امنیت اقتصادی: تفاوت میان نسخهها
(←مقدمه) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = امنیت | | موضوع مرتبط = امنیت | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = | ||
| مداخل مرتبط = [[امنیت اقتصادی در | | مداخل مرتبط = [[امنیت اقتصادی در قرآن]] - [[امنیت اقتصادی در معارف و سیره علوی]] - [[امنیت اقتصادی در فقه اسلامی]] - [[امنیت اقتصادی در فقه سیاسی]] - [[امنیت اقتصادی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
== | ==معناشناسی== | ||
=== امنیت=== | |||
{{اصلی|امنیت}} | |||
«امنیت» در برنامهریزیهای [[اقتصادی]]، عامل مهمی است که بدون آن، رونق و شکوفایی اقتصادی امکانپذیر نیست. منظور از چنین [[امنیتی]]، شیوه برخورد [[دولت]] با تجار و کسبه و تولیدکنندگان و کارگران و [[برنامهریزی]] دولتی در جهت امنیت شغلی آنان است<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)|تجلی امامت]] ص ۳۶.</ref>. | |||
[[ | === امنیت اقتصادی=== | ||
{{همچنین|اقتصاد}} | |||
«امنیت اقتصادی» در سطح فردی و گروهی، به [[میزان]] دسترسی افراد به ضروریات زیستی (غذا، آب، [[مسکن]]، [[آزادی]] کار، [[تولید]] و [[مالکیت]]) که جزو [[حقوق اساسی]] است مربوط میشود<ref>بزرگی، امنیت در نظام سیاسی اسلام، ۹۹.</ref> و در سطح عمومی، دستیابی به [[رفاه]] [[عامه]] و رشد اقتصادی در [[جامعه]]<ref>بزرگی، امنیت در نظام سیاسی اسلام، ۱۰۰.</ref> است. امنیت اقتصادی، نتیجه [[توزیع عادلانه ثروت]] در جامعه و بخش عمده ناامنیهای [[اجتماعی]] محصول [[فقر]] و [[بیعدالتی]] [[اقتصادی]] است<ref>امام خمینی، صحیفه، ۲/۱۲۴؛ ۴/۶۹ و ۷/۲۵۸–۲۵۹.</ref>. راهکار تأمین عدالت، خدمت بیشتر به [[ضعیفان]] و وضع قوانین برای اعاده [[حقوق]] [[فقیران]] و تأمین [[زندگی]] آنان است<ref>امام خمینی، صحیفه، ۴/۲۰۱ و ۱۴/۳۰۴.</ref>.<ref>[[مقصود رنجبر|رنجبر]] و [[راضیه مهرابی کوشکی|مهرابی کوشکی]]، [[امنیت - رنجبر و مهرابی کوشکی (مقاله)|مقاله «امنیت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)| دانشنامه امام خمینی ج۲]]، ص ۲۸۵ – ۲۹۳.</ref> | |||
==جایگاه و ضرورت== | |||
منابع قدرت در دنیای جدید، دچار تغییرات اساسی شده است. امروزه نظامیگری و داشتن سلاحهای پیشرفته و اتمی بودن منبع اصلی قدرت تلقی نمیشود و قدرت را باید در مقولههای دیگری پیگیری نمود. در [[جهان]] کنونی، [[اقتصاد]] را میتوان به عنوان یکی از مهمترین منابع قدرت در نظر گرفت. بر همین اساس، اقتصاد به جهت ایفا نمودن نقش اساسی خود نیازمند ملاحظات و امکاناتی است و از جمله این امکانات، ایجاد [[امنیت]] [[پایدار]] و مبتنی بر [[آموزههای دینی]] است که اقتصاد بتواند به [[هدف]] نهایی خود که ایجاد و تحقق [[عدالت اجتماعی]] در سطح [[جامعه]] و جهان است برسد<ref>[[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲]]، ص۱۰۰۶.</ref>. | |||
لازمه یک اقتصاد پویا و سر زنده، وجود امنیت پایدار و فراگیر است. به بیان دیگر، فضای [[اقتصادی]] [[کشور]] از جهت امنیت باید طوری باشد که فعالیتهای اقتصادی با همه تنوع آن میسر باشد و کسانی که [[اراده]] کار اقتصادی دارند با امنیت بتوانند این فعالیتها را انجام دهند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات، ۱۰/۶/۱۳۷۸.</ref>.<ref>[[امیر سیاهپوش|سیاهپوش، امیر]]، [[نظام اقتصاد اسلامی - سیاهپوش (مقاله)|مقاله «نظام اقتصاد اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲]]، ص۸۵۶.</ref> | |||
[[ | |||
=== امنیت اقتصادی هدف نظام اقتصادی اسلام=== | |||
