الهام در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۲۷

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث الهام است. "الهام" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

الهام در قرآن - الهام در علوم قرآنی - الهام در حدیث - الهام در کلام اسلامی - الهام در اخلاق اسلامی - الهام در معارف دعا و زیارات - الهام در معارف و سیره سجادی - الهام در معارف و سیره رضوی

الهام در لغت به معنای در دل افتادن، در دل افکندن، در دل افکندن نیکی، در دل افکندن چیزی، در دل افکندن چیزی است در اصطلاح علوم اسلامی به معنای القای معنا و معرفتی از سوی عالم بالا بر قلب آدمی به طریق فیض، و بدون طلب و اکتساب و استفاضه است.

کاربردهای الهام در حدیث

از جست وجو در احادیث معلوم می‌شود که الهام همانند واژه وحی به دو معنای عام و خاص به کار رفته است؛ معنای خاص آن، القای چیزی و معرفتی در قلب انسان است که مقابل معنای خاص وحی "وحی نبوّت"، و برای بیان تمییز میان نبیّ و ولیّ است ^[۱]. الهام به این معنا، در برخی احادیث مقابل تحدیث هم قرار گرفته؛ به این بیان که تحدیث، نواختن سمع و القای در قوه شنوایی است، و الهام،‌انداختن در قلب است ^[۲]، وبه توفیق الهی ^[۳]، و وقار و سکینه‌ای که در پی الهام برای او حاصل می‌شود ^[۴] از وسوسه شیطانی بازشناخته می‌شود. آنچه به قلب الهام می‌شود تنها از سنخ علم و معرفت نیست بلکه از الهام حُبّ و بغض ^[۵] و طاعت ^[۶] و شکر و دعا ^[۷] و صبر ^[۸] و امور دیگر هم سخن به میان رفته است^[۹].

اما الهام به معنای عام، علاوه بر انسان‌ها، فرشتگان ^[۱۰] و حیواناتی چون زنبور عسل ^[۱۱] را هم شامل می‌شود. و می‌توان میان الهام و وحی به معنای عام آن دو رابطه عموم من وجه را استنباط کرد ^[۱۲]^[۱۳].

جستارهای وابسته

منابع

سلیمانی بهبهانی، عبدالرحیم، دانشنامه کلام اسلامی ج۱.

منبع‌شناسی جامع وحی و الهام

پانویس

↑ بحارالأنوار، ج۸، ص ۲۸؛ ج۱۶، ص ۳۷۰ و ۳۲۲ و ۳۱۸؛ و ج۴۹، ص ۱۹۶.
↑ بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۱۸؛ و ج۶۶، ص ۴۷۸.
↑ بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۷۷.
↑ بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۶۰ و اصول کافی، ج۱، ص ۳۲۶.
↑ بحارالأنوار، ج۴۰، ص ۴۷.
↑ بحارالأنوار، ج۵۱، ص ۳۱۵؛ ج۵۳، ص ۷۸.
↑ بحارالأنوار، ج۸۶، ص ۱۸۲.
↑ بحارالأنوار، ج۹۵، ص ۳۱۱.
↑ دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.
↑ بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷؛ ج۳، ص ۲۷۲.
↑ بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷.
↑ بحارالأنوار، ج۱۸، ص ۲۵۴.
↑ دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.

[1] بحارالأنوار، ج۸، ص ۲۸؛ ج۱۶، ص ۳۷۰ و ۳۲۲ و ۳۱۸؛ و ج۴۹، ص ۱۹۶.

[2] بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۱۸؛ و ج۶۶، ص ۴۷۸.

[3] بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۷۷.

[4] بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۶۰ و اصول کافی، ج۱، ص ۳۲۶.

[5] بحارالأنوار، ج۴۰، ص ۴۷.

[6] بحارالأنوار، ج۵۱، ص ۳۱۵؛ ج۵۳، ص ۷۸.

[7] بحارالأنوار، ج۸۶، ص ۱۸۲.

