امامت‌پدیا

رؤیای صادق معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

نمایش تاریخچه به صورت تعاملی
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۸ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{علم معصوم}}
{{مدخل مرتبط
{{خرد}}
| موضوع مرتبط = علم معصوم
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| عنوان مدخل  =  
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[علم معصوم]]''' و مرتبط با بحث '''[[رؤیا]]''' و '''[[مجاری علم معصوم]]''' است. "'''[[رؤیای صادق معصوم]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
| مداخل مرتبط = [[رؤیای صادق معصوم در قرآن]] - [[رؤیای صادق معصوم در کلام اسلامی]]
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| پرسش مرتبط  = علم معصوم (پرسش)
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[رؤیای صادق معصوم در قرآن]] | [[رؤیای صادق معصوم در حدیث]] | [[رؤیای صادق معصوم در کلام اسلامی]] | [[رؤیای صادق معصوم در فلسفه اسلامی]] | [[رؤیای صادق معصوم در عرفان اسلامی]]</div>
}}
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
 
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم معصوم (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
برخی از خواب‌ها از واقعیتی محکم و [[استوار]] گزارش می‏‌دهند، این نوع خواب‌هایِ الهی انسان را با [[جهان]] خارج از خود مربوط می‏‌سازد؛ به این خواب‌ها '''رؤیای صادق''' گفته می‌شود. [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] {{صل}} در مورد این خواب‌ها فرموده است: "رؤیای صادق، بخشی از [[نبوت]] است". همچنین [[رؤیای صادقه]] مرحله‌ای از [[کشف و شهود]] و از راه‌های [[اطلاع بر غیب]] است. این نوع از خواب‌ها از جمله منابع علم امامان {{ع}} است.
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
 