[[امنیت]] را میتوان یکی از اهداف میانی [[نظام اقتصادی اسلام]] دانست. ناامنی اقتصادی بخشی از ناامنی در سطح کلان است. کسانی که امکانات دولتی و عمومی را با [[تسلط]] بر [[قوانین]] و مقررات و گریزگاههای قانونی، به نفع خود [[مصادره]] میکنند و هر جا که بتوانند، از [[سوء]] استفادههای شخصی نمیگذرند؛ اینان محیطهای اقتصادی را ناامن میکنند. یکی از چند علت [[بیماری]] در وضعیت اقتصادی یک [[کشور]]، وجود گریزگاههای از [[قانون]] است که کسانی میتوانند با استفاده از اینها سوء استفاده کنند و امکانات [[مردم]] و [[دولت]] را به نفع و سمت خودشان بکشانند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت رضا{{ع}}، مشهد مقدس، ۶/۱/۱۳۷۹.</ref>. | |||
البته ایجاد امنیت اقتصادی به معنی بازگذاشتن راه برای سوءاستفادهچیهای اقتصادی و زالوهای اقتصادی نیست. امنیت اقتصادی، به معنای این نیست که [[قوانین]] و مقررات سالم [[کشور]]، نادیده گرفته شود. بلکه بدان معناست که [[انسانها]] و آحاد [[مردم]] از هر قشری بخواهند کار [[اقتصادی]] بکنند و بدانند کسی مزاحم آنها نخواهد شد<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در مراسم دیدار گروه کثیری از سپاهیان و بسیجیان در مشهد، ۱۰/۶/۱۳۷۸.</ref>.<ref>[[امیر سیاهپوش|سیاهپوش، امیر]]، [[نظام اقتصاد اسلامی - سیاهپوش (مقاله)|مقاله «نظام اقتصاد اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲]]، ص۸۵۶.</ref> | |||
==عوامل تهدیدکننده== | |||
===نابسامانی اقتصادی=== | |||
{{همچنین|فساد اقتصادی}} | |||
نابسامانی اقتصادی در هر جامعهای میتواند آثار و تبعات منفی و غیر قابل جبرانی داشته باشد. [[فقر]] آثار نامطلوبی بر [[شخصیت]] و [[روان آدمی]] دارد. فقر مادی، [[احساس]] [[حقارت]] و خودکمتربینی را به دنبال دارد. به گونهای که حتی [[فقیر]]، در میان [[خانواده]] خود نیز نمیتواند شخصیت حقیقی و [[عزت نفس]] خویش را بازیابد. نتیجه چنین احساسی، آثار نامطلوبی است که به شخصیت، روان و [[اراده]] [[آدمی]] وارد میکند و مانع [[شکوفا شدن]] استعدادها میشود. نتیجه مستقیم خودکمتربینی و احساس حقارت فقیر، سلب [[اعتماد به نفس]] و [[سستی]] اراده اوست. فقر مادی نه تنها موجب بیاعتنایی به [[فضیلتها]] و استعدادهای انسان و نادیده انگاشتن اعتبار اجتماعی وی میگردد، بلکه ارزشهای واقعی او را نیز ضدارزش جلوه میدهد، در حالی که گاه، کارهای خلاف [[اخلاقی]] و [[انسانیت]] [[ثروتمندان]]، به دیده ارزشی و اعتبار نگریسته میشود<ref>[[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲]]، ص۱۰۰۶.</ref>. | |||
===رواج فساد مالی شخصی و دولتی=== | |||
=== توطئهها و فتنههای دشمن === | |||
نکته مهمی که باید به آن توجه کرد این است که پایه [[ثبات]] یک [[کشور]] [[اقتصاد]] و [[معیشت]] آن است، [[دشمنان]] در برخی مواقع برای رسیدن به اهداف خود در صدد تضعیف پایههای [[اقتصادی]] بر میآیند. اما یک [[ملت]] زنده، ضربه اقتصادی را هم مثل ضربه [[شمشیر]]، مثل ضربه گلوله، [[خرد]] میکند، از بین میبرد، اثرش هم باقی نمیماند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات، ۶/۹/۱۳۷۷.</ref>.<ref>[[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲]] ص۱۰۰۶.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ (کتاب)|'''منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲''']] | # [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[نجف علی غلامی|غلامی، نجف علی]]، [[نظام امنیتی دفاعی اسلام - غلامی (مقاله)|مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ (کتاب)|'''منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲''']] | ||
