غلو: تفاوت میان نسخه‌ها

غلو (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۲۰:۵۴

۱ بایت اضافه‌شده ، ‏۲۷ ژوئن ۲۰۲۰

جز

جایگزینی متن - ']]' به ' [['

دیداریویکی‌متن

Wasity

دیوان‌سالاران، مدیران

۲۲۴٬۹۰۳

ویرایش

@@ خط ۱۴: / خط ۱۴: @@
 ==مقدمه==
 *'''[[غلاة]]''' که دربارۀ [[پیامبر]] و [[ائمه]]، بخصوص [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} اعتقادهای غلوّآمیز دارند و به فرقه‌های فرعی‌تری همچون "[[سبائیه]]"، "بیانیّه"، "مغیّریه"، "منصوریّه" و... تقسیم می‌شوند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۵۹.</ref>.
-*هم در [[قرآن]]، هم در [[روایات]]، از غلوّ در [[دین]] و نسبت به [[ائمه]] [[نهی]] و [[نکوهش]] شده است ({{متن قرآن|لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ}})<ref>نساء، آیه ۱۷۱</ref> [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] هم فرموده است: {{متن حدیث|إیّاکم و الغلوّ فی الدّین}}<ref>مسند احمد بن حنبل، ج ۱ ص ۳۴۷</ref>، از غلوّ در [[دین]] بپرهیزید. آنچه بیشتر به کار می‌رود، غلوّ نسبت به [[مقام]] و [[جایگاه]] [[ائمه]] اطهار، بخصوص [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} و [[اعتقاد]] به الوهیّت او است، که [[کفر]] است و مورد [[نهی]] قولی و عملی [[ائمه]]{{عم}}. هم [[اعتقاد]] داشتن به الوهیّت نسبت به اشخاصی مثل [[پیامبر]] و [[امام]]، غلوّ است، هم [[اعتقاد]] به [[مقام]] [[نبوت]] دربارۀ [[ائمه]] (غلوّ در ذات). [[اعتقاد]] به اینکه کارهایی همچون [[خلقت]] و [[رزق]] هم در دست [[ائمه]] است نیز غلوّ است ([[غلو]] در صفات)، همچنین نوع دیگر از غلوّ، نسبت دادن صفات و [[فضایل]] و [[معجزات]] به [[پیامبر]] و [[ائمه]]، از نوع کارهایی که مخصوص به [[خداوند]] است می‌باشد (غلوّ در [[فضایل]]) و هرسه مورد در میان [[غلات]] وجود داشته است و [[امامان]][[معصوم]]، [[غلات]] را ملحد و خارج از [[دین]] معرفی کرده‌اند. هرچند [[خلقت]] خاصّ [[معصومین]] و [[علم لدنّی]] آنان و [[ولایت]] [[تکوینی]] ایشان و [[فضایل]] و [[کمالات]] بسیار والای [[اهل بیت]] و [[امام علی|حضرت امیر]]{{ع}} [[برتر]] از آن است که [[درک]] انسان‌های عادی به آن برسد و شخصیت آنان همچنان ناشناخته مانده است، امّا [[افراط]] در مورد آنان نیز به حدّ غلوّ می‌رسد که نوعی [[انحراف]] در [[عقیده]] است و خود آن [[معصومین]] در مقابل اینگونه گرایش‌ها و قاطعانه ایستادند و اهل غلوّ را طرد کردند. مسألۀ [[علم غیب]] [[ائمه]] و [[ولایت تکوینی]] آنان و طینت و [[خلقت]] [[نور]] [[پاک]] ایشان و [[کرامات]] و خوارق عادات و معجزاتی که داشتند، پیوسته در