منظر امام کسانی اهل بهشتاند که شب زندهدارند؛ هنگام شب استغفار کنند و در روز نیز از ترس خداوند مرتکب گناه نشوند[۱۸].
- یکی دیگر از راههای رسیدن به بهشت، استفاده از تعالیم قرآنی است. نهج البلاغه قرآن را راهنمایی میداند که هیچگاه دچار خطا نمیشود و هرکس به راه او ادامه دهد به بهشت برین خواهد رسید[۱۹].
- از دیگر عوامل راهیابی: شناخت امامان معصوم (ع) و پیروی از آنان[۲۰]؛ پیروی نکردن از هوا و هوس[۲۱]؛ استوار ماندن بر حق[۲۲]؛ تکبر نورزیدن[۲۳]؛ بهرهبرداری درست از دنیا[۲۴] و تقواست[۲۵].[۲۶]
بهشتیان
- بهشتیان، کسانیاند که از گذر ایمان و عمل صالح، رضای خدا را کسب میکنند و به بهشت راه مییابند[۲۷]. پیامبران، صدیقان، شهیدان و صالحان، به ترتیب، برترین ساکنان بهشتاند[۲۸]. بهشتیان در خانههای نیک و ویژۀ خود به سر میبرند[۲۹] و میتوانند همراه پدران، همسران و فرزندان صالح خود زندگی کنند[۳۰]. رابطۀ بهشتیان با یکدیگر بسیار صمیمی و دوستانه است[۳۱] و لطف و فیض ویژۀ الهی هر روز بر آنان فرو میآید و هر چه بخواهند، بیدرنگ میرسد. خستگی و رنج و دگرگونی در بهشت نیست و بهشتیان خویشتن را به کارهای بیهوده و بازیچه نمیآلایند[۳۲].[۳۳]
درجات بهشت
- بهشتیان دارای درجات و مقامات گوناگونی هستند. آنان که در دنیا اهل ورع و پرهیزگاریاند، دارای مقامات والا و درجات برترند[۳۴]. "جنة النعیم"، "جنة الخلد"، "جنة القرار"، "جنة عدن"، "جنة المأوی" و "جنة الفردوس" نامهای درجات بهشتاند. از برخی آیات و روایات میتوان دریافت، بهشتیان در بهشت تکامل مییابند و از این رو، جایگاه آنان در بهشت، تغییرپذیر است[۳۵].
منابع
جستارهای وابسته
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۸- ۱۷۹.
- ↑ فرهنگ معین.
- ↑ ﴿جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمَنُ عِبَادَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّهُ كَانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا﴾«بهشتهایی جاودان که (خداوند) بخشنده به بندگانش در (جهان) نهان وعده کرده است؛ بیگمان وعده او شدنی است» سوره مریم، آیه ۶۱.
- ↑ ﴿وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ﴾«و برای آن کس که از ایستادن در برابر پروردگار خویش هراسیده است دو بهشت خواهد بود» سوره الرحمن، آیه ۴۶.
- ↑ ﴿وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ﴾«و برای (رسیدن به) آمرزش پروردگارتان و بهشتی به پهنای آسمانها و زمین که برای پرهیزگاران آماده شده است شتاب کنید» سوره آل عمران، آیه ۱۳۳.
- ↑ ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۲.
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۵۲: «فَوَاللَّهِ لَوْ حَنَنْتُمْ حَنِینَ الْوُلَّهِ الْعِجَالِ وَ دَعَوْتُمْ بِهَدِیلِ الْحَمَامِ وَ جَأَرْتُمْ جُؤَارَ مُتَبَتِّلِی الرُّهْبَانِ وَ خَرَجْتُمْ إِلَی اللَّهِ مِنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَوْلَادِ الْتِمَاسَ الْقُرْبَةِ إِلَیْهِ فِی ارْتِفَاعِ دَرَجَةٍ عِنْدَهُ أَوْ غُفْرَانِ سَیِّئَةٍ أَحْصَتْهَا کُتُبُهُ وَ حَفِظَتْهَا رُسُلُهُ لَکَانَ قَلِیلا»
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۲۳۲
- ↑ ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۸- ۱۷۹.