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[امیر سیاهپوش|سیاهپوش، امیر]]، [[نظام اقتصاد اسلامی - سیاهپوش (مقاله)|مقاله «نظام اقتصاد اسلامی»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ (کتاب)|'''منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲''']] | |||
# [[پرونده:IM009734.jpg|22px]] [[مقصود رنجبر]]، [[راضیه مهرابی کوشکی]]، [[امنیت - رنجبر و مهرابی کوشکی (مقاله)|امنیت]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۲ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۲]] | |||
# [[پرونده:4432.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[تجلی امامت (کتاب)|'''تجلی امامت''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۲۸: | خط ۴۶: | ||
[[رده:امنیت]] | [[رده:امنیت]] | ||
[[رده: | [[رده:اقتصاد]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۱۰
این مدخل زیرشاخهٔ بحث امنیت است. امنیت اقتصادی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: امنیت اقتصادی در قرآن - امنیت اقتصادی در معارف و سیره علوی - امنیت اقتصادی در فقه اسلامی - امنیت اقتصادی در فقه سیاسی - امنیت اقتصادی در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی - پرسش مرتبط نداردمعناشناسی
امنیت
«امنیت» در برنامهریزیهای اقتصادی، عامل مهمی است که بدون آن، رونق و شکوفایی اقتصادی امکانپذیر نیست. منظور از چنین امنیتی، شیوه برخورد دولت با تجار و کسبه و تولیدکنندگان و کارگران و برنامهریزی دولتی در جهت امنیت شغلی آنان است[۱].
امنیت اقتصادی
«امنیت اقتصادی» در سطح فردی و گروهی، به میزان دسترسی افراد به ضروریات زیستی (غذا، آب، مسکن، آزادی کار، تولید و مالکیت) که جزو حقوق اساسی است مربوط میشود[۲] و در سطح عمومی، دستیابی به رفاه عامه و رشد اقتصادی در جامعه[۳] است. امنیت اقتصادی، نتیجه توزیع عادلانه ثروت در جامعه و بخش عمده ناامنیهای اجتماعی محصول فقر و بیعدالتی اقتصادی است[۴]. راهکار تأمین عدالت، خدمت بیشتر به ضعیفان و وضع قوانین برای اعاده حقوق فقیران و تأمین زندگی آنان است[۵].[۶]
جایگاه و ضرورت
منابع قدرت در دنیای جدید، دچار تغییرات اساسی شده است. امروزه نظامیگری و داشتن سلاحهای پیشرفته و اتمی بودن منبع اصلی قدرت تلقی نمیشود و قدرت را باید در مقولههای دیگری پیگیری نمود. در جهان کنونی، اقتصاد را میتوان به عنوان یکی از مهمترین منابع قدرت در نظر گرفت. بر همین اساس، اقتصاد به جهت ایفا نمودن نقش اساسی خود نیازمند ملاحظات و امکاناتی است و از جمله این امکانات، ایجاد امنیت پایدار و مبتنی بر آموزههای دینی است که اقتصاد بتواند به هدف نهایی خود که ایجاد و تحقق عدالت اجتماعی در سطح جامعه و جهان است برسد[۷].
لازمه یک اقتصاد پویا و سر زنده، وجود امنیت پایدار و فراگیر است. به بیان دیگر، فضای اقتصادی کشور از جهت امنیت باید طوری باشد که فعالیتهای اقتصادی با همه تنوع آن میسر باشد و کسانی که اراده کار اقتصادی دارند با امنیت بتوانند این فعالیتها را انجام دهند[۸].[۹]
امنیت اقتصادی هدف نظام اقتصادی اسلام
امنیت را میتوان یکی از اهداف میانی نظام اقتصادی اسلام دانست. ناامنی اقتصادی بخشی از ناامنی در سطح کلان است. کسانی که امکانات دولتی و عمومی را با تسلط بر قوانین و مقررات و گریزگاههای قانونی، به نفع خود مصادره میکنند و هر جا که بتوانند، از سوء استفادههای شخصی نمیگذرند؛ اینان محیطهای اقتصادی را ناامن میکنند. یکی از چند علت بیماری در وضعیت اقتصادی یک کشور، وجود گریزگاههای از قانون است که کسانی میتوانند با استفاده از اینها سوء استفاده کنند و امکانات مردم و دولت را به نفع و سمت خودشان بکشانند[۱۰].
