برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۶: |
خط ۶: |
| }} | | }} |
|
| |
|
| ==[[سیره تربیتی]] و [[خانوادگی]] [[معصومین]]{{عم}}== | | == مقدمه == |
| همانگونه که گفته شد، سیره تربیتی معصومین{{عم}} رفتارهایی هستند که در [[ارتباط با دیگران]] انجام شده و جنبه درسآموزی و [[الگودهی]] به مخاطبان دارند. رفتارهای [[تربیتی]] پیامبر{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} ممکن است در ارتباط با خانواده یا در ارتباط با افرادی غیر از خانواده باشد. از این رو در این نوشتار، به سیره تربیتی آن بزرگواران در ارتباط با هر یک از اعضای خانواده و بستگان و زیردستان پرداخته میشود.
| | منظور از قلمرو، تعیین دامنه و گستره سیره است که سیره اخلاقی و تربیتی معصومین{{عم}} چه اندازه وسعت دارد و حیطه کاربرد آن چقدر است؟! وقتی سخن از سیره معصومین{{عم}} در میان است، همه گفتار و [[رفتار]] [[چهارده معصوم]]{{عم}} را با تمامی ابعاد در بر میگیرد. بنابراین، سیره اخلاقی و تربیتی معصومین{{عم}}، از آغاز [[بعثت پیامبر اکرم]]{{صل}} تا [[زمان غیبت]] کبرای [[امام مهدی]]{{ع}} را شامل میشود و همه رفتارهای ایشان با افراد، در هر [[زمان]] و مکانی را در بر میگیرد. البته بررسی سیره آن بزرگواران در آن قلمرو وسیع، در این نوشتار نمیگنجد؛ از این رو، ناگزیریم در هر مورد، به ذکر نمونههایی از سیره معصومین{{عم}} که متناسب با موضوع هستند، بسنده کنیم<ref>[[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۴۸.</ref>. |
|
| |
|
| ==[[تشکیل خانواده]]== | | == سیره تربیتی و [[خانوادگی]] [[معصومین]]{{عم}}== |
| [[گرایش]] به ازدواج و تشکیل خانواده ریشه در [[فطرت آدمی]] دارد و [[اسلام]] نیز با رعایت برخی شرایط، آن را [[تأیید]] کرده است. گرایش به ازدواج از منظر اسلام، قبل از هر چیز پاسخ به [[خواست فطری]] و ذاتی [[انسان]] است؛ زیرا [[خداوند]] ساختمان [[بدن انسان]] را به گونهای [[آفریده]] است که با رسیدن به مرحله [[رشد]] و [[بلوغ]]، خود به خود به جنس مخالف [[تمایل]] مییابد و برای تشکیل [[زندگی]] مشترک تلاش میکند. این امر [[دلیل فطری]] بودن ازدواج است، نه تحمیلی بودن آن از ناحیه [[عادت]]، [[ضرورت]] زندگی و یا عامل دیگر<ref>ترجمه المیزان، ج۴، ص۴۹۳.</ref>. | | سیره تربیتی معصومین{{عم}} رفتارهایی هستند که در ارتباط با دیگران انجام شده و جنبه درسآموزی و الگودهی به مخاطبان دارند. رفتارهای [[تربیتی]] پیامبر{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} ممکن است در ارتباط با خانواده یا در ارتباط با افرادی غیر از خانواده باشد. |
| [[نهاد خانواده]]، همواره در طول [[تاریخ]] وجود داشته و از آغاز زندگی [[بشر]] تا کنون، [[زمین]] هیچگاه خالی از خانواده نبوده است. امروزه نیز [[نظام]] خانواده در سراسر [[دنیا]] برقرار است و همه [[اقوام]] و گروهها به نوعی از آن برخوردارند. چگونگی شکلگیری خانواده و مراحل پدید آمدن آن در میان اقوام و [[طوایف]] مختلف تفاوت دارد؛ چراکه [[فرهنگ]]، [[آداب و رسوم]] در نحوه [[خواستگاری]] و برگزاری [[مراسم]] [[عروسی]] نقش اساسی دارد و طبیعی است که رسم و [[رسوم]] [[ازدواج]] در برخی از [[فرهنگها]]، نسبت به جای دیگر متفاوت است. وجود [[خانواده]] در طول [[تاریخ]] و حضور آن در تمام نقاط [[دنیا]]، بهترین [[گواه]] بر [[فطری]] بودن [[نهاد خانواده]] است<ref>ترجمه المیزان، ج۴، ص۴۹۳.</ref>.<ref>[[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۲۷.</ref>. | |