[8] بحارالأنوار، ج۹۵، ص ۳۱۱.

[9] دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.

[10] بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷؛ ج۳، ص ۲۷۲.

[11] بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷.

[12] بحارالأنوار، ج۱۸، ص ۲۵۴.

[13] دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{علم معصوم}}
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
 : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[الهام]]''' است. "'''[[الهام]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[الهام در قرآن]] - [[الهام در حدیث]] - [[الهام در کلام اسلامی]] - [[الهام در فلسفه اسلامی]] - [[الهام در عرفان اسلامی]] - [[الهام از دیدگاه برون‌دینی]]</div>
+: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[الهام در قرآن]] - [[الهام در علوم قرآنی]] - [[الهام در حدیث]] - [[الهام در کلام اسلامی]] - [[الهام در اخلاق اسلامی]] - [[الهام در معارف دعا و زیارات]] - [[الهام در معارف و سیره سجادی]] - [[الهام در معارف و سیره رضوی]]</div>
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[الهام (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
-<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
 '''[[الهام]]''' در لغت به معنای در [[دل]] افتادن، در [[دل]] افکندن، در [[دل]] افکندن [[نیکی]]، در [[دل]] افکندن چیزی، در [[دل]] افکندن چیزی است در اصطلاح [[علوم اسلامی]] به معنای القای معنا و [[معرفتی]] از سوی عالم بالا بر [[قلب]] [[آدمی]] به طریق [[فیض]]، و بدون طلب و اکتساب و [[استفاضه]] است.
 ==کاربردهای [[الهام در حدیث]]==
-*از جست وجو در [[احادیث]] معلوم می‌شود که [[الهام]] همانند واژه [[وحی]] به دو معنای [[عام و خاص]] به کار رفته است؛ معنای خاص آن، القای چیزی و [[معرفتی]] در [[قلب]] [[انسان]] است که مقابل معنای خاص [[وحی]] "[[وحی]] [[نبوّت]]"، و برای بیان تمییز میان [[نبیّ]] و [[ولیّ]] است <ref>بحارالأنوار، ج۸، ص ۲۸؛ ج۱۶، ص ۳۷۰ و ۳۲۲ و ۳۱۸؛ و ج۴۹، ص ۱۹۶.</ref>. [[الهام]] به این معنا، در برخی [[احادیث]] مقابل [[تحدیث]] هم قرار گرفته؛ به این بیان که [[تحدیث]]، نواختن [[سمع]] و القای در [[قوه]] [[شنوایی]] است، و [[الهام]]،‌انداختن در [[قلب]] است <ref>بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۱۸؛ و ج۶۶، ص ۴۷۸.</ref>، وبه [[توفیق الهی]] <ref>بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۷۷.</ref>، و [[وقار]] و سکینه‌ای که در پی [[الهام]] برای او حاصل می‌شود <ref>بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۶۰ و اصول کافی، ج۱، ص ۳۲۶.</ref> از [[وسوسه شیطانی]] بازشناخته می‌شود. آنچه به [[قلب]] [[الهام]] می‌شود تنها از سنخ [[علم]] و [[معرفت]] نیست بلکه از [[الهام]] [[حُبّ]] و [[بغض]] <ref>بحارالأنوار، ج۴۰، ص ۴۷.</ref> و [[طاعت]] <ref>بحارالأنوار، ج۵۱، ص ۳۱۵؛ ج۵۳، ص ۷۸.</ref> و [[شکر]] و [[دعا]] <ref>بحارالأنوار، ج۸۶، ص ۱۸۲.</ref> و [[صبر]] <ref>بحارالأنوار، ج۹۵، ص ۳۱۱.</ref> و امور دیگر هم سخن به میان رفته است<ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/68 دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.]</ref>.