البته ایجاد امنیت اقتصادی به معنی بازگذاشتن راه برای سوءاستفادهچیهای اقتصادی و زالوهای اقتصادی نیست. امنیت اقتصادی، به معنای این نیست که قوانین و مقررات سالم کشور، نادیده گرفته شود. بلکه بدان معناست که انسانها و آحاد مردم از هر قشری بخواهند کار اقتصادی بکنند و بدانند کسی مزاحم آنها نخواهد شد[۱۱].[۱۲]
عوامل تهدیدکننده
نابسامانی اقتصادی
نابسامانی اقتصادی در هر جامعهای میتواند آثار و تبعات منفی و غیر قابل جبرانی داشته باشد. فقر آثار نامطلوبی بر شخصیت و روان آدمی دارد. فقر مادی، احساس حقارت و خودکمتربینی را به دنبال دارد. به گونهای که حتی فقیر، در میان خانواده خود نیز نمیتواند شخصیت حقیقی و عزت نفس خویش را بازیابد. نتیجه چنین احساسی، آثار نامطلوبی است که به شخصیت، روان و اراده آدمی وارد میکند و مانع شکوفا شدن استعدادها میشود. نتیجه مستقیم خودکمتربینی و احساس حقارت فقیر، سلب اعتماد به نفس و سستی اراده اوست. فقر مادی نه تنها موجب بیاعتنایی به فضیلتها و استعدادهای انسان و نادیده انگاشتن اعتبار اجتماعی وی میگردد، بلکه ارزشهای واقعی او را نیز ضدارزش جلوه میدهد، در حالی که گاه، کارهای خلاف اخلاقی و انسانیت ثروتمندان، به دیده ارزشی و اعتبار نگریسته میشود[۱۳].
رواج فساد مالی شخصی و دولتی
توطئهها و فتنههای دشمن
نکته مهمی که باید به آن توجه کرد این است که پایه ثبات یک کشور اقتصاد و معیشت آن است، دشمنان در برخی مواقع برای رسیدن به اهداف خود در صدد تضعیف پایههای اقتصادی بر میآیند. اما یک ملت زنده، ضربه اقتصادی را هم مثل ضربه شمشیر، مثل ضربه گلوله، خرد میکند، از بین میبرد، اثرش هم باقی نمیماند[۱۴].[۱۵]
منابع
پانویس
- ↑ ناظمزاده، سید اصغر، تجلی امامت ص ۳۶.
- ↑ بزرگی، امنیت در نظام سیاسی اسلام، ۹۹.
- ↑ بزرگی، امنیت در نظام سیاسی اسلام، ۱۰۰.
- ↑ امام خمینی، صحیفه، ۲/۱۲۴؛ ۴/۶۹ و ۷/۲۵۸–۲۵۹.
- ↑ امام خمینی، صحیفه، ۴/۲۰۱ و ۱۴/۳۰۴.
- ↑ رنجبر و مهرابی کوشکی، مقاله «امنیت»، دانشنامه امام خمینی ج۲، ص ۲۸۵ – ۲۹۳.
- ↑ غلامی، نجف علی، مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»، منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲، ص۱۰۰۶.
- ↑ حضرت آیتالله خامنهای، بیانات، ۱۰/۶/۱۳۷۸.
- ↑ سیاهپوش، امیر، مقاله «نظام اقتصاد اسلامی»، منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲، ص۸۵۶.
- ↑ حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت رضا(ع)، مشهد مقدس، ۶/۱/۱۳۷۹.
- ↑ حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در مراسم دیدار گروه کثیری از سپاهیان و بسیجیان در مشهد، ۱۰/۶/۱۳۷۸.
- ↑ سیاهپوش، امیر، مقاله «نظام اقتصاد اسلامی»، منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲، ص۸۵۶.
- ↑ غلامی، نجف علی، مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»، منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲، ص۱۰۰۶.
- ↑ حضرت آیتالله خامنهای، بیانات، ۶/۹/۱۳۷۷.
- ↑ غلامی، نجف علی، مقاله «نظام امنیتی دفاعی اسلام»، منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۲ ص۱۰۰۶.