|
| |
|
| ===[[همسرگزینی]]=== | | == منابع سیره تربیتی == |
| مهمترین اصل در [[زندگی]] هر [[انسان]]، [[انتخاب همسر مناسب]] و شایسته است تا در دنیا و [[آخرت]] همکار و همراه او باشد. همه [[آرزو]] دارند که فرد با کفایتی [[شریک]] زندگی آنان گردد و در فراز و نشیبهای زندگی [[یار]] و مددکار باشد. [[قرآن کریم]] نیز بر این موضوع تأکید کرده و از [[مسلمانان]] خواسته است تا آنجا که میتوانند، فرزندانشان را زودتر سروسامان دهند و برای [[تشکیل خانواده]] آنان، اقدام نمایند: {{متن قرآن|وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ}}<ref>«و بیهمسران (آزاد) و بردگان و کنیزان شایستهتان را همسر دهید» سوره نور، آیه ۳۲.</ref>.
| | برای گردآوری سیرههای [[تربیتی]] [[پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} لازم است به منابع [[سیره]] مراجعه شود. این منابع به شرح ذیلاند: |
| شاید ذکر واژه {{متن قرآن|الصَّالِحِينَ}} و {{متن قرآن|عِبَاد}} به این نکته اشاره دارد که [[همسر]] باید شایستگیهای لازم را داشته و بیش از هر چیز، [[بنده]] و [[مطیع خدا]] باشد.
| | #'''[[قرآن کریم]]''': قرآن کریم گاه مطالبی به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نسبت داده یا برخی از ویژگیهای آن حضرت را یادآور شده است که میتوان از آنها به سیره آن حضرت پی برد. البته استفاده از [[قرآن]] در این جهت تنها به پیامبر{{صل}} اختصاص دارد؛ چه، قرآن در مورد [[ائمه]] مستقیماً به ویژگیهایی تصریح نکرده است؛ ولی شاید بتوان گفت حتی در مورد سیره آنان نیز میتوان از قرآن استفاده کرد؛ زیرا برخی [[آیات]]، طبق [[ادله]] معتبر، در خصوص ائمه{{عم}} نازل شده است. مانند؛ {{متن قرآن|مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ...}}<ref>«از مؤمنان، کسانی هستند که به پیمانی که با خداوند بستند وفا کردند.».. سوره احزاب، آیه ۲۳.</ref>. حجیت و اعتبار قرآن نیز مسلّم است؛ چون اولاً [[اعجاز قرآن]]، اتکای آن را به [[وحی]] [[اثبات]] میکند و ثانیاً به تواتر به ما رسیده است و ادله [[عدم تحریف قرآن]] نیز اعتبار آن را روشنتر میسازد. در باب دلالت قرآن نیز باید توجه داشت که گرچه در مواردی دلالت قرآن [[متشابه]] است، ولی دلالت ظواهر و [[محکمات]] آن تردیدناپذیر است و آیاتی که ویژگیها و [[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[مؤمنان]] را بیان میکند در بیشتر موارد از محکمات است و تردیدی در دلالت آنها نیست. بنابراین، با استفاده از قرآن میتوان به بخشی از سیره پیامبر{{صل}} در امر [[تربیت]] دست یافت. |