+از جست وجو در [[احادیث]] معلوم می‌شود که [[الهام]] همانند واژه [[وحی]] به دو معنای [[عام و خاص]] به کار رفته است؛ معنای خاص آن، القای چیزی و [[معرفتی]] در [[قلب]] [[انسان]] است که مقابل معنای خاص [[وحی]] "[[وحی]] [[نبوّت]]"، و برای بیان تمییز میان [[نبیّ]] و [[ولیّ]] است <ref>بحارالأنوار، ج۸، ص ۲۸؛ ج۱۶، ص ۳۷۰ و ۳۲۲ و ۳۱۸؛ و ج۴۹، ص ۱۹۶.</ref>. [[الهام]] به این معنا، در برخی [[احادیث]] مقابل [[تحدیث]] هم قرار گرفته؛ به این بیان که [[تحدیث]]، نواختن [[سمع]] و القای در [[قوه]] [[شنوایی]] است، و [[الهام]]،‌انداختن در [[قلب]] است <ref>بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۱۸؛ و ج۶۶، ص ۴۷۸.</ref>، وبه [[توفیق الهی]] <ref>بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۷۷.</ref>، و [[وقار]] و سکینه‌ای که در پی [[الهام]] برای او حاصل می‌شود <ref>بحارالأنوار، ج۲۶، ص ۶۰ و اصول کافی، ج۱، ص ۳۲۶.</ref> از [[وسوسه شیطانی]] بازشناخته می‌شود. آنچه به [[قلب]] [[الهام]] می‌شود تنها از سنخ [[علم]] و [[معرفت]] نیست بلکه از [[الهام]] [[حُبّ]] و [[بغض]] <ref>بحارالأنوار، ج۴۰، ص ۴۷.</ref> و [[طاعت]] <ref>بحارالأنوار، ج۵۱، ص ۳۱۵؛ ج۵۳، ص ۷۸.</ref> و [[شکر]] و [[دعا]] <ref>بحارالأنوار، ج۸۶، ص ۱۸۲.</ref> و [[صبر]] <ref>بحارالأنوار، ج۹۵، ص ۳۱۱.</ref> و امور دیگر هم سخن به میان رفته است<ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/68 دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.]</ref>.
-*اما [[الهام]] به معنای عام، علاوه بر [[انسان‌ها]]، [[فرشتگان]] <ref>بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷؛ ج۳، ص ۲۷۲.</ref> و حیواناتی چون [[زنبور عسل]] <ref>بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷.</ref> را هم شامل می‌شود. و می‌توان میان [[الهام]] و [[وحی]] به معنای عام آن دو رابطه عموم من وجه را [[استنباط]] کرد <ref>بحارالأنوار، ج۱۸، ص ۲۵۴.</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/68 دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.]</ref>.
+اما [[الهام]] به معنای عام، علاوه بر [[انسان‌ها]]، [[فرشتگان]] <ref>بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷؛ ج۳، ص ۲۷۲.</ref> و حیواناتی چون [[زنبور عسل]] <ref>بحارالأنوار، ج۱۹، ص ۲۸۷.</ref> را هم شامل می‌شود. و می‌توان میان [[الهام]] و [[وحی]] به معنای عام آن دو رابطه عموم من وجه را [[استنباط]] کرد <ref>بحارالأنوار، ج۱۸، ص ۲۵۴.</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/68 دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.]</ref>.
-==منابع==
-{{ستون-شروع|1}}
-* [[پرونده:440259451.jpg|22px]] [[عبدالرحیم سلیمانی بهبهانی|سلیمانی بهبهانی، عبدالرحیم]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه کلام اسلامی ج۱.''']]
-{{پایان}}
 ==جستارهای وابسته ==
@@ خط ۳۰: / خط ۲۱: @@
 # [[الهام به اهل بیت]]{{عم}}؛
 # [[الهام به فاطمه زهرا]]{{س}}.
+==منابع==
+{{منابع}}
+#[[پرونده:440259451.jpg|22px]] [[عبدالرحیم سلیمانی بهبهانی|سلیمانی بهبهانی، عبدالرحیم]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه کلام اسلامی ج۱.''']]
+{{پایان منابع}}
 ==[[:رده:آثار وحی و الهام|منبع‌شناسی جامع وحی و الهام]]==