اوس بن مغراء قریعی سعدی: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - 'رده:صحابه پیامبر' به 'رده:اصحاب پیامبر') |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
:<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[اوس بن مغراء قریعی سعدی در تاریخ اسلامی]] </div> | :<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;"> [[اوس بن مغراء قریعی سعدی در تاریخ اسلامی]] </div> | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
او فرزند حُدّان از [[بنوقریع]]، شریفترین<ref>ابن عبدربه، ج۳، ص۳۰۰.</ref> شاخه [[قبیله]] [[تمیم]] و از [[شاعران]] مشهور [[عرب]] مُضَری بود<ref>ابن سلام، ص۲۴۰؛ ابن حزم، ص۲۱۹؛ سمعانی، ج۲، ص۱۸۴؛ ابن ماکولا، ج۲، ص۶۲؛ ثقفی، ج۱، ص۸۶.</ref> که نسبش به [[سعد بن زید]]، [[مناة بن تمیم]] میرسید و شاید [[سعدی]] بودن وی از این رو باشد<ref>قیاس کنید با: ابن عبدربه، ج۳، ص۳۴۲.</ref>. [[مرزبانی]] وی را با [[کنیه]] «ابومَغراء» (= قرمزی آمیخته به سفیدی) از شاعران مخضرم یاد کرده است<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.</ref>، او درباره زیادی [[جمعیت]] تمیم و اینکه در [[جاهلیت]] [[حج]] (یا کوچ و حرکت [[حج]] گزاران از مزدلفه) با اجازه آنان شروع میشد، سرودههایی دارد<ref>ابن هشام، ج۱، ص۷۹؛ ابن عبدربه، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن ابی الحدید، ج۱۵، ص۱۲۷.</ref>. [[اوس]] در اشعار خود، از اَطام (قلعهها) [[نجران]] یاد کرده که نشان میدهد شیوه [[دفاعی]] ساکنان نجران، مانند [[مردم مدینه]] است<ref>جواد علی، ج۵، ص۴۵۲.</ref>. استناد و [[استشهاد]] دیگران به [[شعر]] وی، از [[قدرت]] ادبی او حکایت دارد<ref>ر.ک: زمخشری، ج۳، ص۲۵۴؛ ابن عساکر، ج۱۶، ص۱۰۴ و ج۴۸، ص۱۱۸؛ یاقوت حموی، ج۱، ص۲۱۹ و ج۳، ص۹۱؛ فراهیدی، ج۱، ص۱۵۰.</ref>. | او فرزند حُدّان از [[بنوقریع]]، شریفترین<ref>ابن عبدربه، ج۳، ص۳۰۰.</ref> شاخه [[قبیله]] [[تمیم]] و از [[شاعران]] مشهور [[عرب]] مُضَری بود<ref>ابن سلام، ص۲۴۰؛ ابن حزم، ص۲۱۹؛ سمعانی، ج۲، ص۱۸۴؛ ابن ماکولا، ج۲، ص۶۲؛ ثقفی، ج۱، ص۸۶.</ref> که نسبش به [[سعد بن زید]]، [[مناة بن تمیم]] میرسید و شاید [[سعدی]] بودن وی از این رو باشد<ref>قیاس کنید با: ابن عبدربه، ج۳، ص۳۴۲.</ref>. [[مرزبانی]] وی را با [[کنیه]] «ابومَغراء» (= قرمزی آمیخته به سفیدی) از شاعران مخضرم یاد کرده است<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.</ref>، او درباره زیادی [[جمعیت]] تمیم و اینکه در [[جاهلیت]] [[حج]] (یا کوچ و حرکت [[حج]] گزاران از مزدلفه) با اجازه آنان شروع میشد، سرودههایی دارد<ref>ابن هشام، ج۱، ص۷۹؛ ابن عبدربه، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن ابی الحدید، ج۱۵، ص۱۲۷.</ref>. [[اوس]] در اشعار خود، از اَطام (قلعهها) [[نجران]] یاد کرده که نشان میدهد شیوه [[دفاعی]] ساکنان نجران، مانند [[مردم مدینه]] است<ref>جواد علی، ج۵، ص۴۵۲.</ref>. استناد و [[استشهاد]] دیگران به [[شعر]] وی، از [[قدرت]] ادبی او حکایت دارد<ref>ر. ک: زمخشری، ج۳، ص۲۵۴؛ ابن عساکر، ج۱۶، ص۱۰۴ و ج۴۸، ص۱۱۸؛ یاقوت حموی، ج۱، ص۲۱۹ و ج۳، ص۹۱؛ فراهیدی، ج۱، ص۱۵۰.</ref>. | ||