| [[سیره معصومین]]{{عم}} نیز اینگونه بوده است که در امر ازدواج، همواره به [[ایمان]] همسر توصیه میکردند، نه به [[زیبایی]] و شکل ظاهری وی. حتی اگر پدر برای ازدواج دخترش با [[معصوم]]{{عم}} [[مشورت]] میکرد، او را به [[انتخاب]] داماد [[مؤمن]] سفارش میفرمودند. در روایتی آمده است: [[علی بن اسباط]] به [[حضرت جواد]]{{ع}} نوشت که من برای دخترانم کسی را که (در ایمان و [[اخلاق]]) مانند خودم باشد، نیافتهام. حضرت در جواب نوشت: آن مطلبی، که درباره دخترانت نوشته بودی، دریافتم. [[خدا]] تو را [[رحمت]] کند، تا این حد دقت لازم نیست؛ زیرا [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|إِذَا جَاءَكُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ دِينَهُ وَ خُلُقَهُ فَزَوِّجُوهُ}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱۴، باب ۲۸، ح۱.</ref>؛ «اگر خواستگاری آمد که [[دین و اخلاق]] او مورد پسند شما بود، قبولش کنید و به او دختر بدهید». | | #'''خبر''': یکی دیگر از منابع و راههای اثبات گزارههای [[دینی]] و از جمله [[سیره معصومان]]{{عم}}، [[اخبار]] و احادیثی است که در کتابهای [[روایی]] وارد شده است. واضح است که صرف خبر و [[حدیث]] منقول، اعتبار و [[ارزش]] ندارد، اما در وضعیت ویژه و با شاخصها و معیارهای خاص میتواند اعتبار و حجیت بیابد. مانند خبر متواتر، [[خبر واحد ثقه]]، یا خبر واحد دارای قرائن [[صدق]]. |
| | #'''[[تاریخ]]''': یکی دیگر از منابع دریافت سیره، مراجعه به متون و منابع تاریخی ـ و نه [[حدیثی]] ـ است. با استفاده از [[تاریخ]] میتوان [[سیره معصوم]]{{عم}} را به دست آورد. کتابهای [[سیره]] و تاریخ، بسیاری از [[رفتارها]] و ویژگیهای [[رفتاری]] [[معصومان]]{{عم}} را گزارش کردهاند که در منابع روایی نیامده است. کتابهای تاریخ و سیره گرچه از نظر حجیت، [[حکم]] تازهای ندارند و قواعد و شروط اعتبار آنها همان قواعد حجیت خبر، و مشمول بحثهای گذشته است، ولی به خصوص در امور [[اخلاقی]]، [[تربیتی]] و رفتاری معصومان{{عم}} با توجه به ملاکهای حجیت خبر میتوان از آنها استفاده برد و [[سیره معصومان]]{{عم}} را [[اثبات]] کرد<ref>[[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۲۸.</ref>. |
|
| |
|
| مردی نزد [[رسول خدا]]{{صل}} آمد و درباره [[ازدواج]]، با ایشان [[مشورت]] کرد. حضرت فرمود: ازدواج کن، ولی بر تو باد که با [[زن]] [[دیندار]] ازدواج کنی. اگر چنین کردی، ازدواجت با [[برکت]] خواهد بود<ref>وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۳۰.</ref>. طبق این [[روایت]]، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} در یک [[مشاوره]] خصوصی ضمن [[تشویق]] به ازدواج توصیه میکند که با زنی [[مؤمن]] وصلت کند تا پیوندی با برکت داشته باشد. روشن است که [[زندگی]] با [[انسان]] [[متدین]]، از نظر [[تربیتی]] آثار [[ارزشمندی]] در زندگی دارد. تأثیر [[معاشرت]] [[همسر]] بر شوهر و نقش تربیتی او نسبت به [[فرزندان]] و زیردستان و حتی بر بستگان و [[همسایگان]] غیر قابل [[انکار]] است. [[پیامبر]]{{صل}} همگان را سفارش میکنند: {{متن حدیث|عَلَيْكُمْ بِذَاتِ الدِّينِ}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱۴، ابواب مقدمات نکاح، ص۳۱.</ref>؛ «بر شما باد به [[انتخاب همسر]] با [[ایمان]]».
