طمع در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخهها
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-</div>\n<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> +</div>)) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{امامت}} | {{امامت}} | ||
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[طمع]]''' است. "'''[[طمع]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[طمع]]''' است. "'''[[طمع]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | ||
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[طمع در قرآن]] - [[طمع در حدیث]] - [[طمع در نهج البلاغه]] - [[طمع در اخلاق اسلامی]] - [[طمع در معارف دعا و زیارات]] - [[طمع در | <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[طمع در قرآن]] - [[طمع در حدیث]] - [[طمع در نهج البلاغه]] - [[طمع در اخلاق اسلامی]] - [[طمع در فقه سیاسی]] - [[طمع در معارف دعا و زیارات]] - [[طمع در معارف و سیره سجادی]] - [[طمع در معارف و سیره نبوی]]</div> | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
| خط ۲۰: | خط ۱۸: | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: مدخل]] | [[رده: مدخل]] | ||
[[رده:طمع]] | [[رده:طمع]] | ||
نسخهٔ ۲۴ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۹:۰۱
مقدمه
حرص[۱]، امیدواری و اشتیاق به چیزی با شهوت[۲]. اصل آن "طَمْع" به معنای امید قلبی شدید و قویّ[۳]، تمایل نفس در مقابل استغنای نفس[۴].
﴿وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا﴾[۵].
در فرهنگ قرآن طمع در امور مادّی به معنای حرص و تمایل شدید، از صفات مذموم و ضدارزشی به شمار رفته است: ﴿وَمَهَّدتُّ لَهُ تَمْهِيدًا ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ﴾[۶]؛ امّا طمع در امور معنوی و امیدواری به مغفرت الهی صفتی نیک و ممدوح است: ﴿وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ﴾[۷].
در فرهنگ قرآنی همواره اعتدال مطلوب بوده، انسان را از فساد باز داشته و در راه حق ثابت و استوار داشته است. صفات انسانی در حد افراط و تفریط فسادآور است. طمع و رجاء یا خوف و یأس هر دو برای روح انسانی خطیر و مهلک است. طمع انسان را به آزمندی و حرص میکشد و از یاد خدا و حقوق مردم غافل میکند و یأس و خوف، انسان را به افسردگی و دلمردگی میرساند.
ناموس و سنت عمومی جاری در عالَم هستی، قانون جذب و دفع است؛ خوف و رجاء نیز از مصادیق همین قانون است ﴿وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا﴾[۸].[۹]
منابع
پانویس
- ↑ خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۲، ص۲۷.
- ↑ حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۲۴.
- ↑ ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۴۲۵.
- ↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۷، ص۱۱۹.
- ↑ «و در زمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید و او را با بیم و امید بخوانید که بخشایش خداوند به نیکوکاران نزدیک است» سوره اعراف، آیه ۵۶.
- ↑ «و راه (پیشرفت) او را نیک هموار کردم، باز آز دارد که بیفزایم» سوره مدثر، آیه ۱۴-۱۵.
- ↑ «و چرا ما به خداوند و آنچه از حق به ما رسیده است ایمان نیاوریم در حالی که امید میبریم که پروردگارمان ما را در میان شایستگان در آورد» سوره مائده، آیه ۸۴.
- ↑ «و در زمین پس از سامان یافتن آن تباهی نورزید و او را با بیم و امید بخوانید که بخشایش خداوند به نیکوکاران نزدیک است» سوره اعراف، آیه ۵۶. سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۸، ص۱۵۹-۱۶۰.
- ↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص: ۴۰۴-۴۰۵.