کتاب‌های [[کلامی]] بحث و حدّ و [[حریم]] آن ترسیم شده است. مقتضای [[حدیث]] [[امام علی]]{{ع}} که فرمود: {{متن حدیث| إِيَّاكُمْ وَ اَلْغُلُوَّ فِينَا قُولُوا إِنَّا عَبِيدٌ مَرْبُوبُونَ وَ قُولُوا فِي فَضْلِنَا مَا شِئْتُمْ}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۰</ref>، یا اینکه فرمود: {{متن حدیث|لاَ تَتَجَاوَزُوا بِنَا اَلْعُبُودِيَّةَ، ثُمَّ قُولُوا مَا شِئْتُمْ وَ لَنْ تَبْلُغُوا}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۰</ref> و سخن [[[[امام صادق]]{{ع}}: {{متن حدیث|اِجْعَلُونَا مَخْلُوقِينَ وَ قُولُوا فِينَا مَا شِئْتُمْ}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۹</ref>، همه می‌فهماند که اوّلا [[مقام]] آنان بسی ارجمند است و هرچه دربارۀ آنان بگوییم و بیندیشیم، به کنه ذات و [[مقام]] والایشان نخواهیم رسید، ثانیا نباید آنان را از حدّ [[بندگی]] و [[مخلوق بودن]] و مربوب بودن بالاتر برد.
+*هم در [[قرآن]]، هم در [[روایات]]، از غلوّ در [[دین]] و نسبت به [[ائمه]] [[نهی]] و [[نکوهش]] شده است ({{متن قرآن|لاَ تَغْلُواْ فِي دِينِكُمْ}})<ref>نساء، آیه ۱۷۱</ref> [[پیامبر خاتم|پیامبر اسلام]] هم فرموده است: {{متن حدیث|إیّاکم و الغلوّ فی الدّین}}<ref>مسند احمد بن حنبل، ج ۱ ص ۳۴۷</ref>، از غلوّ در [[دین]] بپرهیزید. آنچه بیشتر به کار می‌رود، غلوّ نسبت به [[مقام]] و [[جایگاه]] [[ائمه]] اطهار، بخصوص [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} و [[اعتقاد]] به الوهیّت او است، که [[کفر]] است و مورد [[نهی]] قولی و عملی [[ائمه]]{{عم}}. هم [[اعتقاد]] داشتن به الوهیّت نسبت به اشخاصی مثل [[پیامبر]] و [[امام]]، غلوّ است، هم [[اعتقاد]] به [[مقام]] [[نبوت]] دربارۀ [[ائمه]] (غلوّ در ذات). [[اعتقاد]] به اینکه کارهایی همچون [[خلقت]] و [[رزق]] هم در دست [[ائمه]] است نیز غلوّ است ([[غلو]] در صفات)، همچنین نوع دیگر از غلوّ، نسبت دادن صفات و [[فضایل]] و [[معجزات]] به [[پیامبر]] و [[ائمه]]، از نوع کارهایی که مخصوص به [[خداوند]] است می‌باشد (غلوّ در [[فضایل]]) و هرسه مورد در میان [[غلات]] وجود داشته است و [[امامان]] [[معصوم]]، [[غلات]] را ملحد و خارج از [[دین]] معرفی کرده‌اند. هرچند [[خلقت]] خاصّ [[معصومین]] و [[علم لدنّی]] آنان و [[ولایت]] [[تکوینی]] ایشان و [[فضایل]] و [[کمالات]] بسیار والای [[اهل بیت]] و [[امام علی|حضرت امیر]]{{ع}} [[برتر]] از آن است که [[درک]] انسان‌های عادی به آن برسد و شخصیت آنان همچنان ناشناخته مانده است، امّا [[افراط]] در مورد آنان نیز به حدّ غلوّ می‌رسد که نوعی [[انحراف]] در [[عقیده]] است و خود آن [[معصومین]] در مقابل اینگونه گرایش‌ها و قاطعانه ایستادند و اهل غلوّ را طرد کردند. مسألۀ [[علم غیب]] [[ائمه]] و [[ولایت تکوینی]] آنان و طینت و [[خلقت]] [[نور]] [[پاک]] ایشان و [[کرامات]] و خوارق عادات و معجزاتی که داشتند، پیوسته در کتاب‌های [[کلامی]] بحث و حدّ و [[حریم]] آن ترسیم شده است. مقتضای [[حدیث]] [[امام علی]]{{ع}} که فرمود: {{متن حدیث| إِيَّاكُمْ وَ اَلْغُلُوَّ فِينَا قُولُوا إِنَّا عَبِيدٌ مَرْبُوبُونَ وَ قُولُوا فِي فَضْلِنَا مَا شِئْتُمْ}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۰</ref>، یا اینکه فرمود: {{متن حدیث|لاَ تَتَجَاوَزُوا بِنَا اَلْعُبُودِيَّةَ، ثُمَّ قُولُوا مَا شِئْتُمْ وَ لَنْ تَبْلُغُوا}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۰</ref> و سخن [[[[امام صادق]]{{ع}}: {{متن حدیث|اِجْعَلُونَا مَخْلُوقِينَ وَ قُولُوا فِينَا مَا شِئْتُمْ}}<ref>بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۹</ref>، همه می‌فهماند که اوّلا [[مقام]] آنان بسی ارجمند است و هرچه دربارۀ آنان بگوییم و بیندیشیم، به کنه ذات و [[مقام]] والایشان نخواهیم رسید، ثانیا نباید آنان را از حدّ [[بندگی]] و [[مخلوق بودن]] و مربوب بودن بالاتر برد.
 *نسبت‌های غلوآمیز دربارۀ [[امام علی|امیر المؤمنین]]{{ع}} بیش از دیگر [[ائمه]] بوده است و اغلب، اینگونه [[اعتقادات]]، یا از [[افراط]] در علاقه و [[دوستی]] سرچشمه می‌گیرد، یا از [[ضعف]] بینش‌های [[اعتقادی]] و [[جهل]] به مبانی [[دین]]. به تعبیر دیگر، گاهی [[علل]] روانی دارد، گاهی [[علل]] [[اجتماعی]] و گاهی [[علل]] [[دینی]] و گاهی هم [[سیاسی]]. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} به دو گروه افراطی در [[دوستی]] و [[دشمنی]] نسبت به خود اشاره فرموده و هردو را مورد [[هلاکت]] معرفی می‌کند: {{متن حدیث|هَلَكَ فِيَّ رَجُلاَنِ مُحِبٌّ غَالٍ وَ مُبْغِضٌ قَالٍ}}<ref>نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت ۱۱۷</ref>، دربارۀ من دو گروه نابود شدند، یکی دوستداران اهل غلوّ، دیگری [[دشمنان]] [[کین‌توز]]. عباراتی دیگر نزدیک به سخن فوق نیز از آن [[حضرت]] [[روایت]] شده است.<ref>همان، حکمت ۴۶۹ و خطبۀ ۱۲۷، بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۷۲ و ۲۸۵</ref> گروه‌های غلوکننده در زمان خود آن [[حضرت]] هم وجود داشتند و وی بعضی از آنان را که به [[الوهیت]] [[امام علی|علی]]{{ع}} قائل بودند، چون نه [[توبه]] کردند نه دست از [[باور]] خویش برداشتند، تهدید به [[قتل]] کرد یا از بین برد.