| | == سیرههای تربیتی معصومان == |
| بر این اساس، ایمان از معیارهای اصلی در انتخاب همسر است و هیچ ملاکی به اهمیت آن نیست؛ زیرا [[ایمان به خداوند]]، نیرویی [[قوی]] در درون [[آدمی]] است که حتی خود انسان هم توجهی به آن ندارد. اگر این نیرو به [[جنبش]] درآید، [[مظهر]] تحولات عظیم و اقدامات چشمگیر در زندگی انسان خواهد شد، ایمان، تنها یک [[اندیشه]] و [[اعتقاد]] [[باطنی]] بدون آثار بیرونی نیست؛ بلکه گوهر ایمان چنان نیرومند و اثربخش است که تمام وجود انسان را در گفتار و [[رفتار]] به رنگ و بوی خود در میآورد و در [[اعمال]] او تجلی مییابد؛ مانند چراغی پرنور در [[اطاق]] که [[نور]] از تمام پنجرههای آن به بیرون [[نفوذ]] میکند و هر کس از کنار آن اطاق عبور کند به خوبی میفهمد که در اطاق، چراغ پرنوری روشن است. وقتی چراغ ایمان در [[قلب]] یک مرد یا زن روشن شد، نور آن در رفتار او منعکس میشود و هرکس با وی برخورد کند، [[آثار ایمان]] را در رفتار و گفتارش [[مشاهده]] میکند. بر عکس، [[زنان]] و مردان [[بیایمان]] یا [[ضعیف الایمان]]، قبل از هر چیز [[عزت]] و آبروی خودشان را از بین میبرند و فرزندانی که در دامن آنان پرورش مییابند نیز غالباً [[رفتار]] آنها را فرا میگیرند.
| | {{مدخل وابسته}} |
| | # [[سیره تربیتی پیامبر خاتم]] |
| | # [[سیره تربیتی امام علی]] |
| | # [[سیره تربیتی حضرت فاطمه]] |
| | # [[سیره تربیتی امام حسن مجتبی]] |
| | # [[سیره تربیتی امام حسین]] |
| | # [[سیره تربیتی امام سجاد]] |
| | # [[سیره تربیتی امام باقر]] |
| | # [[سیره تربیتی امام صادق]] |
| | # [[سیره تربیتی امام کاظم]] |
| | # [[سیره تربیتی امام رضا]] |
| | # [[سیره تربیتی امام جواد]] |
| | # [[سیره تربیتی امام هادی]] |
| | # [[سیره تربیتی امام حسن عسکری]] |
| | # [[سیره تربیتی امام مهدی]] |
| | {{پایان مدخل وابسته}} |
|
| |
|
| ۱. '''[[شیوه]] [[همسرگزینی]]''': از کارهای ضروری قبل از [[ازدواج]] برقراری ارتباط با [[خانواده]] [[همسر]] است. این کار با روشهای مختلفی قابل [[اجرا]] میباشد. مناسبترین شیوه، [[خواستگاری]] است که خانواده داماد را با خانواده عروس آشنا میکند. افزون بر آشنایی دو خانواده در [[مراسم]] خواستگاری، پیامدهای منفی شیوههای دیگر ازدواج، نظیر برقراری ارتباط خیابانی یا آشنایی در [[مدرسه]] و [[دانشگاه]] بدون اطلاع خانواده را در پی ندارد.