- ↑ میزان الحکمة، ج۱، ص۴۳۴ و ۲۶۲۴؛ پیام قرآن، ج۶، ص۳۰۴- ۲۲۹.
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۱۶۴: «تُجْنَی مِنْ غَیْرِ تَکَلُّفٍ فَتَأْتِی عَلَی مُنْیَةِ مُجْتَنِیهَا، وَ یُطَافُ عَلَی نُزَّالِهَا فِی أَفْنِیَةِ قُصُورِهَا، بِالْأَعْسَالِ الْمُصَفَّقَةِ وَ الْخُمُورِ الْمُرَوَّقَة»
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۸۴: «لَا یَنْقَطِعُ نَعِیمُهَا وَ لَا یَظْعَنُ مُقِیمُهَا، وَ لَا یَهْرَمُ خَالِدُهَا وَ لَا یَبْأَسُ سَاکِنُهَا»
- ↑ ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۹.
- ↑ ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۲.
- ↑ ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۳.
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۱۷۵
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۳۱: «فَمَنِ اشْتَاقَ إِلَی الْجَنَّةِ سَلَا عَنِ الشَّهَوَاتِ وَ مَنْ أَشْفَقَ مِنَ النَّارِ اجْتَنَبَ الْمُحَرَّمَاتِ وَ مَنْ زَهِدَ فِی الدُّنْیَا اسْتَهَانَ بِالْمُصِیبَاتِ وَ مَنِ ارْتَقَبَ الْمَوْتَ سَارَعَ [فِی] إِلَی الْخَیْرَات»
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۲۳۲
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۱۷۵
- ↑ نهج البلاغه، خ ۱۵۲ و ۱۵۶.
- ↑ نهج البلاغه، خ ۱۷۶.
- ↑ نهج البلاغه، خ ۱۷۶ و ۱۱۹.
- ↑ نهج البلاغه، خ ۱۴۴ و ۱۹۱.
- ↑ نهج البلاغه، حکمت ۱۳۱.
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۱۹۱.
- ↑ ر.ک: دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۱۷۹؛ فرهنگ شیعه، ص ۱۶۴.
- ↑ نهج البلاغه، خ ۱۹۰.
- ↑ ﴿وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا﴾«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.
- ↑ ﴿وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ﴾«خداوند به مردان و زنان مؤمن، بوستانهایی، نوید داده است که از بن آنها جویباران روان است؛ در آنها جاودانند، نیز جایگاههایی پاک در بوستانهای جاودان (نوید داده است) و خشنودی خداوند (از همه اینها) برتر است؛ این همان رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۷۲.
- ↑ ﴿جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَالْمَلَائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بَابٍ﴾«بهشتهایی جاودان که آنان و شایستگان از نیاکان و همسران و فرزندانشان در آن وارد میشوند و فرشتگان از هر دری بر آنان درمیآیند» سوره رعد، آیه ۲۳.
- ↑ ﴿فَاكِهِينَ بِمَا آتَاهُمْ رَبُّهُمْ وَوَقَاهُمْ رَبُّهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ﴾«بدانچه خداوند به آنان داده است شادمانند و پروردگارشان آنان را از عذاب دوزخ نگه داشته است» سوره طور، آیه ۱۸؛ ﴿لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا﴾«در آن سخن یاوه و گناهآلودی نمیشنوند جز گفته: درود، درود» سوره واقعه، آیه ۲۵ و ۲۶
- ↑ ﴿الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ﴾«کسانی که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند خوشا بر آنان و آنان را فرجام نیکوست» سوره رعد، آیه ۲۹.
- ↑ ر.ک: فرهنگ شیعه، ص ۱۶۳.
- ↑ ﴿أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوَى نُزُلًا بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾«اما آنان که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند برای آنچه انجام میدادند به پذیرایی، آنان را بوستانسراهاست» سوره سجده، آیه ۱۹.
- ↑ ر.ک: فرهنگ شیعه، ص۱۶۳-۱۶۴.