آخرت: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۴۰

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل آخرت (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

آخرت جهانی است که انسان پس از مرگ به آن وارد شده و در آنجا جاودانه می‌ماند و برای آنچه در دنیا انجام داده، پاداش و یا کیفر می‌بیند.

مفهوم‌شناسی

آخرت به معنای واپسین و ناظر به حیات پس از مرگ و جهان پاداش و کیفر است. آخرت گاهی در مقابل دنیا قرار می‌گیرد و گاهی در مقابل اولی. اگر کلمه دنیا به معنای قرب و نزدیکی باشد معنای آخرت یعنی زندگانی دورتر ما و اگر دنیا به معنای سطح پایین باشد، آخرت یعنی آنکه در سطح بالاتر قرار دارد^[۱].^[۲] باید توجه داشت ایمان به آخرت از آموزه‌های بنیادی دین اسلام و ادیان پیشین است^[۳].^[۴]

آخرت در قرآن

در آیات زیادی از قرآن کریم واژۀ آخرت به کار رفته و توضیحاتی دربارۀ آن داده شده است مانند اینکه:

در جهان آخرت، از نظام اجتماعی و تعاون و مدنیت، همانطور که در دنیا وجود دارد، خبری نیست.
در آن جهان، هر انسانی به نتیجه‌ اندیشه و گفتار و کردار خویش می‌رسد و با آنچه در دنیا کرده است، همراه می‌شود^[۵].
حقیقت ناب تنها در آخرت برای انسان آشکار می‌گردد و از این رو، شک و تردید در آنجا برای کسی پیش نمی‌آید و اختلاف نظری میان انسان‌ها رخ نمی‌دهد^[۶].
انسان در آخرت متوجه می‌شود مؤثر راستین در وقایع جهان، تنها خداوند بوده و علل و اسباب دیگر تأثیر مستقلی نداشته‌اند^[۷].
آنچه در آخرت به انسان می‌رسد، یا نعمت است و یا نقمت.
لذت و رنج در آن جهان به گونۀ دیگری است و با دنیا قابل قیاس نیست: ^[۸]، ^[۹].
دنیا قابلیت آن را ندارد که انسان‌ها نتیجه تلاش‌های خود را به صورت کامل بگیرند، ولی در آخرت، آنرا به گونه کامل درمی‌یابد و هیچ عاملی مانع آن نیست^[۱۰].
هر کاری که انسان در دنیا انجام می‌‌دهد به منزلۀ بذری است که می‌‌کارد و در آخرت درو خواهد نمود^[۱۱].
از دیدگاه قرآن نه تنها انسان که همه آفریدگان در آخرت محشور می‌شوند و به بندگی خدا اقرار می‌کنند^[۱۲].

ایمان به آخرت از آموزه‌های بنیادی دین اسلام و ادیان پیشین است^[۱۳].^[۱۴].

منابع

جستارهای وابسته

یوم الحساب

پانویس

↑ مرتضی مطهری، آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۳۸.
↑ محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، فرهنگ مطهر، ص ۴۱.
↑ ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.
↑ فرهنگ شیعه، ص 40.
↑ ﴿وَأَن لَّيْسَ لِلإِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى﴾؛ سوره نجم، آیه ۳۹.
↑ ﴿لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ﴾؛ سوره ق، آیه ۲۲.
↑ ﴿يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ﴾؛ سوره نور، ۲۵.
↑ ﴿يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الأَنفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ﴾؛ سوره زخرف، ۷۱.
↑ ﴿إِلاَّ مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الأَكْبَرَ﴾؛ سوره غاشیه، آیه ۲۳ و ۲۴.
↑ ﴿فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ﴾؛ سوره زلزال، آیه ۷ و ۸.
↑ ﴿مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ ﴾؛ سوره شوری، آیه ۲۰.
↑ ﴿إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا﴾؛ سوره مریم، آیه ۹۳.
↑ ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.
↑ فرهنگ شیعه، ص 40.

[1] مرتضی مطهری، آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۳۸.

[2] محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، فرهنگ مطهر، ص ۴۱.

[3] ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.