<ref>رجال کشی، ج ۱ ص ۳۲۳، بحار الأنوار، ج ۲۵ ص ۲۸۴</ref> گرایش‌های افراطی، با سوءاستفاده از روحیۀ لطیف و [[عرفانی]] [[جوانان]] دامن‌زده می‌شود و بهانه به دست [[مخالفان]] برای [[هجوم]] به [[شیعه]] و [[پیروان]] [[اهل بیت]] می‌افتد. [[امام علی|حضرت علی]]{{ع}} هشدار می‌داد که مواظب جوانانتان باشید تا در دام [[غلات]] نیفتند و فکرشان [[منحرف]] نشود، چراکه آنان با ادّعای ربوبیّت برای [[بندگان خدا]]، [[عظمت]] [[پروردگار]] را [[تحقیر]] می‌کنند: {{متن حدیث|اِحْذَرُوا عَلَى شَبَابِكُمُ اَلْغُلاَةَ لاَ يُفْسِدُوهُمْ فَإِنَّ اَلْغُلاَةَ شَرُّ خَلْقِ اَللَّهِ يُصَغِّرُونَ عَظَمَةَ اَللَّهِ وَ يَدَّعُونَ اَلرُّبُوبِيَّةَ لِعِبَادِ اَللَّهِه}}<ref> امالی، شیخ طوسی، ص ۶۵۰</ref> پس هرگونه تعبیری هم که بوی غلوّ بدهد، [[ناپسند]] و مردود است، مثل [[علی اللهی]]، [[حسین]] اللهی، [[زینب]] اللهی و... که متأسّفانه گاهی از سوی مدّعیان [[عشق]] به [[اهل بیت]]، در محافل [[دینی]] یا سروده‌های مذهبی ابراز می‌شود.<ref>برای مطالعه در این زمینه‌ها: ر. ک: «اهل البیت فی الکتاب و السنّه» ، ص ۵۲۹، «بحار الأنوار» ، ج ۲۵ ص ۲۶۱(باب نفی الغلوّ فی النبی و الأئمه) ، مقالۀ غلوّ، «الامام الصادق و المذاهب الاربعه» ج ۴ ص ۳۶۹(مشکلة الغلاة) ، «غالیان» (کاوشی در جریانها و برآیندها) ، نعمت اللّه صفری فروشانی، نشر آستان قدس، «دانشنامۀ امام علی» ، ج ۳ ص ۳۷۵. «الغلوّ و الغلاة» سامی الغریری</ref> [[غلات]]، با تفکّری که در ابتدا گفته شد، هنوز هم یافت می‌شوند، به [[نقل]] از یکی از [[علما]] در عصر حاضر نیز از [[پیروان]] این [[تفکر]] در مناطق مختلف [[جهان]] پراکنده‌اند، از جمله در مناطق اطراف کوه دماوند و [[مردم]] کرند و حوالی [[کرمانشاه]]. به این [[فرقه]] نصیریّه هم گفته می‌شود، به لحاظ [[محمّد]] بن نصیر نمیری از سران این [[فرقه]]. معتقدند همانگونه که [[جبرئیل]] به صورت بشری به شکل دحیۀ کلبی ظاهر می‌شد، [[خداوند]] هم در جنس [[بشر]] در پیکر [[علی]] ظاهر گردید و ازاین‌رو به [[برتری]] [[امام علی|علی]]{{ع}} بر [[پیامبر]] معتقدند.<ref>اسرار العقاید، میرزا ابو طالب شیرازی (انتشارات مکتب الاسلام) ص ۱۹۴</ref> موضع [[ائمه]] و علمای [[شیعه]] نسبت به آنان شدید است. مجموعه‌ای از نوشته‌های [[عالمان شیعه]] در ردّ [[غلات]] در قرن‌های ۴ و ۵ هجری با عنوان {{عربی|الردّ علی الغلاة}} نگاشته شده است، از سوی کسانی چون: یونس بن [[عبد]] [[الرحمان]]، [[علی بن مهزیار]]، [[فضل بن شاذان]]، [[حسن بن علی بن فضّال]]، ابو [[اسحاق کاتب]]، [[حسین بن سعید اهوازی]]، [[حسن بن موسی نوبختی]] و دیگران.<ref>دائرة المعارف تشیّع، ج ۸ ص ۲۰۱، مدخل «الردّ علی الغلاة»</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۴۴۷.</ref>.