[[اوس]] در شعری ضمن [[مدح]] [[رسول خدا]]{{صل}}، با تعریف از دو [[خلیفه اول]] و [[عثمان]]، [[گرایش]] مذهبی - [[سیاسی]] خود را بیان داشت<ref>ابن عساکر، ج۴۸، ص۱۱۸.</ref>. با اینکه وی غیر [[صحابی]] و مخضرم است، [[ابن سیدالناس]] او را صحابی پنداشته و شعر وی را در مدح رسول خدا{{صل}} در کتاب [[اسماء الصحابة الشعراء (کتاب)|اسماء الصحابة الشعراء]] آورده است<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.</ref>. اوس در فتوح شرکت داشت<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.</ref> و در شمار شاعرانی بود که [[سعد بن ابی وقاص]] در [[نبرد قادسیه]] در [[یوم]] ارماث از آنان خواست [[مسلمانان]] را برای [[نبرد]] با ایرانیها [[ترغیب]] کنند<ref>طبری، ج۳، ص۴۵.</ref>. | [[اوس]] در شعری ضمن [[مدح]] [[رسول خدا]] {{صل}}، با تعریف از دو [[خلیفه اول]] و [[عثمان]]، [[گرایش]] مذهبی - [[سیاسی]] خود را بیان داشت<ref>ابن عساکر، ج۴۸، ص۱۱۸.</ref>. با اینکه وی غیر [[صحابی]] و مخضرم است، [[ابن سیدالناس]] او را صحابی پنداشته و شعر وی را در مدح رسول خدا {{صل}} در کتاب [[اسماء الصحابة الشعراء (کتاب)|اسماء الصحابة الشعراء]] آورده است<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.</ref>. اوس در فتوح شرکت داشت<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.</ref> و در شمار شاعرانی بود که [[سعد بن ابی وقاص]] در [[نبرد قادسیه]] در [[یوم]] ارماث از آنان خواست [[مسلمانان]] را برای [[نبرد]] با ایرانیها [[ترغیب]] کنند<ref>طبری، ج۳، ص۴۵.</ref>. | ||
در سال ۳۲ که میان طرفداران [[سلمان بن ربیعه]] و [[حبیب بن مشلمه]] درگیری رخ داد، سلمان از سوی [[سعید بن عاص]]، [[امیر]] [[ثغر]] بلنجر بود و [[فرماندهی]] [[مردم کوفه]] را بر عهده داشت و [[حبیب]] از سوی [[عثمان]]، [[فرمانده]] [[مردم]] [[شام]] برای تقویت نیروهای بلنجر بود. این دو بر سر [[منصب]] [[فرماندهی]] و در پی آن [[مردم کوفه]] و شام با یکدیگر [[اختلاف]] کردند. این نخستین اختلاف [[کوفی]] و شامی بود، به گونهای که [[شامیان]] قصد زدن سلمان را داشتند. اوس بن مغراء، از مردم کوفه، [[یاران]] حبیب را با سروده زیر [[تهدید]] کرد: | در سال ۳۲ که میان طرفداران [[سلمان بن ربیعه]] و [[حبیب بن مشلمه]] درگیری رخ داد، سلمان از سوی [[سعید بن عاص]]، [[امیر]] [[ثغر]] بلنجر بود و [[فرماندهی]] [[مردم کوفه]] را بر عهده داشت و [[حبیب]] از سوی [[عثمان]]، [[فرمانده]] [[مردم]] [[شام]] برای تقویت نیروهای بلنجر بود. این دو بر سر [[منصب]] [[فرماندهی]] و در پی آن [[مردم کوفه]] و شام با یکدیگر [[اختلاف]] کردند. این نخستین اختلاف [[کوفی]] و شامی بود، به گونهای که [[شامیان]] قصد زدن سلمان را داشتند. اوس بن مغراء، از مردم کوفه، [[یاران]] حبیب را با سروده زیر [[تهدید]] کرد: | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