==چیستی رؤیای صادق و منبع بودن آن==
== معناشناسی ==
*خواب، انواع و اقسامی دارد که یک نوع آن خواب‌‏هایی است که از یک واقعیت جدا از اندیشه و ذهن، از واقعیتی محکم و استوار و پابرجا گزارش می‏‌دهد این نوع خواب‌‏های الهی است که ما را با جهان خارج از خود مربوط می‏‌سازد و از حقایقی دور از محیط ذهن و اندیشه پرده بر می‏دارد، به این خواب ها رؤیای صادق هم گفته می شود. پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) در مورد این خواب ها فرموده است:<ref>سیده نصرت امین، مخزن العرفان، ج ۶، ص۳۳۳</ref> «رؤیای صادق، بخشی از نبوت است.»<ref>ر.ک. سبحانی، جعفر، منشور جاوید، ج 6، ص 228؛ زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117</ref> ابن سینا می گوید:<ref> ابن سينا، الاشارات و التنبيهات، ج ۳، ص ۳۹۹</ref> «تجربه و قیاس به ما می‌گویند که انسان در موقع خواب می‌تواند با جهان خارج در تماس بوده، بر آن آگاهی یابد. با توجه به این حقیقت، مانعی ندارد که انسان به هنگام بیداری نیز دارای چنین توانایی باشد.»<ref>ر.ک. زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117؛ کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23</ref> و نیز در جای دیگر می گوید:<ref>ابن سينا، الاشارات و التنبيهات، ج ۳، ص ۴۰۷</ref> «آن گاه که اشتغالات روح از طریق حواس کم شد، روح فرصتی می‌یابد تا از چنگال قوای طبیعی خلاص و به جانب قدس پرواز کند و صورت‌هایی از غیب در او نقش می‌بندد و این حالت گاهی در خواب و گاهی در بیماری پدید می‌آید.»<ref>ر.ک. کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23</ref> همچنین شیخ اشراق می گوید:<ref>شیخ اشراق، ج ۲، ص ۲۳۶</ref> «هرگاه اشتغالات حواس ظاهر کم شود و نفس انسان از چنبر، قوای طبیعی رها شود، نفس توانایی بر امور غیبی پیدا می‌کند و گواه بر این امور، خواب‌های صادق است که برای انسان رخ می‌دهد.»<ref>ر.ک. کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23</ref> رؤیای صادقه مرحله‌ای از کشف و شهود<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم</ref> و از راه های اطلاع بر غیب است.<ref>ر.ک. زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117</ref>
در مورد خواب‌ها گفته شده است، برخی از خواب‌ها از واقعیتی محکم و [[استوار]] و پابرجا گزارش می‏‌دهند، این نوع خواب‌هایِ [[الهی]] است که ما را با [[جهان]] خارج از خود مربوط می‏‌سازد و از حقایقی دور از محیط ذهن و [[اندیشه]] پرده برمی‏‌دارد؛ به این خواب‌ها رؤیای صادق هم گفته می‌شود. [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] {{صل}} در مورد این خواب‌ها فرموده است: "رؤیای صادق، بخشی از [[نبوت]] است"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الرُّؤْیَا الصَّادِقَةَ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِینَ جُزْءاً مِنَ النُّبُوَّةِ}}؛ شیخ صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۵۸۵.</ref>. ابن سینا می‌گوید: "تجربه و قیاس به ما می‌گویند که [[انسان]] در موقع [[خواب]] می‌تواند با جهان خارج در تماس بوده، بر آن [[آگاهی]] یابد. با توجه به این [[حقیقت]]، مانعی ندارد که انسان به هنگام [[بیداری]] نیز دارای چنین [[توانایی]] باشد"<ref>ابن سینا، الاشارات و التنبیهات، ج ۳، ص۳۹۹.</ref>. [[رؤیای صادقه]] مرحله‌ای از [[کشف و شهود]] و از راه‌های [[اطلاع بر غیب]] است<ref>ر.ک: [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[منشور جاوید (کتاب)|منشور جاوید]]، ج ۶، ص۲۲۸؛ [[عین‌الله زرین‌جویی|زرین‌جویی، عین الله]]، [[مسئله علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی (پایان‌نامه)|مسئله علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی]]، ص۱۱۷.</ref>.
*از جمله منابع علم امامان(علیهم السلام) خواب و رؤیاى ایشان است.<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref> شیعه معتقد است خواب انبیاء و امامان(علیهم السلام) مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیدارى از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهى بهره‌مندند و از غیب آگاه شده<ref>ر.ک. أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠؛ سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، 150 ـ 153</ref> و این راه، بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.<ref>ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> بدون تردید خواب پیامبران، شاخه‌اى از وحى و نبوت<ref>ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> است<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ١٩</ref>.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> امام صادق(علیه السلام) در این زمینه می فرماید:<ref>طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص 408</ref> «إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُؤْتَی فِی مَنَامِه»<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref>
 