| | == ساحتهای سیره معصوم == |
| خواستگاری، شیوه [[معصومین]]{{عم}} در ازدواج بوده است. [[امام صادق]]{{ع}} درباره ازدواج [[رسول خدا]]{{صل}} با [[خدیجه]]{{س}} فرمود: وقتی [[پیامبر]]{{صل}} تصمیم گرفت با خدیجه ازدواج کند، [[ابوطالب]] با گروهی از [[قریش]] نزد عموی خدیجه «[[ورقة بن نوفل]]» رفتند و از خدیجه خواستگاری کردند<ref>داستان ازدواج معصومین{{عم}}، ص۳۴؛ اصول کافی، ج۲، ص۱۹.</ref>. بنابر روایتی، ابوطالب پس از خواستگاری و توافق طرفین، [[خطبه عقد]] پیامبر{{صل}} و خدیجه{{س}} را خواند<ref>الوفا باحوال المصطفی، ج۱، ص۱۴۵.</ref>. و به روایتی دیگر، خدیجه [[عقد]] خویش را جاری کرد و مهر را در [[مال]] خودش قرار داد<ref>ازدواج چهارده معصوم{{عم}}، ص۱۷.</ref>. طبق [[نقلی]] دیگر، زنی به نام «نفیسه بنت منیه» به پیشنهاد خدیجه، [[ازدواج با محمد]]{{صل}} را مطرح کرد و سپس ابوطالب از خدیجه خواستگاری کرد و ازدواج آن دو انجام گرفت<ref>الوفا باحوال المصطفی، ج۱، ص۱۴۴.</ref>.
| | {{مدخل وابسته}} |
| همچنین [[ازدواج پیامبر]]{{صل}} با [[امحبیبه]] با خواستگاری [[نجاشی]] صورت گرفت<ref>موسوعة أمهات المؤمنین، ص۱۶۰.</ref> و ازدواج آن حضرت با دیگر زنانش نیز با خواستگاری، اهدای [[کنیز]]، خرید و آزادسازی کنیز و سپس عقد با وی انجام شده است<ref>داستان ازدواج معصومین{{عم}}، ص۸۸-۴۰.</ref>.
| | # [[سیره اخلاقی معصوم]] |
| | | # [[سبک زندگی معصوم]] |
| درباره [[ازدواج امام علی]]{{ع}} با [[فاطمه زهرا]]{{س}} نیز نقل شده است که [[امام علی]]{{ع}} به پیشنهاد افرادی مانند [[سعد بن معاذ]]، برای [[خواستگاری حضرت فاطمه]]{{س}} به [[خانه پیامبر]]{{صل}} آمد و از وی خواستگاری کرد. پیامبر{{صل}} پس از [[مشورت]] با [[حضرت فاطمه]]{{س}} [[رضایت]] وی را به امام علی{{ع}} [[ابلاغ]] نمود<ref>داستان ازدواج معصومین{{عم}}، ص۹۸.</ref>.
| | # [[سیره خانوادگی معصوم]] |
| [[ازدواج امام علی]]{{ع}} با [[فاطمه کلابیه]]، معروف به «[[ام البنین]]»، دختر «[[حزام]]» نیز از طریق [[خواستگاری]] بوده است. در [[روایت]] آمده است که [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} پس از [[شهادت حضرت زهرا]]{{س}} به برادرش [[عقیل]] که [[انساب]] [[عرب]] را خوب میدانست و از احوال [[خانوادگی]] آنها [[آگاه]] بود، فرمود: میخواهم زنی برایم خواستگاری نمایی که از خاندانی [[شجاع]] باشد تا فرزند شجاعی برایم به [[دنیا]] آورد. عقیل، فاطمه کلابیه را به ایشان معرفی کرد و از او خواستگاری نمود و گفت: در بین عرب، خاندانی [[شجاعتر]] از [[خانواده]] وی سراغ ندارم<ref>زنان نامدار، ج۲، ص۱۰۱.</ref>. | | # [[سیره اجتماعی معصوم]] |
| [[ازدواج]] به شیوه سنتی و همراه با خواستگاری، آثار [[تربیتی]] فراوانی به دنبال دارد که برخی از آنها عبارتند از: [[حفظ]] [[شخصیت]] عروس و داماد، حفظ آبروی خانواده عروس، [[تحکیم]] [[روابط خانوادگی]] بستگان عروس و داماد، [[استحکام]] [[روابط زناشویی]]، مصونیت [[همسران]] از [[عیبجویی]] و [[سرزنش]] دیگری که هر کدام در تقویت روابط خانوادگی تأثیر فراوانی دارند. | | # [[سیره عبادی معصوم]] |
| | | # [[سیره اقتصادی معصوم]] |
