هدف آفرینش: تفاوت میان نسخه‌ها

۴٬۰۹۸ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱ ژوئن ۲۰۲۳
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = آفرینش | عنوان مدخل = آفرینش | مداخل مرتبط = | پرسش مرتبط = }} == فلسفه آفرینش در کلام اشاعره == به طور کلی، اشاعره اصولاً هدفی برای خلقت قائل نیستند و نفی آن را نقصی بر خداوند به شمار نمی‌آورند. آنها در این مسئل...» ایجاد کرد)
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
 
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۳۳: خط ۳۳:


بیان محقق طوسی را [[علامه طباطبایی]] این چنین شرح کرده است که فعل الهی نیازمند غایتی خارج از ذات نیست؛ زیرا ذاتی که [[غایت]] الغایات است، امکان ندارد که فعلی را برای غایتی خارج از ذات خود انجام دهد. از طرف دیگر، با بذل توجه به فعل الهی، آشکار می‌شود که همه امور هدف دارند و آن، همانا [[کمال‌جویی]] و غایت‌طلبی خودشان به واسطه [[تسبیح]] و [[تنزیه]] [[خداوند]] است. بنابراین، فعل الهی هدف دارد و عبث نیست<ref>عبارت مرحوم علامه در المیزان چنین است: {{عربی|علی أن الغرض کیفما کان أمر یستکمل به صاحب الغرض و یرتفع به حاجته و الله سبحانه لا نقص فیه و لا حاجة له حتی یستکمل به و یرتفع به حاجته، و من جهة أخری الفعل الذی لا ینتهی إلی غرض لفاعله لغو سفهی و یستنتج منه أن له سبحانه فی فعله غرضا هو ذاته لاغرض خارج منه، و أن لفعله غرضا یعود إلی نفس الفعل و هو کمال للفعل لالفاعله}} (المیزان فی تفسیر القرآن (ط. مؤسسة الأعلمی للمطبوعات. ۱۳۹۰ ه. ق)، ج۱۸، ص۳۸۶).</ref>. نتیجه چنین بینشی در مسئله [[امامت]] آن است که به کمال رسیدن [[انسان]]، هدف و غرض نهایی از خلقت است و [[امام]]، لازمه تحقق این هدف است. این مطلب در بخش بعد، به تفصیل بیان می‌گردد.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳]] ص ۲۲۰.</ref>
بیان محقق طوسی را [[علامه طباطبایی]] این چنین شرح کرده است که فعل الهی نیازمند غایتی خارج از ذات نیست؛ زیرا ذاتی که [[غایت]] الغایات است، امکان ندارد که فعلی را برای غایتی خارج از ذات خود انجام دهد. از طرف دیگر، با بذل توجه به فعل الهی، آشکار می‌شود که همه امور هدف دارند و آن، همانا [[کمال‌جویی]] و غایت‌طلبی خودشان به واسطه [[تسبیح]] و [[تنزیه]] [[خداوند]] است. بنابراین، فعل الهی هدف دارد و عبث نیست<ref>عبارت مرحوم علامه در المیزان چنین است: {{عربی|علی أن الغرض کیفما کان أمر یستکمل به صاحب الغرض و یرتفع به حاجته و الله سبحانه لا نقص فیه و لا حاجة له حتی یستکمل به و یرتفع به حاجته، و من جهة أخری الفعل الذی لا ینتهی إلی غرض لفاعله لغو سفهی و یستنتج منه أن له سبحانه فی فعله غرضا هو ذاته لاغرض خارج منه، و أن لفعله غرضا یعود إلی نفس الفعل و هو کمال للفعل لالفاعله}} (المیزان فی تفسیر القرآن (ط. مؤسسة الأعلمی للمطبوعات. ۱۳۹۰ ه. ق)، ج۱۸، ص۳۸۶).</ref>. نتیجه چنین بینشی در مسئله [[امامت]] آن است که به کمال رسیدن [[انسان]]، هدف و غرض نهایی از خلقت است و [[امام]]، لازمه تحقق این هدف است. این مطلب در بخش بعد، به تفصیل بیان می‌گردد.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳]] ص ۲۲۰.</ref>