==نمونه های از رؤیای صادق==
== رؤیای صادق از [[منابع علم امامان]] ==
*در قرآن کریم به برخى خواب‌هاى پیامبران تصریح شده است؛ براى مثال حضرت ابراهیم خلیل(ع) در خواب از قربانى کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> خداوند در این مورد مى‌فرماید: «فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ»<ref>سورۀ صافات، آیۀ 102</ref> مطابق تفاسیر،<ref>مانند: مجمع البیان، ج 8، ص 706؛ تفسیر نمونه، ج 19، ص 111؛ جامع البیان، ج 23، ص 49 و ...</ref> رؤیای آن حضرت شکلی از نزول وحی بوده است. تأیید خداوند بر این خواب و قرار دادن قربانی دیگر به‌ جای فرزندش، نشانۀ تأییدی بر صدق رؤیای آن حضرت است.<ref>ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟</ref> همچنین خداوند دربارۀ خواب حضرت یوسف(ع) چنین مى‌فرماید:<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153</ref> «إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ»<ref>سورۀ یوسف، آیۀ 4</ref> حضرت یعقوب(ع) با آگاهی از تأویل خواب او، او را از بازگو کردن این خواب به برادرانش منع کرد<ref>سورۀ یوسف، آیۀ 5</ref> تا موجب حسادت بیشتر آنان نشود.<ref>ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟</ref> و نیز طبق آیۀ قرآن، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود؛<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> چنانکه خداوند مى‌فرماید: «لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ»<ref>سورۀ فتح، آیۀ 27</ref> مورد دیگر، خوابی است که رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) پیش از جنگ بدر دید و خداوند در آن خواب، دشمنان را به آن حضرت، اندک نشان داد و در حقیقت نیز توان و قدرت آنان در برابر اراده خداوند و ایمان مسلمانان، اندک بود، تا آنچه خداوند مقدر فرموده بود "وقوع جنگ بدر و پیروزی مسلمانان" محقق شود: «إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلاً وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ»<ref>سورۀ انفال، آیۀ 43</ref> در آیه‌ای دیگر، خداوند از رؤیای دیگر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) خبر می‌دهد که مایۀ آزمایش مسلمانان بود: «وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلاَّ طُغْيَانًا كَبِيرًا»<ref>سورۀ اسراء، آیۀ 60</ref>
از جمله منابع علم امامان {{ع}} خواب و رؤیای ایشان است. [[شیعه]] [[معتقد]] است خواب [[انبیاء]] و [[امامان]] {{ع}} مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیداری از عنایات [[خداوند]] برخوردارند، در خواب و [[رؤیا]] نیز از تأییدات الهی بهره‌مندند و از [[غیب]] [[آگاه]] شده<ref>أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠.</ref> و از این راه، بر بسیاری از [[حقایق]] جهان[[دست]] می‌یابند. بدون تردید خواب [[پیامبران]]، شاخه‌ای از [[وحی]] و نبوت است<ref>[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، تفسیر نمونه، ج ١٩.</ref>. [[امام صادق]] {{ع}} در این زمینه می‌‌فرماید: {{متن حدیث|إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُؤْتَی فِی مَنَامِه}}<ref>طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص۴۰۸.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[علم غیب امام (مقاله)|علم غیب امام]]، ص۳۳۵.</ref>
*امامان(علیهم السلام) نیز همانند پیامبران، بسیارى از امور غیبى را از طریق رؤیا مشاهده مى‌کردند؛<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> خواب‌های امامان(علیهم السلام) همیشه راست و حقیقت است و لذا آنان در خواب هم از تأییدات الهی برخوردار بوده و از این راه بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref> امام صادق(علیه السلام) در روایتی می فرمایند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 585</ref> «خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء نبوت است.»<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref> و یا در روایتى دیگر چنین مى‌خوانیم:<ref>قطب الدین راوندى، الخرائج و الجرائح، ج ٢، ص ۵۶٢</ref> «حضرت علی(علیه السلام) یک روز صبح در مدینه وارد مسجد شد و گفت دیشب پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله) را در خواب دیدم، به من فرمود همانا سلمان رحلت نموده است و پیامبر وصیت نمود او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون براى این کار به سمت مدائن حرکت مى‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، حضرت فرمود: کفن فراهم شده است، نیازى نیست. پس درحالى که مردم او را بدرقه مى‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا حضرت جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا اینکه بعد از مدتى از شهر مدائن نامه‌اى رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند.»<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> همچنین در روایات است امام حسین(علیه السلام) نیز از شهادت خود و یارانش در خواب آگاه شد. آن حضرت شبى که فردایش از مدینه به سوى مکه حرکت کرد، براى وداع با جدش رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به حرم نبوى رفت و چند رکعت نماز به جاى آورد و دعا کرد و گریست و سپس سر بر قبر نهاد و در خواب پیامبر را دید که از شهادتش خبر داد و فرمود:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، ص 152</ref> «وَ إِنَّ لَکَ فِی الْجَنَّةِ دَرَجَاتٍ لَا تَنَالُهَا إِلَّا بِالشَّهَادَة.»<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153 </ref> در روایتی دیگر از امام رضا(علیه السلام) آمده است:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج 90، ص 272</ref> «من در خواب پدر بزرگوارم را دیدم؛ پدرم فرمود: ای فرزند من، هر گاه که در شدّت و سختی قرار گرفتی، زیاد این ذکر را بگو : «یَا رَئُوفُ یَا رَحِیمُ». بعد حضرت می‌‏فرماید: آنچه را که ما در خواب می‏‌بینیم مثل آن چیزی است که در بیداری می‌‏بینیم.»<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref>
 