| ۲. '''مهریه سبک''': از [[حقوق زن]] بر شوهر که پس از ازدواج بر عهده مرد است، مهریه میباشد. مهر در [[آیات]] و [[روایات اهل بیت]]{{عم}} به عنوان رکن مهم ازدواج ذکر شده است که [[سیره معصومین]]{{عم}} نیز آن را [[تأیید]] میکند. مهر، از [[حقوق مالی]] است که با [[رضایت]] [[زن]] و شوهر هنگام [[عقد]] تعیین میگردد؛ گرچه مقدار مهر [[میزان]] معینی ندارد و بسته به توافق زن و شوهر بستگی دارد، ولی آنچه در سیره معصومین{{عم}} آمده است، [[تشویق]] به مهر سبک است. [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|أَفْضَلُ نِسَاءِ أُمَّتِي أَصْبَحُهُنَّ وَجْهاً، وَ أَقَلُّهُنَّ مَهْراً}}<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۴، ص۲۱۶.</ref>؛ «[[بهترین زنان]] [[امت]] من، زنی است که زیباییاش بیشتر و مهرش کمتر باشد».
| | # [[سیره فرهنگی معصوم]] |
| [[حضرت خدیجه]]{{س}} بر خلاف [[انتظار]] [[جامعه]] [[عرب جاهلی]]، در ازواج با پیامبر{{صل}} مَهر را خود بر عهده گرفت و آن را در [[مال]] خویش قرار داد. هرچند این کار برای بستگان [[خدیجه]]{{س}} سنگین بود، ولی چارهای جز پذیرش آن نداشتند؛ چراکه خدیجه{{س}} خود پیشنهاد کرد و [[ابوطالب]] هم دیگران را که در جلسه [[عقد]] حضور داشتند، [[گواه]] بر آن گرفت<ref>بحار الانوار، ج۱۶، ص۷۰.</ref>. همچنین مهر [[فاطمه زهرا]]{{س}} نیز در [[ازدواج]] با [[امام علی]]{{ع}} بسیار اندک بود<ref>بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۱۵ - ۱۱۲.</ref>. | | # [[سیره علمی معصوم]] |
| | | # [[سیره تبلیغی معصوم]] |
| مهر [[زنان]] میتواند از [[امور مادی]] یا [[معنوی]] باشد. همانگونه که طلا، [[نقره]]، [[زمین]] و [[خانه]] را میتوان مهر [[زن]] قرار داد، [[امور معنوی]] و ارزشی مانند [[زیارت]] نیابتی، [[تلاوت قرآن]] و یا [[تعلیم]] [[قرآن]] را نیز به عنوان مهر زن تعیین کرد. در روایتی نقل شده است که [[پیامبر]]{{صل}} مهر زن یکی از [[صحابه]] را تعلیم قرآن قرار داد. همچنین [[امام باقر]]{{ع}} فرمود: زنی [[خدمت]] [[رسول خدا]]{{صل}} رسید و عرض کرد که مرا شوهر دهید. حضرت به [[اصحاب]] فرمود: چه کسی حاضر است با او ازدواج کند؟ مردی برخاست و گفت: من. فرمود: مهرش چه میدهی؟ عرض کرد: هیچ ندارم. فرمود: بدون مهر نمیشود. باز حضرت پیشنهاد را تکرار کرد و کسی غیر از آن [[مرد]] پاسخ نداد تا مرتبه سوم که پیامبر{{صل}} به آن مرد فرمود: چیزی از قرآن میدانی؟ گفت: آری. فرمود: این زن را در مقابل تعلیم هر مقدار از قرآن که خود میدانی، به عقد تو در میآورم<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}}، قَالَ: «جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ{{صل}}، فَقَالَتْ: زَوِّجْنِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}}: مَنْ لِهذِهِ؟ فَقَامَ رَجُلٌ، فَقَالَ: أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} زَوِّجْنِيهَا، فَقَالَ: مَا تُعْطِيهَا؟ فَقَالَ: مَا لِي شَيْءٌ، فَقَالَ: لَا، قَالَ: فَأَعَادَتْ، فَأَعَادَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} الْكَلَامَ، فَلَمْ يَقُمْ أَحَدٌ غَيْرُ الرَّجُلِ، ثُمَّ أَعَادَتْ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} فِي الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ: أَ تُحْسِنُ مِنَ الْقُرْآنِ شَيْئاً؟ قَالَ: نَعَمْ، فَقَالَ: قَدْ زَوَّجْتُكَهَا عَلى مَا تُحْسِنُ مِنَ الْقُرْآنِ، فَعَلِّمْهَا إِيَّاهُ}}؛ (مستدرک الوسائل، ج۱۵، ص۶۱).</ref>.