[4] فرهنگ شیعه، ص 40.

[5] ﴿وَأَن لَّيْسَ لِلإِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى﴾؛ سوره نجم، آیه ۳۹.

[6] ﴿لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ﴾؛ سوره ق، آیه ۲۲.

[7] ﴿يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ﴾؛ سوره نور، ۲۵.

[8] ﴿يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الأَنفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ﴾؛ سوره زخرف، ۷۱.

[9] ﴿إِلاَّ مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الأَكْبَرَ﴾؛ سوره غاشیه، آیه ۲۳ و ۲۴.

[10] ﴿فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ﴾؛ سوره زلزال، آیه ۷ و ۸.

[11] ﴿مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ ﴾؛ سوره شوری، آیه ۲۰.

[12] ﴿إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا﴾؛ سوره مریم، آیه ۹۳.

[13] ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.

[14] فرهنگ شیعه، ص 40.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

@@ خط ۹: / خط ۹: @@
 <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
-'''آخرت''' جهانی است که [[انسان]] پس از [[مرگ]] به آن وارد می‌شود و در آنجا جاودانه می‌ماند و برای آنچه در [[دنیا]] کرده است، [[پاداش]] و [[کیفر]] می‌بیند<ref>ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.
+'''آخرت''' جهانی است که [[انسان]] پس از [[مرگ]] به آن وارد شده و در آنجا جاودانه می‌ماند و برای آنچه در [[دنیا]] انجام داده، [[پاداش]] و یا [[کیفر]] می‌بیند.
-==مقدمه==
+==مفهوم‌شناسی==
-* [[قرآن کریم]] صد و چهار بار از این کلمه، بی قید و اضافه و ده بار همراه کلمه "دار" و "نشأة" و پنج بار با کلمه "اولی" و هشتاد بار در برابر [[دنیا]] و... یاد کرده است. در [[جهان آخرت]]، از [[نظام اجتماعی]] و [[تعاون]] و مدنیت، آن سان که در دنیا وجود دارد، خبری نیست. در آن [[جهان]]، هر [[انسانی]] به نتیجه‌ [[اندیشه]] و [[گفتار]] و [[کردار]] خویش می‌رسد و با آنچه در دنیا کرده است، قرین می‌گردد<ref>{{متن قرآن|وَأَن لَّيْسَ لِلإِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى}}؛ سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>. [[حقیقت]] [[ناب]] تنها در آخرت بر [[انسان]] آشکار می‌گردد و از این رو، [[شک و تردید]] در آنجا برای کسی پیش نمی‌آید و [[اختلاف]] نظری میان [[انسان‌ها]] رخ نمی‌دهد<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ}}؛ سوره ق، آیه ۲۲.</ref>. در آن سرا، انسان درمی‌یابد که مؤثر [[راستین]] در وقایع جهان، تنها [[خدا]] بوده و دیگر [[علل]] و اسباب تأثیر مستقل نداشته‌اند<ref>{{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ}}؛ سوره نور، ۲۵.</ref>. آنچه در آخرت به [[آدمی]] می‌رسد، یا [[نعمت]] است و یا نقمت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 39.</ref>.
+آخرت به معنای واپسین و ناظر به [[حیات]] پس از [[مرگ]] و [[جهان]] [[پاداش]] و [[کیفر]] است. آخرت گاهی در مقابل [[دنیا]] قرار می‌گیرد و گاهی در مقابل اولی. اگر کلمه دنیا به معنای [[قرب]] و نزدیکی باشد معنای آخرت یعنی زندگانی دورتر ما و اگر [[دنیا]] به معنای سطح پایین باشد، آخرت یعنی آنکه در سطح بالاتر قرار دارد<ref>[[مرتضی مطهری]]، [[آشنایی با قرآن]]، جلد اول و دوم، ص۱۳۸.</ref>.<ref>محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۱.</ref> باید توجه داشت [[ایمان]] به آخرت از آموزه‌های بنیادی [[دین اسلام]] و [[ادیان پیشین]] است<ref>ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>