*نتیجه اینکه رؤیای صادق یکی از منابع علم امامان(علیهم السلام) است.<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref>
== رؤیای صادق [[پیامبران]] در [[قرآن]] ==
در [[قرآن]] به برخی از رؤیاهای [[پیامبران]] اشاره شده است مانند اینکه [[حضرت ابراهیم]] {{ع}} در [[خواب]] از [[قربانی کردن]] فرزندش در راه [[خداوند]] [[آگاه]] گردید: {{متن قرآن|فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ}}<ref>سوره صافات، آیۀ ۱۰۲.</ref> و یا دربارۀ خواب [[حضرت یوسف]] {{ع}} چنین آمده است: {{متن قرآن|إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ}}<ref>سورۀ یوسف، آیه ۴.</ref>. همچنین طبق [[آیه قرآن]]، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} ورود [[مسلمانان]] به [[مسجدالحرام]] و انجام دادن [[اعمال]] [[عمره]] را در [[رؤیا]] مشاهده نمود، چنانکه خداوند می‌فرماید: {{متن قرآن|لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ}}<ref>سورۀ فتح، آیه ۲۷.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ [[سید علی هاشمی|هاشمی، سید علی]]، [[قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن (مقاله)|قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن]]؛ [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[علم غیب امام (مقاله)|علم غیب امام]]، ص۳۳۵.</ref>
 
== رؤیای صادق [[امامان]] ==
امامان {{ع}} نیز همانند پیامبران، بسیاری از [[امور غیبی]] را از طریق رؤیا مشاهده می‌کردند؛ خواب‌های امامان {{ع}} همیشه راست و [[حقیقت]] است و لذا آنان در خواب هم از تأییدات الهی برخوردار بوده و از این راه بر بسیاری از [[حقایق]] [[جهان]] [[دست]] می‌یابند. [[امام صادق]] {{ع}} در روایتی می‌‌فرمایند: "خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء [[نبوت]] است"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الرُّؤْیَا الصَّادِقَةَ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِینَ جُزْءاً مِنَ النُّبُوَّةِ}}؛ شیخ صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۵۸۵.</ref> و یا در روایتی دیگر چنین می‌خوانیم: "[[حضرت علی]] {{ع}} یک [[روز]] صبح در [[مدینه]] وارد [[مسجد]] شد و گفت دیشب [[پیامبر خدا]] {{صل}} را در [[خواب]] دیدم، به من فرمود همانا [[سلمان]] رحلت نموده است و [[پیامبر]] [[وصیت]] نمود او را [[غسل]] نمایم و [[نماز]] بر او بخوانم و سپس [[دفن]] کنم... و اکنون برای این [[کار]] به سمت [[مدائن]] حرکت می‌کنم. پس [[عمر]] گفت از [[بیت‌المال]] کفن ایشان را تهیه نما، حضرت فرمود: کفن فراهم شده است، نیازی نیست. پس درحالی که [[مردم]] او را بدرقه می‌کردند تا بیرون [[شهر مدینه]] رسیدند. از آنجا حضرت جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم [[باور]] نکردند، تا اینکه بعد از مدتی از [[شهر]] مدائن نامه‌ای رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از [[دنیا]] رفت و یک نفر از [[اعراب]] وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن [[نامه]] همه متعجب شدند"<ref>{{متن حدیث|أَنَّ عَلِیّاً {{ع}}دَخَلَ الْمَسْجِدَ بِالْمَدِینَةِ غَدَاةَ یَوْمٍ وَ قَالَ رَأَیْتُ فِی النَّوْمِ رَسُولَ اللَّهِ صالْبَارِحَةَ وَ قَالَ لِی إِنَّ سَلْمَانَ تُوُفِّیَ وَ وَصَّانِی بِغُسْلِهِ وَ تَکْفِینِهِ وَ الصَّلَاةِ عَلَیْهِ وَ دَفْنِهِ وَ هَا أَنَا خَارِجٌ إِلَی الْمَدَائِنِ لِذَلِکَ فَقَالَ عُمَرُ خُذِ الْکَفَنَ مِنْ بَیْتِ الْمَالِ فَقَالَ عَلِیٌّ {{ع}}ذَاکَ مَکْفِیٌّ مَفْرُوغٌ مِنْهُ فَخَرَجَ وَ النَّاسُ مَعَهُ إِلَی ظَاهِرِ الْمَدِینَةِ ثُمَّ خَرَجَ وَ انْصَرَفَ النَّاسُ فَلَمَّا کَانَ قَبْلَ الظَّهِیرَةِ رَجَعَ وَ قَالَ دَفَنْتُهُ وَ کَانَ أَکْثَرُ النَّاسِ لَمْ یُصَدِّقُوهُ حَتَّی کَانَ بَعْدَ مُدَّةٍ وَ وَصَلَ مِنَ الْمَدَائِنِ مَکْتُوبٌ أَنَّ سَلْمَانَ تُوُفِّیَ فِی لَیْلَةِ کَذَا وَ دَخَلَ عَلَیْنَا أَعْرَابِیٌّ فَغَسَّلَهُ وَ کَفَّنَهُ وَ صَلَّی عَلَیْهِ وَ دَفَنَهُ ثُمَّ انْصَرَفَ فَتَعَجَّبُوا کُلُّهُم}}؛ ‏قطب الدین راوندی، الخرائج و الجرائح، ج ٢، ص۵۶٢.</ref>.<ref>ر.ک: [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|منابع علم امامان شیعه]]، ص۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[علم غیب امام (مقاله)|علم غیب امام]]، ص۳۳۵؛ [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایان‌نامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص۱۷۸.</ref>