[[نابغه]] جعلی در دوره [[معاویه]]، اوس را در حضور اخطل و عَجّاج و [[کعب بن جعیل]]، [[شاعران]] معروف [[عرب]]، هجو کرد<ref>ابن قتیبه، ص۴۱۴؛ ر.ک: ابن اثیر، ج۵، ص۲۷۷.</ref>. اوس با اینکه در [[شعر]] و [[ادب]] مرتبهای [[پایینتر]] از نابغه داشت، بر وی چیره شد. دلیل این [[چیرگی]] به [[شخصیت]] نابغه برمیگشت که با وجود [[برتری]] [[علمی]]، [[شکست]] میخورد و از این رو «مُغَلَّب» [[لقب]] یافته بود<ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۵، ص۱۲ و ص۱۵-۱۸.</ref>. اوس در حُجیریات [[کوفه]] [[منزل]] داشت<ref>یاقوت حموی، ج۲، ص۲۲۶.</ref> و تا اواخر [[خلافت]] معاویه زنده بود<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.</ref> | [[نابغه]] جعلی در دوره [[معاویه]]، اوس را در حضور اخطل و عَجّاج و [[کعب بن جعیل]]، [[شاعران]] معروف [[عرب]]، هجو کرد<ref>ابن قتیبه، ص۴۱۴؛ ر. ک: ابن اثیر، ج۵، ص۲۷۷.</ref>. اوس با اینکه در [[شعر]] و [[ادب]] مرتبهای [[پایینتر]] از نابغه داشت، بر وی چیره شد. دلیل این [[چیرگی]] به [[شخصیت]] نابغه برمیگشت که با وجود [[برتری]] [[علمی]]، [[شکست]] میخورد و از این رو «مُغَلَّب» [[لقب]] یافته بود<ref>ابوالفرج اصفهانی، ج۵، ص۱۲ و ص۱۵-۱۸.</ref>. اوس در حُجیریات [[کوفه]] [[منزل]] داشت<ref>یاقوت حموی، ج۲، ص۲۲۶.</ref> و تا اواخر [[خلافت]] معاویه زنده بود<ref>ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.</ref><ref>[[حسین حسینیان مقدم|حسینیان مقدم، حسین]]، [[دانشنامه سیره نبوی ج۲ (کتاب)|مقاله «اوس بن مغراء قریعی سعدی»، دانشنامه سیره نبوی]] ج۲، ص:۱۷۳-۱۷۴.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:اعلام]] | [[رده:اعلام]] | ||
[[رده:اصحاب پیامبر]] | [[رده:اصحاب پیامبر]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۴ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۷
- این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
مقدمه
او فرزند حُدّان از بنوقریع، شریفترین[۱] شاخه قبیله تمیم و از شاعران مشهور عرب مُضَری بود[۲] که نسبش به سعد بن زید، مناة بن تمیم میرسید و شاید سعدی بودن وی از این رو باشد[۳]. مرزبانی وی را با کنیه «ابومَغراء» (= قرمزی آمیخته به سفیدی) از شاعران مخضرم یاد کرده است[۴]، او درباره زیادی جمعیت تمیم و اینکه در جاهلیت حج (یا کوچ و حرکت حج گزاران از مزدلفه) با اجازه آنان شروع میشد، سرودههایی دارد[۵]. اوس در اشعار خود، از اَطام (قلعهها) نجران یاد کرده که نشان میدهد شیوه دفاعی ساکنان نجران، مانند مردم مدینه است[۶]. استناد و استشهاد دیگران به شعر وی، از قدرت ادبی او حکایت دارد[۷].