-* [[لذت]] و [[رنج]] در آن جهان به گونه‌ای دیگر است و با دنیا قیاس‌پذیر نیست: آنان که در جهان آخرت، به [[سعادت]] [[بهشت]] دست می‌یابند، خواهند گرفت، به آنچه [[جان‌ها]] [[آرزو]] می‌کنند و چشم‌ها را خوش می‌آید خواهند رسید و جاودانه در آن خواهند زیست<ref>{{متن قرآن|يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الأَنفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}؛ سوره زخرف، ۷۱.</ref>. و آنان که به [[دوزخ]] افتند، به کیفرهایی بزرگ گرفتار می‌آیند<ref>{{متن قرآن|إِلاَّ مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الأَكْبَرَ}}؛ سوره غاشیه، آیه ۲۳ و ۲۴.</ref>. [[قرآن]] از [[زندگی]] [[اخروی]] دو گروه [[مؤمنان]] و [[کافران]] بارها سخن گفته است و وعد و وعیدهای [[الهی]] را به تکرار آورده است. از نعمت‌هایی که [[مؤمنان]] بدان می‌رسند، [[زندگی]] در [[بهشت]] است؛ بهشتی که همانند [[آسمان‌ها]] و [[زمین]] بزرگ است و البته [[خشنودی خدا]]، نعمتی است بسیار بزرگ‌تر که در آخرت نصیب مؤمنان می‌گردد<ref>{{متن قرآن| وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ}}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۳۳؛ {{متن قرآن|سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاء وَالأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ}}؛ سوره حدید، آیه ۲۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.
+==آخرت در [[قرآن]]==
-* [[انسان]] را در [[دنیا]] توانِ آن نیست که به تمام و کمال، نتیجه کوشش‌های خویش را فراچنگ آورد؛ ولی در آخرت، آن را به گونه کامل درمی‌یابد و هیچ عاملی را یارای ممانعت نیست<ref>{{متن قرآن|فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}؛ سوره زلزال، آیه ۷ و ۸.</ref>. آنچه [[آدمی]] در دنیا می‌کند، همانند بذری است که می‌بالد و در آخرت بَر می‌دهد و آنان که در دنیا تنها برای بهره‌های [[دنیوی]] می‌کوشند، [[نصیبی]] از آخرت نخواهند برد<ref>{{متن قرآن|مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ }}؛ سوره شوری، آیه ۲۰.</ref>. در نظرگاه [[قرآنی]]، نه تنها انسان، که همه [[آفریدگان]] در آخرت [[محشور]] می‌شوند و به [[بندگی خدا]] [[اقرار]] می‌کنند<ref>{{متن قرآن|إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا}}؛ سوره مریم، آیه ۹۳.</ref>. [[ایمان]] به آخرت از آموزه‌های بنیادی [[دین اسلام]] و [[ادیان پیشین]] است<ref>ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.
+در آیات زیادی از [[قرآن کریم]] واژۀ آخرت به کار رفته و توضیحاتی دربارۀ آن داده شده است مانند اینکه:
+#در [[جهان آخرت]]، از [[نظام اجتماعی]] و [[تعاون]] و مدنیت، همانطور که در دنیا وجود دارد، خبری نیست.
+#در آن [[جهان]]، هر [[انسانی]] به نتیجه‌ [[اندیشه]] و [[گفتار]] و [[کردار]] خویش می‌رسد و با آنچه در دنیا کرده است، همراه می‌شود<ref>{{متن قرآن|وَأَن لَّيْسَ لِلإِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى}}؛ سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>.
+#[[حقیقت]] [[ناب]] تنها در آخرت برای [[انسان]] آشکار می‌گردد و از این رو، [[شک و تردید]] در آنجا برای کسی پیش نمی‌آید و [[اختلاف]] نظری میان [[انسان‌ها]] رخ نمی‌دهد<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ}}؛ سوره ق، آیه ۲۲.</ref>.