== پرسش‌های وابسته ==
== پرسش‌های وابسته ==
{{پرسش وابسته}}
* [[رابطه رؤیای صادق با علم معصوم چیست؟ (پرسش)]]
* [[رابطه رؤیای صادق با علم معصوم چیست؟ (پرسش)]]
* [[رابطه رؤیای صادق با علم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)]]
* [[رابطه رؤیای صادق با علم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)]]
{{پایان پرسش وابسته}}


==جستارهای وابسته==
== جستارهای وابسته ==  
{{پرسش‌های وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}  
* [[علم معصوم]]
* [[علم معصوم]]
* [[علم غیب معصوم]]
* [[علم غیب معصوم]]
* [[رؤیای صادق امام]]؛
{{پایان مدخل وابسته}}
* [[رؤیای صادق پیامبر]]؛
* [[رؤیای صادق پیامبر خاتم]]؛
* [[رؤیای صادق ولی]]؛
* [[رؤیای صادق وصی]]؛
* [[رؤیای صادق اهل بیت]]{{عم}}؛
* [[رؤیای صادق فاطمه زهرا]]{{س}}.
{{پایان}}
{{پایان}}
 
=='''[[:رده:آثار علم معصوم|منبع‌شناسی جامع علم معصوم]]'''==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های علم معصوم|کتاب‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های علم معصوم|مقاله‌شناسی علم معصوم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های علم معصوم|پایان‌نامه‌شناسی علم معصوم]].
{{پایان}}
{{پایان}}


==منابع==
== منابع ==
* [[پرونده:95220153.jpg|22px]] [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|'''منابع علم امامان شیعه''']]؛
{{منابع}}
# [[پرونده:136887.jpg|22px]] [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[منشور جاوید (کتاب)|'''منشور جاوید''']]
# [[پرونده:95220153.jpg|22px]] [[سید محمد جعفر سبحانی|سبحانی، سید محمد جعفر]]، [[منابع علم امامان شیعه (کتاب)|'''منابع علم امامان شیعه''']]
# [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایان‌نامه)|'''سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی''']]
# [[پرونده:1368101.jpg|22px]] [[حسن یوسفیان|یوسفیان، حسن]]، [[علم غیب امام (مقاله)|'''علم غیب امام''']]
# [[پرونده:18465721.jpg|22px]] [[سید علی هاشمی|هاشمی، سید علی]]، [[قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن (مقاله)|'''قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن''']]
# [[پرونده:Daneshgaheqom.jpg|22px]] [[عین‌الله زرین‌جویی|زرین‌جویی، عین الله]]، [[مسئله علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی (پایان‌نامه)|'''مسئله علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی''']]
{{پایان منابع}}