=== امام؛ [[غایت خلقت]] در [[کلام شیعی]] ===
با توجه به آنچه درباره غایت از خلقت در نگاه [[متکلمان شیعه]] گفته شد، و بر اساس [[آیات]] و [[روایت]] پیرامون [[فلسفه خلقت]]، [[جایگاه امام]] در [[نظام آفرینش]] را می‌توان به ترتیب زیر تبیین نمود:
# [[هدف از خلقت]] موجودات، کمال آنها در [[تسبیح]] و [[تنزیه]] [[پروردگار]] است و [[امام]] در [[نظام تکوین]]، [[معلم]] آنها در تسبیح [[الهی]] است.
# [[انسان]]، به دلیل [[کمال وجودی]] که در میان [[مخلوقات]] دارد، می‌تواند [[بهترین]] و [[کامل‌ترین]] [[عبادت]] و تسبیح پروردگار را انجام دهد و امام، معلّم و [[هادی]] [[انسان‌ها]] در تسبیح صحیح و کامل است.
# [[خداوند]] در [[فلسفه]] [[خلقت انسان]] می‌فرماید: {{متن قرآن|وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ}}<ref>«و پریان و آدمیان را نیافریدم جز برای آنکه مرا بپرستند» سوره ذاریات، آیه ۵۶.</ref>. از آنجا که فقط امام از عهده عبادت مرضیّ پروردگار بر می‌آید، وجود او در میان انسان‌ها تأمین کننده فلسفه خلقت عالم است و فقدان او موجب می‌گردد که [[هدف]] در آن مرتبه از [[خلقت]] تأمین نشود. در نتیجه، با نبود [[مقام امامت]] در هر مرتبه از مراتب عالم، بساط آن مرتبه برچیده می‌شود.
# در راستای تأمین این هدف که خلایق، عبادت و [[معرفت]] [[درستی]] از خداوند داشته باشند، ایشان نیازمند معلّمی شایسته‌اند که او خود معرفی کامل و مورد [[رضای الهی]] به [[مبدأ و معاد]] و [[مصالح]] و [[مفاسد]] [[اعمال انسان‌ها]] داشته باشد، و چنین فردی [[نبیّ]] و یا [[وصیّ]] او - امام [[معصوم]] - خواهد بود<ref>{{متن حدیث|قَالَ رَسُولُ اللّهِ {{صل}}: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَنِي وَ خَلَقَ عَلِيّاً قَبْلَ‏ أَنْ‏ يَخْلُقَ‏ آدَمَ‏{{ع}}... وَ خَلَقَ نُوراً فَقَسَمَهُ نِصْفَيْنِ خَلَقَنِي مِنْ نِصْفٍ وَ خَلَقَ عَلِيّاً مِنَ النِّصْفِ الْآخَرِ قَبْلَ الْأَشْيَاءِ فَنُورُهَا مِنْ نُورِي وَ نُورِ عَلِيٍّ ثُمَّ جَعَلَنَا عَنْ يَمِينِ الْعَرْشِ ثُمَّ خَلَقَ الْمَلَائِكَةَ فَسَبَّحْنَا وَ سَبَّحَتِ الْمَلَائِكَةُ وَ هَلَّلْنَا وَ هَلَّلَتِ الْمَلَائِكَةُ وَ كَبَّرْنَا وَ كَبَّرَتِ الْمَلَائِكَةُ وَ كَانَ ذَلِكَ مِنْ تَعْلِيمِي وَ تَعْلِيمِ عَلِيٍّ {{ع}}...}} (إرشاد القلوب إلی الصواب (ط. الشریف الرضی، ۱۴۱۲ ه. ق)، ج۲، ص۴۰۵).</ref>.
# سایر لوازم [[ضرورت وجود امام]]، از قبیل تحقق عبادت صحیح [[مردم]] و [[حکومت]] بر آنان، اجرای [[عدالت اجتماعی]] و سایر اموری که با [[وجود امام معصوم]] محقّق می‌شود، همگی در این نگاه قابل [[اثبات]] است.<ref>[[محمد تقی فیاض‌بخش|فیاض‌بخش]] و [[فرید محسنی|محسنی]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۳]] ص ۲۲۱.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۸۰٬۱۲۹

ویرایش