اوس در شعری ضمن مدح رسول خدا (ص)، با تعریف از دو خلیفه اول و عثمان، گرایش مذهبی - سیاسی خود را بیان داشت[۸]. با اینکه وی غیر صحابی و مخضرم است، ابن سیدالناس او را صحابی پنداشته و شعر وی را در مدح رسول خدا (ص) در کتاب اسماء الصحابة الشعراء آورده است[۹]. اوس در فتوح شرکت داشت[۱۰] و در شمار شاعرانی بود که سعد بن ابی وقاص در نبرد قادسیه در یوم ارماث از آنان خواست مسلمانان را برای نبرد با ایرانیها ترغیب کنند[۱۱].
در سال ۳۲ که میان طرفداران سلمان بن ربیعه و حبیب بن مشلمه درگیری رخ داد، سلمان از سوی سعید بن عاص، امیر ثغر بلنجر بود و فرماندهی مردم کوفه را بر عهده داشت و حبیب از سوی عثمان، فرمانده مردم شام برای تقویت نیروهای بلنجر بود. این دو بر سر منصب فرماندهی و در پی آن مردم کوفه و شام با یکدیگر اختلاف کردند. این نخستین اختلاف کوفی و شامی بود، به گونهای که شامیان قصد زدن سلمان را داشتند. اوس بن مغراء، از مردم کوفه، یاران حبیب را با سروده زیر تهدید کرد:
| إن تضربوا سلمان تضربوا حبيبكم | وان ترحلوا نحو ابنعفان نرحل[۱۲] |
نابغه جعلی در دوره معاویه، اوس را در حضور اخطل و عَجّاج و کعب بن جعیل، شاعران معروف عرب، هجو کرد[۱۳]. اوس با اینکه در شعر و ادب مرتبهای پایینتر از نابغه داشت، بر وی چیره شد. دلیل این چیرگی به شخصیت نابغه برمیگشت که با وجود برتری علمی، شکست میخورد و از این رو «مُغَلَّب» لقب یافته بود[۱۴]. اوس در حُجیریات کوفه منزل داشت[۱۵] و تا اواخر خلافت معاویه زنده بود[۱۶][۱۷]
منابع
پانویس
- ↑ ابن عبدربه، ج۳، ص۳۰۰.
- ↑ ابن سلام، ص۲۴۰؛ ابن حزم، ص۲۱۹؛ سمعانی، ج۲، ص۱۸۴؛ ابن ماکولا، ج۲، ص۶۲؛ ثقفی، ج۱، ص۸۶.
- ↑ قیاس کنید با: ابن عبدربه، ج۳، ص۳۴۲.
- ↑ ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.
- ↑ ابن هشام، ج۱، ص۷۹؛ ابن عبدربه، ج۳، ص۲۸۷؛ ابن ابی الحدید، ج۱۵، ص۱۲۷.
- ↑ جواد علی، ج۵، ص۴۵۲.
- ↑ ر. ک: زمخشری، ج۳، ص۲۵۴؛ ابن عساکر، ج۱۶، ص۱۰۴ و ج۴۸، ص۱۱۸؛ یاقوت حموی، ج۱، ص۲۱۹ و ج۳، ص۹۱؛ فراهیدی، ج۱، ص۱۵۰.
- ↑ ابن عساکر، ج۴۸، ص۱۱۸.
- ↑ ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.
- ↑ ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.
- ↑ طبری، ج۳، ص۴۵.
- ↑ طبری، ج۳، ص۳۵۳؛ ابن کثیر، ج۷، ص۱۸۰.
- ↑ ابن قتیبه، ص۴۱۴؛ ر. ک: ابن اثیر، ج۵، ص۲۷۷.
- ↑ ابوالفرج اصفهانی، ج۵، ص۱۲ و ص۱۵-۱۸.
- ↑ یاقوت حموی، ج۲، ص۲۲۶.
- ↑ ابن حجر، ج۱، ص۳۵۸.
- ↑ حسینیان مقدم، حسین، مقاله «اوس بن مغراء قریعی سعدی»، دانشنامه سیره نبوی ج۲، ص:۱۷۳-۱۷۴.