==پانویس==
== پانویس ==
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس2}}


{{علم معصوم افقی}}
[[رده:منبع علم معصوم]]
[[رده:مدخل‌های اصلی دانشنامه]]
[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]]
[[رده:رؤیای صادق معصوم]]
[[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۳

این مدخل زیرشاخهٔ بحث علم معصوم است. رؤیای صادق معصوم از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: رؤیای صادق معصوم در قرآن - رؤیای صادق معصوم در کلام اسلامی - پرسش‌های مرتبط

برخی از خواب‌ها از واقعیتی محکم و استوار گزارش می‏‌دهند، این نوع خواب‌هایِ الهی انسان را با جهان خارج از خود مربوط می‏‌سازد؛ به این خواب‌ها رؤیای صادق گفته می‌شود. پیامبر اسلام (ص) در مورد این خواب‌ها فرموده است: "رؤیای صادق، بخشی از نبوت است". همچنین رؤیای صادقه مرحله‌ای از کشف و شهود و از راه‌های اطلاع بر غیب است. این نوع از خواب‌ها از جمله منابع علم امامان (ع) است.

معناشناسی

در مورد خواب‌ها گفته شده است، برخی از خواب‌ها از واقعیتی محکم و استوار و پابرجا گزارش می‏‌دهند، این نوع خواب‌هایِ الهی است که ما را با جهان خارج از خود مربوط می‏‌سازد و از حقایقی دور از محیط ذهن و اندیشه پرده برمی‏‌دارد؛ به این خواب‌ها رؤیای صادق هم گفته می‌شود. پیامبر اسلام (ص) در مورد این خواب‌ها فرموده است: "رؤیای صادق، بخشی از نبوت است"[۱]. ابن سینا می‌گوید: "تجربه و قیاس به ما می‌گویند که انسان در موقع خواب می‌تواند با جهان خارج در تماس بوده، بر آن آگاهی یابد. با توجه به این حقیقت، مانعی ندارد که انسان به هنگام بیداری نیز دارای چنین توانایی باشد"[۲]. رؤیای صادقه مرحله‌ای از کشف و شهود و از راه‌های اطلاع بر غیب است[۳].

رؤیای صادق از منابع علم امامان

از جمله منابع علم امامان (ع) خواب و رؤیای ایشان است. شیعه معتقد است خواب انبیاء و امامان (ع) مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیداری از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهی بهره‌مندند و از غیب آگاه شده[۴] و از این راه، بر بسیاری از حقایق جهاندست می‌یابند. بدون تردید خواب پیامبران، شاخه‌ای از وحی و نبوت است[۵]. امام صادق (ع) در این زمینه می‌‌فرماید: «إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُؤْتَی فِی مَنَامِه»[۶].[۷]

رؤیای صادق پیامبران در قرآن

در قرآن به برخی از رؤیاهای پیامبران اشاره شده است مانند اینکه حضرت ابراهیم (ع) در خواب از قربانی کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید: ﴿فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ﴾[۸] و یا دربارۀ خواب حضرت یوسف (ع) چنین آمده است: ﴿إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ﴾[۹]. همچنین طبق آیه قرآن، پیامبر اکرم (ص) ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود، چنانکه خداوند می‌فرماید: ﴿لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ﴾[۱۰].[۱۱]

رؤیای صادق امامان

امامان (ع) نیز همانند پیامبران، بسیاری از امور غیبی را از طریق رؤیا مشاهده می‌کردند؛ خواب‌های امامان (ع) همیشه راست و حقیقت است و لذا آنان در خواب هم از تأییدات الهی برخوردار بوده و از این راه بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند. امام صادق (ع) در روایتی می‌‌فرمایند: "خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء نبوت است"[۱۲] و یا در روایتی دیگر چنین می‌خوانیم: "حضرت علی (ع) یک روز صبح در مدینه وارد مسجد شد و گفت دیشب پیامبر خدا (ص) را در خواب دیدم، به من فرمود همانا سلمان رحلت نموده است و پیامبر وصیت نمود او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون برای این کار به سمت مدائن حرکت می‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، حضرت فرمود: کفن فراهم شده است، نیازی نیست. پس درحالی که مردم او را بدرقه می‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا حضرت جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا اینکه بعد از مدتی از شهر مدائن نامه‌ای رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند"[۱۳].[۱۴]