| | # [[سیره تربیتی معصوم]] |
| | | # [[سیره سیاسی معصوم]] |
| ۳. '''[[ولیمه عروسی]]''': [[ولیمه]] دادن در چند مورد [[مستحب]] است که در [[روایات معصومین]]{{عم}} بدان تأکید شدهاند<ref>{{متن حدیث|مُوسَى بْنُ بَكْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ{{ع}}: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ{{صل}} قَالَ: لَا وَلِيمَةَ إِلَّا فِي خَمْسٍ فِي عُرْسٍ أَوْ خُرْسٍ أَوْ عِذَارٍ أَوْ وِكَارٍ أَوْ رِكَازٍ}}؛ «موسی بن بکر از امام کاظم{{ع}} روایت کرده است که رسول خدا{{صل}} فرمود: در پنج چیز ولیمه است: عروسی، تولد فرزند، ختنه فرزند، خرید خانه و زیارت خانه خدا». (وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۶۵).</ref>. یکی از آن موارد، [[عروسی]] است. [[ولیمه]] دادن در عروسی، [[مستحب]] است و در [[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} فراوان وجود داشته است. در [[روایت]] آمده که [[پیامبر]]{{صل}} در [[ازدواج]] با همسرانش ولیمه داده است. [[امام صادق]]{{ع}} فرمود: {{عربی|إن رسول الله{{صل}} حين تزوج ميمونة بنت الحرث أو لم عليها و أطعم [[الناس]] الحيس}}<ref>بحار الانوار، ج۱۰۳، ص۲۷۷.</ref>؛ پیامبر{{صل}} برای عروسی همسرش «[[میمونه]]»، دختر «حرث»، سور داد و غذا عبارت بود از «حیس»<ref>نوعی غذا که از ترکیب خرما، روغن، کشک مخلوط و گاهی با آرد تهیه میشود. نوعی غذاست مرکب از خورشت، سوب و شوربا یا مخلوطی از خرما و روغن و آرد و... (فرهنگ معاصر، واژه «حس»، ص۴۰۴).</ref>.