+#[[انسان]] در آخرت متوجه می‌شود مؤثر [[راستین]] در وقایع جهان، تنها [[خداوند]] بوده و [[علل]] و اسباب دیگر تأثیر مستقلی نداشته‌اند<ref>{{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ}}؛ سوره نور، ۲۵.</ref>.
+#آنچه در آخرت به [[انسان]] می‌رسد، یا [[نعمت]] است و یا نقمت.
+#[[لذت]] و [[رنج]] در آن جهان به گونۀ دیگری است و با دنیا قابل قیاس نیست: <ref>{{متن قرآن|يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الأَنفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}؛ سوره زخرف، ۷۱.</ref>، <ref>{{متن قرآن|إِلاَّ مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الأَكْبَرَ}}؛ سوره غاشیه، آیه ۲۳ و ۲۴.</ref>.
+#[[دنیا]] قابلیت آن را ندارد که [[انسان‌ها]] نتیجه تلاش‌های خود را به صورت کامل بگیرند، ولی در آخرت، آنرا به گونه کامل درمی‌یابد و هیچ عاملی مانع آن نیست<ref>{{متن قرآن|فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}؛ سوره زلزال، آیه ۷ و ۸.</ref>.
+#هر کاری که [[انسان]] در [[دنیا]] انجام می‌‌دهد به منزلۀ بذری است که می‌‌کارد و در آخرت درو خواهد نمود<ref>{{متن قرآن|مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ }}؛ سوره شوری، آیه ۲۰.</ref>.
+#از دیدگاه [[قرآن]] نه تنها انسان که همه [[آفریدگان]] در آخرت [[محشور]] می‌شوند و به [[بندگی خدا]] [[اقرار]] می‌کنند<ref>{{متن قرآن|إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا}}؛ سوره مریم، آیه ۹۳.</ref>.
+[[ایمان]] به آخرت از آموزه‌های بنیادی [[دین اسلام]] و [[ادیان پیشین]] است<ref>ر.ک: تفسیر نمونه‌، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.
-==آخرت در فرهنگ مطهر==
-[[روز]] و دوره‌ای که آخر است و پایان‌ناپذیر است (دوره [[آخرت]])<ref>مجموعه آثار، ج۲، ص۵۰۲.</ref>. کلمه آخرة که در [[فارسی]] به‌صورت “آخرت” نوشته می‌شود، مؤنث آخر است که در مقابل کلمه اول بکار می‌رود که مؤنث آن اولی است. اینکه [[قرآن]] آخرة را به‌صورت مؤنث آورده به جهت آن است که معمولاً در موارد دیگر صفت برای کلمه دیگری مثل کلمه دار و یا [[حیات]] آورده می‌شده است و چون موصوف مؤنث بوده، صفت به تبع موصوف مؤنث استعمال می‌گردد. آخرت گاهی در مقابل [[دنیا]] قرار می‌گیرد و گاهی در مقابل اولی. کلمه دنیا، ممکن است از ماده دنو باشد به معنای [[قرب]] و نزدیکی، و ممکن است از ماده دنی به معنای [[پست]] باشد. اگر از دنو باشد یعنی این [[زندگی]] کنونی که نزدیک‌تر است به ما؛ و قهراً معنای آخرت یعنی زندگانی دورتر ما. و اگر از ماده دنی باشد یعنی این زندگی که نسبت به آن دیگری، در سطح [[پایین‌تر]] است و آخرت یعنی آنکه در سطح بالاتر قرار دارد<ref>آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۳۸.</ref>. [[اعتقاد]] به آخرت مساوی با اعتقاد به [[جاودانگی]] است. چون فرق دنیا و آخرت یکی همین است که دنیا پایان‌پذیر است و آخرت پایان‌ناپذیر و [[جاودانه]]<ref>آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۳۹.</ref>.
-شکی نیست که در دنیا [[نظام]] پست وجود دارد و باید با نظام [[پست‌تر]] جنگید. و نظام [[برتر]] را بجای آن نشاند؛ و در تعبیرات قرآن هم آمده است؛ اما هیچ‌وقت مراد قرآن از دنیا و آخرت نظام برتر و پست‌تر نیست. بلکه دنیا و آخرت برای خودش مطلبی است؛ و نظام پست‌تر و بدتر مطلب دیگر<ref>آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۶۷.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۱.</ref>
 ==منابع==
 # [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|'''فرهنگ شیعه''']]