پرسش‌های وابسته

جستارهای وابسته

منابع

  1.   سبحانی، جعفر، منشور جاوید
  2.   سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه
  3.   عظیمی، محمد صادق، سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی
  4.   یوسفیان، حسن، علم غیب امام
  5.   هاشمی، سید علی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن
  6.   زرین‌جویی، عین الله، مسئله علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی

پانویس

  1. ↑ «إِنَّ الرُّؤْیَا الصَّادِقَةَ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِینَ جُزْءاً مِنَ النُّبُوَّةِ»؛ شیخ صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۵۸۵.
  2. ↑ ابن سینا، الاشارات و التنبیهات، ج ۳، ص۳۹۹.
  3. ↑ ر.ک: سبحانی، جعفر، منشور جاوید، ج ۶، ص۲۲۸؛ زرین‌جویی، عین الله، مسئله علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص۱۱۷.
  4. ↑ أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠.
  5. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ١٩.
  6. ↑ طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص۴۰۸.
  7. ↑ ر.ک: سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص۳۳۵.
  8. ↑ سوره صافات، آیۀ ۱۰۲.
  9. ↑ سورۀ یوسف، آیه ۴.
  10. ↑ سورۀ فتح، آیه ۲۷.
  11. ↑ ر.ک: سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ هاشمی، سید علی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص۳۳۵.
  12. ↑ «إِنَّ الرُّؤْیَا الصَّادِقَةَ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِینَ جُزْءاً مِنَ النُّبُوَّةِ»؛ شیخ صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۵۸۵.
  13. ↑ «أَنَّ عَلِیّاً (ع)دَخَلَ الْمَسْجِدَ بِالْمَدِینَةِ غَدَاةَ یَوْمٍ وَ قَالَ رَأَیْتُ فِی النَّوْمِ رَسُولَ اللَّهِ صالْبَارِحَةَ وَ قَالَ لِی إِنَّ سَلْمَانَ تُوُفِّیَ وَ وَصَّانِی بِغُسْلِهِ وَ تَکْفِینِهِ وَ الصَّلَاةِ عَلَیْهِ وَ دَفْنِهِ وَ هَا أَنَا خَارِجٌ إِلَی الْمَدَائِنِ لِذَلِکَ فَقَالَ عُمَرُ خُذِ الْکَفَنَ مِنْ بَیْتِ الْمَالِ فَقَالَ عَلِیٌّ (ع)ذَاکَ مَکْفِیٌّ مَفْرُوغٌ مِنْهُ فَخَرَجَ وَ النَّاسُ مَعَهُ إِلَی ظَاهِرِ الْمَدِینَةِ ثُمَّ خَرَجَ وَ انْصَرَفَ النَّاسُ فَلَمَّا کَانَ قَبْلَ الظَّهِیرَةِ رَجَعَ وَ قَالَ دَفَنْتُهُ وَ کَانَ أَکْثَرُ النَّاسِ لَمْ یُصَدِّقُوهُ حَتَّی کَانَ بَعْدَ مُدَّةٍ وَ وَصَلَ مِنَ الْمَدَائِنِ مَکْتُوبٌ أَنَّ سَلْمَانَ تُوُفِّیَ فِی لَیْلَةِ کَذَا وَ دَخَلَ عَلَیْنَا أَعْرَابِیٌّ فَغَسَّلَهُ وَ کَفَّنَهُ وَ صَلَّی عَلَیْهِ وَ دَفَنَهُ ثُمَّ انْصَرَفَ فَتَعَجَّبُوا کُلُّهُم»؛ ‏قطب الدین راوندی، الخرائج و الجرائح، ج ٢، ص۵۶٢.
  14. ↑ ر.ک: سبحانی، سید محمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص۱۵۰ ـ ۱۵۳؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص۳۳۵؛ عظیمی، محمد صادق، سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی، ص۱۷۸.
برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=رؤیای_صادق_معصوم&oldid=1301397»