| | # [[سیره حکومتی معصوم]] |
| | | # [[سیره مدیریتی معصوم]] |
| [[حضرت رضا]]{{ع}} فرمود: {{متن حدیث|إِنَّ النَّجَاشِيَّ لَمَّا خَطَبَ لِرَسُولِ اللَّهِ{{صل}} أُمَّ حَبِيبَةَ آمِنَةَ بِنْتَ أَبِي سُفْيَانَ فَزَوَّجَهُ دَعَا بِطَعَامٍ وَ قَالَ إِنَّ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلِينَ الْإِطْعَامَ عِنْدَ التَّزْوِيجِ}}<ref>دختر ابوسفیان به نام آمنه از مهاجران حبشه بود که شوهرش در آنجا وفات کرد. پیامبر{{صل}} به نجاشی پیام فرستاد تا او را برای آن حضرت خواستگاری کند و نجاشی به درخواست پیامبر{{صل}} عمل نمود و آمنه را در حبشه به عقد او درآورد و ولیمه داد (زوجات النبی{{صل}} و آل البیت{{عم}}، ص۲۰۷).</ref>؛ «وقتی [[نجاشی]] ([[پادشاه]] [[حبشه]])، [[آمنه]]، دختر [[ابیسفیان]] را برای پیامبر{{صل}} [[خواستگاری]] کرد و به [[عقد]] او درآورد، از جانب حضرت ولیمهای داد و گفت: سور ازدواج، [[سنت]] [[پیامبران]] است». | | # [[سیره نظامی معصوم]] |
| در عروسی [[امام علی]]{{ع}} و [[حضرت فاطمه]]{{س}} نیز، پیامبر{{صل}} به امام علی{{ع}} دستور داد ولیمهای تهیه کند و از [[مردم]] [[پذیرایی]] نماید. [[مرحوم علامه مجلسی]] در [[بحارالانوار]] [[روایات]] زیادی در این باره آورده است. در یکی از این روایات آمده است: چون [[زمان]] [[عروسی فاطمه]]{{س}} فرا رسید، پیامبر{{صل}} غذا و [[حلوا]] درست کرد و به علی{{ع}} فرمود: [[مردم]] را [[دعوت]] کن. علی{{ع}} گفت: من به سوی مردم رفتم و گفتم که [[ولیمه]] را بپذیرید، آنها پذیرفتند<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۰۶.</ref>.
| | # [[سیره قضایی معصوم]] |
| همچنین [[روایت]] شده که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: [[یا علی]]! به [[احترام]] همسرت غذای زیادی تهیه کن. گوشت و نانش از ما، خرما و روغنش از تو. علی{{ع}} گفت: من خرما و روغن خریدم. [[پیغمبر]] آستین بالا زد، خرما را در روغن [[خرد]] کرد و به هم زد تا به صورت غذای «حیس» در آمد. آنگاه قوچی فرستاد که سر بریدند و نان زیادی پختند. سپس پیامبر{{صل}} فرمود: یا علی! هر که را خواهی، دعوت کن. من نیز به [[مسجد]] رفتم و فریاد زدم که دعوت [[ولیمه فاطمه]] را بپذیرید<ref>بحارالانوار، ج۱۰۳، ص۲۸۷.</ref>.
| | {{پایان مدخل وابسته}} |
| [[امام باقر]]{{ع}} از پدر و ایشان از پدرانش به نقل از [[رسول خدا]]{{صل}} روایت کرده است که پیامبر{{صل}} فرمود: {{متن حدیث|الْوَلِيمَةُ أَوَّلَ يَوْمٍ حَقٌّ وَ الثَّانِيَ مَعْرُوفٌ وَ مَا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ فَهُوَ رِيَاءٌ وَ سُمْعَةٌ}}<ref>مستدرک الوسائل، ج۱۴، ص۱۹۸.</ref>؛ «ولیمه [[روز]] اول، [[حق]]، روز دوم، معروف و آنچه پس از آن باشد، [[ریا]] و خودنمایی است». | |
| بنابراین، طبق [[سیره پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} [[ولیمه عروسی]] هم باید ساده و بدون [[اسراف]] و [[زیادهروی]] باشد و هم کمهزینه باشد. افزون بر اینها، نباید از غذاهای معمول مردم بیشتر باشد؛ بلکه باید در مکانهای ساده برگزار گردد و از همه مردم چه [[فقیر]] و چه [[غنی]] دعوت شود، نه از افراد خاص.<ref>[[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|سیره اخلاقی و تربیتی معصومین]]، ص ۱۲۸.</ref>.
| |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
| # [[پرونده:IM010671.jpg|22px]] [[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']] | | # [[پرونده:IM010671.jpg|22px]] [[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']] |
| | # [[پرونده:11227.jpg|22px]] [[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|'''سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت''']] |
| {{پایان منابع}} | | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
| == پانویس == | | == پانویس == |
| {{پانویس}} | | {{پانویس}} |
| | |
| | [[رده:سیره تربیتی]] |
